کتاب مضحکه شبیه قتل

کتاب مضحکه شبیه قتل نوشته حسین کیانی، نمایش‌نامه‌ای است که در آن شوخی، هجو، تاریخ و آشفتگی اجتماعی درهم می‌آمیزند و صحنه‌ای پررفت‌وآمد از آدم‌های درمانده، فرصت‌طلب و خیالباف شکل می‌گیرد. متن با تکیه بر گفت‌وگوهای تند، موقعیت‌های نمایشی و لحن عامیانه، ماجرایی را پیش می‌برد که از یک شاهی گم‌شده در چاهک مستراح تا بازسازی مضحک یک قتل سیاسی امتداد پیدا می‌کند. این نمایش را نشر قطره منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مضحکه شبیه قتل

کتاب مضحکه شبیه قتل نوشته‌ی حسین کیانی، نمایش‌نامه‌ای است که جهان خود را بر پایه‌ی اغراق، کنایه، شوخی تلخ و آشوب صحنه بنا می‌کند. متن با معرفی نقش‌ها، آزادی در انتخاب جای بازی و استفاده از هر ابزار ممکن برای ساختن فضا، نشان می‌دهد که با نمایشی روبه‌رو هستیم که به امکانات اجرایی و تخیل صحنه اهمیت زیادی می‌دهد. شخصیت‌ها نام‌هایی به‌یادماندنی دارند؛ از هرکی‌باش‌خان و آقامردک‌جان تا اخترمقوا، جان‌جان‌خانم، عزیزالسلطنه، تشربیک و حباب. هر یک از آن‌ها نه‌فقط یک فرد، بلکه حامل نوعی تیپ اجتماعی، رفتاری و زبانی‌اند و همین ویژگی به متن حالتی نمایشی و پرتحرک داده است.

کتاب، فضای خود را در جایی میان اندرونی، گذر، خانه، مستراح عمومی و تالار کاخ می‌سازد؛ فضاهایی که مدام عوض می‌شوند و در هر کدام شکلی تازه از کشمکش پدید می‌آید. در این نمایش‌نامه، مسئله فقط پیش‌بردن یک ماجرا نیست، بلکه نشان‌دادن وضعیتی آشفته است که در آن مرز میان سوگواری و خنده، شأن و ابتذال، عشق و منفعت، هنر و کاسبی مدام جابه‌جا می‌شود. حسین کیانی از دل همین جابه‌جایی‌ها طنزی می‌سازد که گاهی خنده‌دار و گاهی گزنده است. اشاره به شبیه‌خوانی، مضحکه، مجلس‌خوانی و رقابت میان شکل‌های مختلف اجرا هم نشان می‌دهد که نمایش‌نامه به سنت‌های اجرایی ایرانی توجه دارد و آن‌ها را به‌ صورت زنده وارد متن کرده است.

کتاب مضحکه شبیه قتل علاوه‌بر موقعیت‌های کمیک، بر زبان نیز تکیه‌ی زیادی دارد. گفت‌وگوها پر از تکرارهای هدفمند، بداهه‌نمایی، متلک، آواز، رجز و بازی‌های کلامی‌اند و همین زبان، ریتم اثر را می‌سازد. در دل این شوخی‌ها، موضوع‌هایی مثل فقر، بی‌پناهی، میل به بقا، مناسبات قدرت، رقابت، حسرت و فرسودگی هم دیده می‌شود.

خلاصه نمایشنامه مضحکه شبیه قتل

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

نمایش مضحکه شبیه قتل، ماجرای هرکی‌باش‌خان و نوکرش آقامردک‌جان را دنبال می‌کند؛ دو شخصیت آواره و خسته که از دل گرفتاری‌های روزمره، بی‌پولی و وابستگی به اخترمقوا سر در می‌آورند و ناگهان وارد بازی بزرگ‌تری می‌شوند. یک شاهی گم‌شده، دعواهای زناشویی، خواب‌ و جای خواب و بعد کشیده‌شدن به اندرونی و ماجرای برپا کردن مضحکه یا شبیهِ قتل شاه، خط اصلی روایت را می‌سازد. 

نمایش‌نامه در این مسیر، آدم‌هایی را در کنار هم می‌گذارد که هر یک می‌خواهند از این آشوب چیزی نصیب خود کنند و همین خواستن، موقعیت‌ها را پی‌درپی پیچیده‌تر و خنده‌دارتر می‌کند.

