کتاب آزادی و تاریخ

کتاب آزادی و تاریخ (تأملی بر نگاه انسان‌شناسانه‌ی شریعتی) نوشته‌ سیدجواد میری است که نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. این اثر با تمرکز بر مسئله‌ی بنیادین انسان در اندیشه‌ی علی شریعتی، به تحلیل نقادانه‌ی تقابل نگاه او با دو نظام فکری مسلط یعنی لیبرالیسم و سوسیالیسم می‌پردازد و مرزهای میان اسلام و قرائت‌های ایدئولوژیک موسوم به اسلامیسم را بازخوانی می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آزادی و تاریخ

کتاب آزادی و تاریخ نوشته‌ی سیدجواد میری به بازخوانی آرای علی شریعتی با محوریت انسان‌شناسی اختصاص یافته است. نویسنده در این اثر تلاش می‌کند ضرورت بازگشت به تفکر شریعتی را در بستر مسائل جامعه‌ی معاصر بررسی کند و نشان دهد که انسان در منظومه‌ی فکری او صرفاً یک موضوع در کنار سایر مسائل نیست، بلکه دال مرکزی نظریه‌ی اجتماعی اوست. سیدجواد میری با طرح تمایزهای ظریف میان اسلام به‌مثابه‌ی ایمانی معنوی و اسلامیسم به‌مثابه‌ی یک برساخت ایدئولوژیک معطوف به قدرت، ابعاد مختلف اندیشهٔ شریعتی را به نقد می‌کشد.

کتاب آزادی و تاریخ بر چالش‌های سوژه‌ی ایرانی در مواجهه با مدرنیته، تقابل‌های ایدئولوژیک و جست‌وجوی راه سوم تمرکز دارد. این اثر شامل فصل‌های متعددی است که هر فصل به بخش‌های دقیق‌تری تقسیم می‌شود؛ از جمله فصل یکم که دربرگیرنده‌ی مباحثی همچون «ثنویت در انسان»، «تراژدی بزرگ تاریخ»، «انسانیت یعنی چه؟»، «ابعاد معنوی ذات آدمی»، «انسان و مؤلفه‌های وجودی او» و «انحطاط و مسخ انسان» است.

فصل دوم اثر نیز سرفصل‌هایی چون «انسان به‌مثابه‌ی استعداد استعلایی»، «اومانیسم و مذهب به‌مثابه‌ی راه سوم» و «مذهب و معنویت‌گرایی متعالی» را در بر می‌گیرد. نویسنده در کتاب آزادی و تاریخ رویکردی انتقادی و در‌عین‌حال همدلانه را اتخاذ کرده است و می‌کوشد نسبت میان عصیان آدمی، آزادی اراده و جبرهای اجتماعی و تاریخی را از زاویه‌ی جامعه‌شناسی سیاسی و فلسفی واکاوی کند.

خلاصه کتاب آزادی و تاریخ

این کتاب بر بازشناسی مفهوم انسان در اندیشه‌ی شریعتی تمرکز دارد؛ موجودی دوبُعدی و دیالکتیکی که میان لجن و روح الهی در کشمکش است و تمایز اصلی‌اش در اراده و آگاهی جلوه‌گر می‌شود. نویسنده در این اثر استدلال می‌کند که شریعتی هر دو نظام مسلط سده‌ی بیستم، یعنی لیبرالیسم و سوسیالیسم را به‌دلیل تقلیل‌دادن انسان به یک حیوان اقتصادی و بسط زیست بورژوایی به چالش می‌کشد. این کتاب نشان می‌دهد که چگونه مفهوم انسانِ مختار و عاصی، امکان رهایی از جبرهای ساختاری را فراهم می‌کند و چرا بازخوانی اندیشه‌های شریعتی مستلزم تفکیک بنیادین میان حقیقت استعلایی دین و ساختار ایدئولوژیک اسلامیسم است تا از انحطاط ابعاد معنوی جلوگیری شود.

چرا باید کتاب آزادی و تاریخ را بخوانیم؟

چرا باید کتاب آزادی و تاریخ را بخوانیم؟

• این کتاب قرائتی تحلیلی و انتقادی از نسبت میان انسان‌شناسی شریعتی و نظریه‌های اجتماعی ارائه می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر تفاوت میان دین به‌مثابهٔ میراث معنوی و ایدئولوژی مدرن معطوف به قدرت را درمی‌یابد.
• این کتاب به فهم چگونگی مواجهه‌ی متفکران با الگوهای فکری غربی و شرقی کمک می‌کند.
• مطالعه‌ی این اثر فرصتی برای بررسی عمیق‌تر مفاهیمی مانند خودآگاهی، اراده‌ی آزاد، جبر تاریخی و ازخودبیگانگی فراهم می‌سازد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب آزادی و تاریخ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• این کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و فلسفه‌ی معاصر مناسب است.
• خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به جریان‌شناسی روشن‌فکری دینی و بازخوانی انتقادی آرای علی شریعتی پیشنهاد می‌شود.
• این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به بررسی تطبیقی نظام‌های معنایی مدرن نظیر لیبرالیسم، مارکسیسم و اومانیسم علاقه دارند.
• خواندن این کتاب برای افرادی مناسب است که به‌دنبال شناخت چالش‌های هویتی، بحران معنا و موقعیت تاریخی انسان در مواجهه با جهان امروز هستند.

بخشی از کتاب آزادی و تاریخ

«انسان ساخته شده از لجن و روح خداوندست، پس انسان یک موجود دوبعدی است؛ ... برخلاف همۀ موجودات دیگر که یک بعدی هستند: یک بعدش میل به لجن و پستی دارد، سرشت و خمیره‌اش تمایل به رسوب شدن و ماندن و توقف کردن دارد، همچنان که رودخانه طغیان می‌کند و حرکت دارد. و آن‌چه که باقی می‌ماند، یعنی گِلِ رسوبی، طغیان ندارد، حرکت و موج ندارد، و ته‌نشین شده، و توقف می‌نماید، سرشت انسان نیز، میل به ته‌نشینی و راحت‌طلبی دارد. و از طرفی، بُعدِ دیگرش، یعنی روح ... میل به تعالی دارد؛ و برخلافِ جهتِ اولی، میل به صعود و میل به بالا رفتن تا آخرین قلۀ قابلِ تصور را دارد، یعنی خدا و روح خدا. پس، انسان از دو متناقض درست شده‌است: یکی لجن، و دیگری، روح خداوند. و عظمتِ انسان، و اهمیت او، بدین است که، موجودی است دو بعدی، و فاصلۀ بین دو بُعدش، از گِل تا روحِ خدا است، و هر انسانی، دارای چنین دو بُعدی می‌باشد، و بَعد، ارادۀ او است که، می‌تواند تصمیم بگیرد که، به طرف قطب لجنی و رسوب خود برود، یا به طرفِ قطبِ صعودی و خدایی و روحِ خدایی؛ و این کوشش و جنگ، همواره، در درون انسان، هست، تا یکی از دو قطب را، برای سرنوشت خود، انتخاب نماید.»