کتاب عطر سنبل عطر کاج

کتاب عطر سنبل عطر کاج (Funny in Farsi) نوشته فیروزه جزایری دوما، با تکیه‌ بر خاطرات مهاجرت، از جابه‌جایی یک خانواده‌ی ایرانی به امریکا می‌گوید و موقعیت‌های روزمره را به صحنه‌هایی پر از سوءتفاهم، خجالت، دلتنگی و شوخ‌طبعی تبدیل می‌کند. روایت از دل تجربه‌های کودکی، تفاوت‌های فرهنگی، زبان، خانواده و تصویر ایرانی‌بودن در نگاه دیگران را در کنار هم می‌گذارد. این مموار و خاطرات را انتشارات عطر کاج با ترجمه آذین نوذری منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عطر سنبل عطر کاج

کتاب عطر سنبل عطر کاج نوشته‌ی فیروزه جزایری دوما مجموعه‌ای از خاطرات به‌هم‌ پیوسته است که زندگی یک خانواده‌ی ایرانی را در مسیر مهاجرت و سازگارشدن با محیطی تازه دنبال می‌کند. مرکز ثقل روایت، تجربه‌های نویسنده در کودکی و نوجوانی است؛ از روزهای نخست مدرسه و ناتوانی در حرف‌زدن به انگلیسی گرفته تا برداشت‌های نادرست امریکایی‌ها از ایران و تلاش خانواده برای فهمیدن قواعد نانوشته‌ی زندگی در سرزمینی تازه. آنچه این اثر را متمایز می‌کند، توجهش به جزئیات کوچک و روزمره است؛ جزئیاتی که از دل آن‌ها هم تفاوت فرهنگی دیده می‌شود و هم پیوند عاطفی اعضای خانواده.

کتاب عطر سنبل عطر کاج فقط شرح چند خاطره‌ی پراکنده نیست. این کتاب تصویری از مناسبات خانوادگی، نقش پررنگ پدر و مادر، وابستگی‌های فامیلی، دشواری زبان و حس معلق‌بودن میان دو جهان می‌سازد. در بخش‌های مختلف، مدرسه، فروشگاه، دیزنی‌لند، برنامه‌های تلویزیونی، مهمانی‌های خانوادگی و حتی خرید روزانه به موقعیت‌هایی تبدیل می‌شوند که در آن‌ها سوءتفاهم و شناخت، همزمان پیش می‌روند. 

لحن اثر اغلب طنزآمیز است اما زیر این طنز، موضوعاتی جدی‌تر هم دیده می‌شود؛ مثل مهاجرت، هویت، نگاه قالبی به خاورمیانه، فاصله‌ی نسل‌ها و این پرسش که آدم‌ها در محیطی ناآشنا چطور خودشان را دوباره تعریف می‌کنند. فیروزه جزایری دوما بدون پیچیده‌کردن روایت، از دل همین موقعیت‌ها تصویری زنده از خانواده‌ای می‌سازد که هم با جهان تازه درگیر است و هم عادت‌ها و حافظه‌ی جمعی خود را حفظ می‌کند.

خلاصه کتاب عطر سنبل عطر کاج

عطر سنبل عطر کاج از جایی شروع می‌شود که فیروزه در کودکی همراه خانواده‌اش از آبادان به کالیفرنیا می‌رود. او در مدرسه، خیابان، فروشگاه و جمع‌های امریکایی مدام با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شود که از ندانستن زبان، تفاوت عادت‌ها و تصویر نادرست دیگران از ایران شکل می‌گیرند. پدر با رؤیای امریکایی و اعتمادبه‌نفس خاص خودش پیش می‌رود، مادر به‌تدریج راه خودش را برای کنارآمدن با محیط پیدا می‌کند و خودِ راوی خیلی زود به مترجم، واسطه و ناظر ماجراها تبدیل می‌شود. 

روایت در ادامه، با خاطراتی از فامیل، مدرسه، سفر، خرید و زندگی روزمره نشان می‌دهد مهاجرت فقط جابه‌جایی جغرافیایی نیست، بلکه بازتعریف خانواده و هویت هم هست.

چرا باید کتاب عطر سنبل عطر کاج را بخوانیم؟

دلایل خواندن عطر سنبل عطر کاج را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تجربه‌ی مهاجرت را از زاویه‌ی زندگی روزمره و جزئیات خانوادگی نشان می‌دهد، نه‌فقط از مسیر اتفاق‌های بزرگ.
• خواننده با شکل‌گرفتن سوءتفاهم‌های زبانی و فرهنگی آشنا می‌شود و می‌بیند این فاصله‌ها چطور هم خنده‌دارند و هم گاهی فرساینده.
• این کتاب تصویری روشن از رابطه‌ی اعضای یک خانواده‌ی ایرانی در موقعیت جابه‌جایی و ناآشنایی به دست می‌دهد.
• بخش‌های مختلف اثر، نگاه دیگران به ایران و واکنش یک مهاجر به این نگاه را ملموس می‌کنند.
• خواندن این کتاب برای کسانی سودمند است که می‌خواهند پیوند میان هویت، زبان، خاطره و سازگاری اجتماعی را بهتر بفهمند.

خواندن کتاب عطر سنبل عطر کاج را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن عطر سنبل عطر کاج به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به روایت‌های خاطره‌محور که بر مهاجرت و جابه‌جایی فرهنگی تمرکز دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تجربه‌ی یک خانواده‌ی ایرانی در مواجهه با زندگی در امریکا را از نزدیک‌تر ببینند.
• کسانی که به موضوع هویت، زبان و سوءتفاهم‌های فرهنگی علاقه دارند.
• مخاطبانی که از متن‌هایی با موقعیت‌های خانوادگی، اجتماعی و طنزآمیز لذت می‌برند.
• افرادی که می‌خواهند در کنار ماجراهای شخصی، تصویری از نگاه جامعه‌ی میزبان به مهاجران هم به دست آورند.

درباره فیروزه جزایری دوما

فیروزه جزایری دوما (Firoozeh Dumas) (متولد ۱۹۶۵) نویسنده، خاطره‌نویس و طنزپرداز ایرانی‌آمریکایی است. او پس از مهاجرت در دوران کودکی و تحصیل در رشته‌ی تاریخ هنر در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، با هدف بازنمایی تجربیات زیسته‌ی مهاجرت، چالش‌های همگرایی فرهنگی و پیوندهای خانوادگی نوشتن را آغاز کرد. شهرت جهانی او با انتشار کتاب «عطر سنبل عطر کاج» آغاز شد؛ اثری که نامزدی جایزه‌ی طنز تِربِر (به عنوان نخستین نویسنده‌ی آسیایی) را برای او به همراه داشت. از دیگر آثار او می‌توان به کتاب خاطرات «خندیدن بدون لهجه» و رمان نوجوانانه‌ی «فلافل آن‌قدرها هم بد نیست» اشاره کرد.

جوایز و افتخارات کتاب عطر سنبل عطر کاج

• در لیست پرفروش‌های نیویورک‌تایمز
• نامزد جایزه‌ی PEN/USA (سال ۲۰۰۴)
• نامزد جایزه‌ی Thurber (سال ۲۰۰۵)

چه نسخه‌های دیگری از کتاب عطر سنبل عطر کاج منتشر شده است؟

• کتاب عطر سنبل عطر کاج، ترجمه‌ی محمد سلیمانی نیا، نشر قصه
• کتاب بامزه در فارسی، ترجمه‌ی یدالله موقن، نشر هرمس
• کتاب عشق طنز، مشق طنز، ترجمه‌ی جبرئیل نعمت زاده، نشر هاشمی