چرا باید کتاب مضحکه شبیه قتل را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مضحکه شبیه قتل را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌ای روشن از نمایش‌نامه‌ای است که طنز را با موقعیت‌های تاریخی و اجتماعی پیوند می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نقش زبان، تکرار، آواز و شوخی کلامی را در پیش‌برد یک متن نمایشی بهتر ببیند.
• این اثر تصویری از آدم‌های حاشیه‌نشین و درمانده ارائه می‌دهد که در دل مناسبات قدرت گرفتار شده‌اند.
• متن برای کسانی که به شیوه‌های اجرایی نمایش ایرانی، شبیه‌خوانی و مجلس‌گردانی علاقه دارند، نکته‌های قابل‌توجهی دارد.
• خواندن آن کمک می‌کند مرز باریک میان خنده، تحقیر، ترس و آشفتگی اجتماعی دقیق‌تر دیده شود.
• درام به‌ جای تکیه بر یک قهرمان مرکزی، از برخورد چند شخصیت پرتنش و متضاد نیروی خود را می‌گیرد.

خواندن کتاب مضحکه شبیه قتل را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مضحکه شبیه قتل به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌های ایرانی که به طنز صحنه‌ای و هجو اجتماعی توجه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با کاربرد گفت‌وگو، آواز و بازی‌های زبانی در متن نمایشی آشنا شوند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که به بررسی شخصیت‌پردازی تیپیک و موقعیت‌سازی روی صحنه علاقه دارند.
• مخاطبانی که از متن‌های پررفت‌وآمد، شلوغ و مبتنی بر کشمکش‌های پی‌درپی لذت می‌برند.
• کسانی که به پیوند میان تاریخ، مضحکه و اجرای نمایشی در ادبیات نمایشی ایران فکر می‌کنند.

درباره حسین کیانی

حسین کیانی (متولد ۱۳۵۳) نمایش‌نامه‌نویس، کارگردان تئاتر، پژوهشگر و سرپرست گروه تئاتر ملی چریکه است. او تحصیلات خود را در رشته‌ی کارگردانی تئاتر در دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه تهران و دانشگاه تربیت مدرس گذرانده است. ویژگی آثار کیانی، تمرکز بر هویت ایرانی، بازخوانی تحلیلی تاریخ و نقد مسائل اجتماعی، سیاسی و مذهبی است.

در کارنامه‌ی او نگارش و اجراهای آثاری چون «پنهان‌خانه پنج‌در»، «مضحکه شبیه قتل»، «همسایه آقا»، «بیداری خانه نسوان»، «مشروطه بانو»، «تئاتر سعدی، تابستان سی و دو»، «چشم به راه میرغضب»، «پروین» (درباره‌ی پروین اعتصامی) و «مجلس توبه‌نامه‌نویسی اسماعیل بزاز» به چشم می‌خورد. متون نمایشی او جوایز متعدد نمایش‌نامه‌نویسی و کارگردانی را در جشنواره‌های مختلف از جمله جشنواره‌ی تئاتر فجر برای وی به همراه داشته است.

بخشی از کتاب مضحکه شبیه قتل

«مردک: چرا درنمی‌آی خانم‌مقواجان؟
صدای اختر: (جیغ می‌کشد.) افتادم!... زرده بگیر، اومدم!
مردک: گرفتیم، افاقه نکرد، الانه که تِلِنگمان دربره!
صدای اختر: هولم نکن مردک! اصلاً‌ بگو ببینم، هرکی‌باش‌خان چه خبرشه امشب؟ مگه قرار نبود امشبم جای هر شبی بخوابید، واسه‌ چی اومدید اینجا؟
مردک: کجا؟ آنجایی که شما هستی یا اینجایی که من ایستادم؟
صدای اختر: منو باش دارم از کی چی می‌پرسم! تو که عقل درست‌وحسابی نداری! نوکر باس هوش‌وحواس بده، از تموم جیک‌وبیک آقاش سر دربیاره. (اختر با چوب‌دست بزرگ و دسته‌کلیدی که به کمر دارد از مستراح بیرون می‌آید و در را قفل می‌کند.) راستی امشبی چقذه گیر هرکی‌باش‌خانِ خره اومد؟ سهم ما رو که هنوز نداده، گاسم می‌خواد بیاد و سهم ما رو بده!
مردک: (با دیدن اختر، صندلی را جابه‌جا می‌کند.) ماشاالله رنگ‌وروتان باز شد خانم‌مقواجان!
اختر: پس دورهٔ چِلچلی‌مو ندیدی، وا! تو چرا این‌قذه می‌پیچی به خودت؟ مگه کَنه به جونت تپیده؟
مردک: نه خانم‌مقواجان! روم به دیوار، مستراح امانمان را بریده! (حرکتی می‌کند.)
اختر: (با تشر) کجا می‌آی؟ کجا؟ کجا؟»