کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری

کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری مجموعه‌ای از سروده‌های عمر خیام نیشابوری است که پرسش‌های انسان درباره‌ی زندگی، مرگ و گذر زمان را در قالب رباعی پیش می‌کشد. سروش سپهر گردآوری و ویرایش این مجموعه را بر عهده داشته و ۹۵ رباعی را براساس درون‌مایه در هشت بخش جای داده است. انتشارات باغ رویا این کتاب را در مجموعه‌ی گنجینه‌ی سخن پارسی منتشر کرده است. نکته‌ی مهم این گزیده، توجه گردآورنده به مسئله‌ی انتساب شعرها و کنارگذاشتن شماری از رباعیات مشکوک است؛ موضوعی که مقدمه نیز درباره‌ی دشواری‌هایش توضیح می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری

کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری شعرهای عمر خیام نیشابوری را در کنار مقدمه‌هایی درباره‌ی اندیشه‌ی خیامی و ویژگی‌های قالب رباعی عرضه می‌کند. سروش سپهر در مقام گردآورنده و ویراستار، مسئله‌ی رباعیات سرگردان را از مباحث اصلی گزینش خود قرار داده است. این اصطلاح به سروده‌هایی اشاره دارد که نام شاعرشان روشن نیست یا در منابع مختلف به چند شاعر نسبت داده شده‌اند. مقدمه میان سروده‌های خیام و شعرهای وابسته به مکتب خیامی تمایز می‌گذارد؛ شعرهایی که اشتراک مضمون و تصویر، زمینه‌ی انتسابشان به خیام را فراهم کرده است. گردآورنده برای انتخاب شعرها به هماهنگی با جهان اندیشه‌ی خیام، تکرار روایت در نسخه‌های گوناگون و کهنگی واژگان و شیوه‌ی شاعری توجه کرده است. این توضیحات نشان می‌دهند که مجموعه صرفاً کنار هم گذاشتن رباعیات مشهور نیست و انتخاب هر سروده به مسئله‌ی اعتبار انتساب نیز پیوند دارد. یادداشت مربوط به ویرایش همچنین از استفاده از پژوهش‌ها و تصحیح‌های پیشین خبر می‌دهد، اما گزینش و ترتیب موضوعی شعرها را مستقل معرفی می‌کند.
کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری شامل هشت بخش شعری با عنوان‌های جام می، خرد، چرخ کبود، زمین، زمان، افسوس، مرگ و راز است. این دسته‌بندی امکان دنبال‌کردن یک مضمون مشخص را در چند رباعی فراهم می‌آورد. تصویرهای کوزه، خاک، سبزه و جام در شعرها به پرسش‌هایی درباره‌ی ناپایداری تن، سرنوشت و ارزش فرصت زندگی گره می‌خورند. شادی در کنار اندوه حضور دارد و دعوت به غنیمت‌شمردن لحظه، اغلب از آگاهی به مرگ سرچشمه می‌گیرد. مقدمه‌ی چرا رباعیات خیام؟ نیز رابطه‌ی این مضمون‌ها را با تردید در پاسخ‌های قطعی به پرسش‌های هستی بررسی کرده است. بخش آشنایی کوتاه با رباعی، نام‌های این قالب، قافیه‌بندی، وزن‌ها و نقش بیت پایانی را توضیح می‌دهد. حکایت‌ها و نقل‌قول‌های ادبی در این بخش، جایگاه رباعی را میان شاعران و مخاطبان نشان می‌دهند. واژه‌نامه‌ی پایانی برای روشن‌کردن واژگان و تعبیرهای دشوار تنظیم شده است. نمایه‌ی رباعیات و کتابنامه‌ی مطالعات بیشتر نیز امکان یافتن سروده‌ها و دنبال‌کردن بحث‌های مقدمه را فراهم می‌کنند.

چرا باید کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• دسته‌بندی موضوعی شعرها، مقایسه‌ی تصویرها و مضمون‌های مشترک را آسان‌تر می‌کند.
• مقدمه، تفاوت انتساب یک رباعی به خیام و تعلق به مکتب خیامی را روشن می‌کند.
• توضیحات وزن و قافیه، شناخت دقیق‌تری از قالب رباعی به دست می‌دهند.
• واژه‌نامه، معنای تعبیرهای کهن و اشاره‌های اساطیری را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب رباعیات حکیم عمر خیام نیشابوری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به شعر کوتاه و اندیشه‌های خیامی.
• خوانندگان علاقه‌مند به مضمون مرگ، زمان و ناپایداری زندگی در شعر.
• دانش‌آموزان و دانشجویان علاقه‌مند به شناخت قالب رباعی.
• مخاطبان کنجکاو درباره‌ی انتساب رباعیات به شاعران مختلف.