کتاب بر کرانه های روشنفکری

کتاب بر کرانه های روشنفکری نوشته عبدالرحیم گواهی است که نشر نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. این اثر مجموعه‌ای از مقاله‌ها و پرسش‌وپاسخ‌ها درباره دیدگاه‌های شماری از روشنفکران دینی معاصر است و بر موضوع‌هایی مثل نسبت دین و تفسیر، معنویت، وحی، تجربه دینی و نقد برخی قرائت‌های جدید از اسلام تمرکز دارد. نویسنده در این نوشته‌ها از موضعی صریح و جدلی وارد بحث می‌شود و می‌کوشد به پرسش‌ها و اعتراض‌هایی پاسخ دهد که در فضای فکری و دینی مطرح شده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بر کرانه های روشنفکری

کتاب بر کرانه های روشنفکری نوشته عبدالرحیم گواهی از دل مجموعه‌ای بزرگ‌تر از مقاله‌ها و پاسخ‌های دینی بیرون آمده است؛ نوشته‌هایی که نویسنده آن‌ها را در واکنش به دیدگاه‌ها، پرسش‌ها و نقدهای مطرح‌شده در فضای فکری معاصر گرد آورده است. محور اصلی اثر، بررسی آرای چهره‌هایی است که در بحث روشنفکری دینی نامشان بارها تکرار می‌شود؛ از بازرگان و شریعتی تا سروش و ملکیان. نویسنده از همان مقدمه روشن می‌کند که مسئله‌اش فقط اختلاف‌نظر نیست، بلکه نگران گسترش برداشت‌هایی است که به‌نظر او از نقد فهم دینی عبور می‌کنند و به نقد اصل دین و وحی می‌رسند.
کتاب بر کرانه های روشنفکری در دو بخش اصلی تنظیم شده است: مقالات و پرسش‌وپاسخ‌ها. این چینش باعث شده متن فقط صورت یک رساله‌ی پیوسته نداشته باشد و خواننده با شکل‌های مختلف استدلال روبه‌رو شود؛ گاهی نقد مستقیم یک نظریه، گاهی پاسخ به یک سؤال مشخص و گاهی واکنش به یک نوشته یا سخنرانی. در میان موضوع‌های مطرح‌شده، بحث درباره نظریه قبض و بسط شریعت، رؤیاهای رسولانه، نسبت دین و معنویت، جایگاه آرامش و شادی در ادیان، و ارزیابی روان‌شناسی دین برجسته‌ترند. فضای اثر آشکارا مناظره‌ای است و نویسنده در بسیاری از بخش‌ها نه‌فقط به محتوا، بلکه به لحن و پیش‌فرض‌های طرف مقابل هم واکنش نشان می‌دهد.
کتاب بر کرانه های روشنفکری از نظر حال‌وهوا اثری آرام و خنثی نیست؛ متن پر از ارجاع به آیات، روایت‌ها، شعر فارسی و نمونه‌های تاریخی است و نویسنده می‌کوشد از دل همین منابع، پاسخ خود را بسازد. در کنار این، کتاب تصویری روشن از یک نوع مواجهه فکری در فضای دینی ایران به دست می‌دهد؛ مواجهه‌ای که در آن دفاع از سنت دینی، نقد روشنفکری دینی و بحث بر سر مرز تفسیر و تغییر، به مسئله‌ای مرکزی تبدیل شده است. برای همین، این کتاب فقط مجموعه‌ای از جوابیه‌ها نیست، بلکه سندی از یک جدال فکری گسترده‌تر هم به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب بر کرانه های روشنفکری

کتاب بر کرانه های روشنفکری مجموعه‌ای از نوشته‌های عبدالرحیم گواهی است که در آن به دیدگاه‌های بحث‌برانگیز برخی روشنفکران دینی پاسخ داده شده است. متن از چند محور اصلی پیش می‌رود: نقد نظریه‌هایی مثل قبض و بسط شریعت و رؤیاهای رسولانه، بررسی نسبت دین و معنویت، و گفت‌وگو درباره این پرسش که آیا دین فقط برای آرامش و امید است یا افقی فراتر را دنبال می‌کند. نویسنده در هر بخش تلاش می‌کند نشان دهد که بعضی تفسیرهای جدید، از نظر او، با مبانی قرآنی و سنت دینی سازگار نیستند. در نتیجه، کتاب بیشتر از آنکه صرفاً شرح آراء دیگران باشد، میدان رویارویی مستقیم با آن‌هاست.

چرا باید کتاب بر کرانه های روشنفکری را بخوانیم؟

• این کتاب تصویری فشرده از مهم‌ترین مناقشه‌ها پیرامون روشنفکری دینی معاصر ارائه می‌دهد.
• خواننده با نقدهایی آشنا می‌شود که از درون سنت دینی به نظریه‌هایی مثل قبض و بسط شریعت و رؤیاهای رسولانه وارد شده‌اند.
• کتاب چند موضوع به‌هم‌پیوسته را کنار هم می‌گذارد؛ از وحی و تفسیر دین تا معنویت، تجربه دینی و روان‌شناسی دین.
• ارجاع‌های فراوان به قرآن، حدیث و شعر فارسی نشان می‌دهد نویسنده استدلال خود را بر چه منابعی بنا کرده است.
• مطالعه‌ی آن برای شناخت لحن و شیوه‌ی جدال فکری در مباحث دینی معاصر مفید است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب بر کرانه های روشنفکری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند با نقدهای واردشده به روشنفکری دینی معاصر آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به بحث‌های مربوط به وحی، تفسیر دین و نسبت دین و معنویت.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که فضای مناظره‌های فکری در حوزه دین را دنبال می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند نمونه‌ای از پاسخ‌نویسی دینی به پرسش‌ها و شبهات معاصر را بخوانند.
• مخاطبانی که به نوشته‌های استدلالی و جدلی با ارجاع‌های دینی و ادبی علاقه دارند.

بخشی از کتاب بر کرانه های روشنفکری

«چنانچه ذیلاً اشاره خواهیم کرد،‌ هرچند که این سخن خیلی درست و کامل نیست، لیکن به‌کلی هم نادرست و بدون وجه نیست و سنت‌های بزرگ دینی جهان، حداقل از بعد پاسخگویی به نیازهای دنیوی پیروان خویش، باید متکفل تأمین آرامش و آسایش، شادی و رضایت، و امید و رجای دینی آن‌ها بوده باشند. چنانچه این هر سه موضوع در قرآن کریم، کتاب مقدس ما مسلمانان جهان نیز به‌صراحت مورد توجه و تأکید قرار گرفته‌اند، به‌نحوی که در رابطه با آرامش و آسایش روحی و معنوی از دستیابی به مقام نفس مطمئنه، و درباره‌ی کسب رضایت خاطر و شادی روحی-معنوی نیز از دستیابی به مقام رضا و یا به تعبیر قرآن حالت روحی راضیه مرضیه و سرانجام نیز از شوق و امید روحی-معنوی با تعبیر رجاء به لقاءاللّه سخن به میان آورده است.
اما اینکه گفتیم سه هدف ذکرشده چندان کامل نیستند از دو جهت می‌باشد؛ یکی این‌که بزرگان دین و تفکر اسلامی از مقولاتی چون حیات معقول یا حیات ماورای حیات طبیعی و شئون آن، حیات طیبه، کسب مقام معرفت الهی، و بالاخره فانی‌شدن انسان در خدا و نظایر این امور به‌عنوان هدف اعلای زندگی سخن گفته‌اند.»