کتاب ماهی دختر

کتاب ماهی دختر نوشته مکرمه شوشتری، سه داستان از زندگی دختری پنج‌ساله است که میان حیاط پردرخت خانه و مغازه‌های محله‌اش، دنبال جواب سؤال‌های بزرگ می‌گردد. ماهی گاهی معنای نبودن یک عزیز را نمی‌فهمد، گاهی برای تنهایی‌اش به سنگ صبور پناه می‌برد و گاهی فکر می‌کند می‌شود برادر نوزادش را پس داد. برداشت‌های کودکانه‌ی او، فاصله‌ی میان حرف بزرگ‌ترها و فهم بچه‌ها را آشکار می‌کند. نشر پیدایش این کتاب را با تصویرگری منیره منصوری منتشر کرده است. داستان‌ها، اندوه و دلخوری ماهی را در کنار بازیگوشی و خیال‌پردازی او نشان می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ماهی دختر

کتاب ماهی دختر نوشته مکرمه شوشتری، مجموعه‌ای از سه داستان کودک با عنوان‌های بابابزرگ کجا رفته؟، سنگ صبور چرا پس صبر نمی‌کند؟ و یک دختر کافی است. شخصیت اصلی در شهری ساحلی زندگی می‌کند؛ جایی که خیابان جنگل به دریا می‌رسد و حیاط خانه، درخت‌های میوه، انباری و گوشه‌های مناسب بازی دارد. نویسنده، اتفاق‌ها را از دریچه‌ی دریافت‌های ماهی نشان می‌دهد. شغل پدر و مادر برای او به نامرئی‌شدن شباهت دارد و توضیح‌های غیرمستقیم بزرگ‌ترها، معنایی متفاوت در ذهنش پیدا می‌کند. این فاصله، هم موقعیت‌های خنده‌دار می‌سازد و هم نیاز کودک به توضیح روشن را نشان می‌دهد. راوی سوم‌شخص به فکرها و احساس‌های ماهی نزدیک می‌ماند و اشیا را متناسب با تخیل او توصیف می‌کند. ابر، شلنگ آب، پارچه‌ها و عروسک‌ها در نگاه دختر، رفتار و حال‌وهوای مخصوص خودشان را دارند. حیاط نیز صرفاً محل بازی نیست؛ خاطره‌ها، دلخوری‌ها و آرزوهای ماهی به درخت‌ها و گوشه‌های آشنای حیاط پیوند خورده‌اند. جزئیات محیط، دنیایی می‌سازند که مسئله‌های عاطفی کودک در دل زندگی روزمره اتفاق می‌افتند.
کتاب ماهی دختر، سوگ، نیاز به هم‌صحبتی و احساس کنارگذاشته‌شدن پس از تولد فرزند دیگر را در سه موقعیت جداگانه دنبال کرده است. شخصیت‌های محله در هر سه داستان حضور دارند؛ انوش‌دایی، مکانیک، خیاط و دیگر آشنایان، هرکدام به‌شکلی در ماجرای ماهی شریک می‌شوند. شغل و عادت‌های این آدم‌ها بر پیشنهادهایشان اثر می‌گذارد و همین موضوع، بخشی از طنز داستان‌ها را می‌سازد. تکرار پرسش‌ها، حرکت‌ها و عبارت‌ها نیز به روایت ضرباهنگ می‌دهد؛ ماهی از جایی به جای دیگر می‌رود و هر برخورد، چیزی به تجربه‌ی او اضافه می‌کند. نویسنده احساس‌های ناخوشایند دختر را پشت شیطنت‌هایش پنهان نکرده است. ماهی می‌تواند هم خیال‌پرداز و پرجنب‌وجوش باشد و هم غمگین، دلخور یا نیازمند توجه. بزرگ‌ترها نیز همیشه از ابتدا پاسخ مناسبی ندارند. خواندن داستان‌ها فرصتی برای دیدن تفاوت میان خواسته‌ی آشکار کودک و نگرانی پنهان او فراهم می‌کند؛ تفاوتی که گاهی پشت درخواست تعمیر یک سنگ یا پس‌دادن یک نوزاد قرار گرفته است.

خلاصه کتاب ماهی دختر

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
ماهی در داستان نخست آماده است به دیدن بابابزرگ برود اما پدر می‌گوید بابابزرگ از پیش آن‌ها رفته است. دختر، رفتن را سفری معمولی می‌فهمد و برای پیداکردن او به آشناهای محله سر می‌زند. هرکس توضیحی می‌دهد که ماهی را به نشانی دیگری می‌رساند. داستان دوم، ماجرای شکستن سنگی است که دختر حرف‌ها و غصه‌هایش را برایش تعریف می‌کند. ماهی، سنگ را برای تعمیر نزد دیگران می‌برد اما بهترشدن ظاهر سنگ، دل‌درد کوچک او را آرام نمی‌کند. کتاب ماهی دختر در داستان سوم به خانه‌ای می‌رود که تولد نوزاد، برنامه‌هایش را به‌هم ریخته است. ماهی از سکوت اجباری، خستگی بزرگ‌ترها و کم‌شدن توجه آن‌ها کلافه می‌شود. او تصمیم می‌گیرد برادرش را پس بدهد و کالسکه را به‌سمت ساحل می‌برد؛ سفری که آشنایان محله هم به آن می‌پیوندند.

چرا باید کتاب ماهی دختر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ماهی دختر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان‌ها تفاوت برداشت کودک و منظور بزرگ‌ترها را در موقعیت‌های مشخص نشان می‌دهند.
• ماجراها زمینه‌ی گفت‌وگو درباره‌ی فقدان، تنهایی و حسادت به نوزاد را فراهم می‌کنند.
• طنز موقعیت و شخصیت‌های تکرارشونده، موضوع‌های عاطفی را در کنار بازی و خیال‌پردازی قرار می‌دهند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ماهی دختر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کودکانی که داستان‌های محله‌محور و شخصیت‌های خیال‌پرداز را دوست دارند.
• والدینی که به‌دنبال زمینه‌ای داستانی برای گفت‌وگو درباره‌ی سوگ یا تولد فرزند دیگر هستند.
• مربیانی که به احساس تنهایی و نیاز کودکان به شنیده‌شدن توجه دارند.