کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل

کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل نوشته احمدرضا اخوت و هانی چیت چیان، جایگاه عقل را در شناخت انسان، نسبت او با هستی و مسیر رشد بررسی می‌کند. نویسندگان باتکیه‌بر آیات قرآن و روایات اهل بیت، عقل را فراتر از توان استدلال در نظر گرفته‌اند؛ گوهری که شناخت حقیقت، تشخیص خیر و سامان‌یافتن رفتار به شکوفایی‌اش وابسته است. انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت(ع)، ناشر آثار مجمع مدارس دانشجویی قرآن و عترت (ع)، این کتاب را منتشر کرده است. محور بحث، چگونگی سرپرستی عقل بر تفکر، علم، فعل و عمل انسان است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل

کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل، اثر احمدرضا اخوت و هانی چیت چیان، پژوهشی در حوزه‌ی انسان‌شناسی دینی است که عقل را در پیوند با توحید، فطرت، رشد و هدایت توضیح می‌دهد. نویسندگان نقطه‌ی آغاز شناخت را فهم «هست» می‌دانند و از همین نقطه، بحث وجود، نیازمندی مخلوقات و مراتب هستی را پیش می‌برند. عقل در این چارچوب، سرچشمه‌ی تشخیص حقیقت و واسطه‌ی شناخت نسبت موجودات با خداوند معرفی شده است. مفهوم «نیاز و رافع نیاز» نیز در سراسر بحث نقش محوری دارد؛ انسان از راه شناخت نیازهای وجودی خود، متوجه بی‌نیازی خداوند می‌شود. نویسندگان میان عقل، عبودیت و شناخت اسماء الهی رابطه برقرار کرده‌اند. منابع اصلی بحث، آیات و روایات‌اند و ارجاع‌هایی به تفسیر المیزان و نوشته‌های فلسفی نیز در توضیح مبانی دیده می‌شود. مقصود از نگاه ساختاری، بررسی اجزای مرتبط با عقل و نحوه‌ی اثرگذاری عقل بر توانایی‌های مختلف انسان است، نه صرفاً گردآوری تعریف‌ها و فضیلت‌های تعقل.
کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل، ۱۰ فصل دارد و مطالب اصلی میان فاتحه‌ای درباره‌ی آیات تعقل و خاتمه‌ای درباره‌ی نقش رسول در شکوفایی عقل قرار گرفته‌اند. سه فصل نخست به هستی عقل، انسان و عقل، همچنین شکوفایی عقل اختصاص دارند. فصل چهارم، ساختار عقل را ذیل عنوان اولوالألباب بررسی می‌کند. فصل‌های بعدی، ولایت عقل بر تفکر، علم، فعل و عمل را جداگانه دنبال می‌کنند؛ تفکیکی که امکان بررسی نسبت هرکدام از این ساحت‌ها با عقل را فراهم می‌سازد. فصل نهم به ساختار وجودی جامع عقل اختصاص یافته و فصل دهم، عوامل، آثار و موانع شکوفایی عقل را در ارتباط با خداوند، هستی، انسان و جامعه دسته‌بندی کرده است. شیوه‌ی ارائه بر قراردادن روایات ذیل عنوان‌های موضوعی استوار است. نویسندگان توضیح داده‌اند که معنای هر روایت می‌تواند از عنوان انتخاب‌شده گسترده‌تر باشد. بنابراین مطالعه‌ی مطالب، مستلزم تأمل در خود روایت‌ها و روابط میان موضوعات است. مباحث مهارتی نیز به‌صورت فهرستی اجمالی مطرح شده‌اند و هدف اصلی، روشن‌کردن مبانی و نسبت‌هاست.

خلاصه کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل

کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل بر این ایده استوار است که شناخت حقیقت و حرکت به‌سوی خیر، با میزان رجوع انسان به عقل ارتباط دارد. نویسندگان ابتدا موجودات را برحسب محدودیت‌ها و بهره‌مندی‌شان از وجود توضیح می‌دهند. انسان در این تصویر، توان حرکت میان مراتب هستی را دارد؛ ظرفیتی که می‌تواند در مسیر رشد یا سقوط قرار بگیرد. بحث سپس به درون انسان می‌رسد و نسبت عقل با نفس، فطرت، روح و طبیعت را دنبال می‌کند. پیام محوری، ضرورت پیوند شناخت با انتخاب و رفتار است. تفکر و دانش، هنگامی در مسیر هدایت قرار می‌گیرند که زیر سرپرستی عقل باشند. نویسندگان شکوفایی عقل را از ارتباط با پیامبر و امام جدا نمی‌دانند و آثار چنین شکوفایی‌ای را هم در زندگی شخصی و هم در مناسبات اجتماعی بررسی کرده‌اند.

چرا باید کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بحث عقل را از تعریف‌های منفرد به رابطه‌ی میان شناخت، خواست و رفتار گسترش می‌دهد.
• تمایز تفکر، علم، فعل و عمل را در چارچوب انسان‌شناسی دینی روشن می‌کند.
• آیات و روایات مرتبط با تعقل را در دسته‌بندی‌های موضوعی کنار هم قرار می‌دهد.
• پیوند رشد شخصی و روابط اجتماعی را در بحث شکوفایی عقل بررسی می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب ساختار وجودی انسان از منظر عقل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به انسان‌شناسی قرآنی و مباحث معرفت نفس.
• پژوهشگران جایگاه عقل در روایات اهل بیت.
• خوانندگان مباحث تربیت دینی که به نسبت شناخت، اختیار و رفتار توجه دارند.