کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید نوشته جمشید خانیان، از دو نمایش‌نامه تشکیل شده که در فضایی پرتنش، گفت‌وگو را به میدان اصلی درام تبدیل می‌کنند. در یکی از نمایش‌نامه‌ها، گفت‌وگوی یک پاسبان و یک پسرک در دل شب، کم‌کم از پرس‌وجویی ساده فراتر می‌رود و به برخوردی میان ترس، خیال، قدرت و میل به ایستادن بر فراز یک ستون خالی می‌رسد. این مجموعه را نشر قطره منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید نوشته‌ی جمشید خانیان، دو نمایش‌نامه را در کنار هم قرار می‌دهد که هر دو بر گفت‌وگو، مکث، سکوت و جابه‌جایی تدریجی موقعیت تکیه دارند. شخصیت‌ها در هر دو متن کم‌شمارند، اما فضای پیرامون‌شان گسترده است؛ از میدان شهری و ستون بی‌مجسمه تا تپه‌ماهور، مین، هور و مرز. خانیان از دل همین موقعیت‌های محدود، تنشی می‌سازد که هم بیرونی است و هم ذهنی. در این اثر، زبان شخصیت‌ها فقط ابزار حرف‌زدن نیست؛ هر جمله نشانه‌ای از ترس، تردید، خاطره، میل، سرکشی یا درماندگی است و همین ویژگی، ریتم نمایش‌ها را شکل می‌دهد.

کتاب از نظر حال‌وهوا میان واقعیت خشن و خیال‌ورزی در رفت‌وآمد است. نمایش‌نامه‌ی نخست بر رویارویی یک پسرک کنجکاو و یک پاسبان بنا شده؛ رویارویی‌ای که از شوخی، تهدید، سوءتفاهم و پرسش‌های کودکانه نیرو می‌گیرد و به‌تدریج لایه‌های عمیق‌تری از وضعیت اجتماعی و روانی شخصیت‌ها را آشکار می‌کند. متن دوم نیز در فضایی جنگ‌زده و پرابهام پیش می‌رود و از خلال گفت‌وگوی دو نفر، خاطره، فقدان، انتظار و تجربه‌ی زیستن در سرزمینی پر از نشانه‌های به‌جامانده را پیش می‌کشد. در هر دو متن، خانیان به‌ جای تکیه بر حادثه‌های پرشمار، بر کشف تدریجی آدم‌ها و موقعیت‌ها تمرکز کرده است.

کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید برای علاقه‌مندان به ادبیات نمایشی، نمونه‌ای از نمایش‌نامه‌هایی است که با کمترین شخصیت و امکانات صحنه، بیشترین فشار دراماتیک را از دل کلام بیرون می‌کشند. طنز تلخ، بازی با واژه‌ها، حضور پررنگ سکوت و پیوند علم، خیال، مرگ، جنگ و قدرت از عناصر مهم این مجموعه‌اند. این کتاب فضایی می‌سازد که در آن یک ستون خالی، یک میدان خاموش، یک بند رخت یا یک صدای انفجار، فقط جزئی از صحنه نیستند؛ هر کدام به نشانه‌ای برای فهم وضعیت آدم‌ها تبدیل می‌شوند.

خلاصه نمایشنامه جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

در متن نخست، یک پسرک در ساعت حکومت نظامی کنار میدانی با ستونی بی‌مجسمه دیده می‌شود و گفت‌وگویش با پاسبانی عصبی آغاز می‌شود. پسرک اصرار دارد روی ستون بایستد، چون خود را دانشمند می‌داند و رؤیایی بزرگ در سر دارد. همین خواسته‌ی به‌ظاهر ساده، گفت‌وگو را به جدالی میان اقتدار و خیال تبدیل می‌کند. 

در نمایش‌نامه‌ی دوم، مردی در منطقه‌ای پر از نشانه‌های جنگ با فردی روبه‌رو می‌شود که میان خاطره، واقعیت و وهم حرکت می‌کند. حرف‌زدن از مین، رخت‌های شسته‌شده، همرزمان و موکبی دوردست، فضای متن را به‌ سمت پرسش از غیاب، شهادت و ماندن در مرز میان این‌جهان و آن‌سوی آن می‌برد.

چرا باید کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید را بخوانیم؟

دلایل خواندن این کتاب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد گفت‌وگو چگونه می‌تواند به‌تنهایی بار اصلی کشمکش نمایشی را به دوش بکشد.
• خواننده با دو فضای متفاوت روبه‌رو می‌شود؛ یکی در دل شهر و دیگری در حاشیه‌ی جنگ، که هر دو با کمترین شخصیت ساخته شده‌اند.
• این اثر امکان بررسی نسبت میان قدرت، ترس، خیال و مقاومت را در قالب صحنه‌های فشرده فراهم می‌کند.
• درون‌مایه‌های علم، مرگ، خاطره و انتظار در این مجموعه به‌ گونه‌ای کنار هم قرار گرفته‌اند که فقط به یک موضوع محدود نمی‌ماند.

خواندن کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌های ایرانی که بر گفت‌وگو و تنش صحنه‌ای تکیه دارند.
• خوانندگانی که به متن‌هایی با فضای سیاسی، اجتماعی و پرابهام علاقه دارند.
• دانشجویان و هنرجویان تئاتر که می‌خواهند نمونه‌ای از شخصیت‌پردازی در قالب دوصدایی را بررسی کنند.
• مخاطبانی که از آثاری با طنز تلخ و موقعیت‌های ناپایدار لذت می‌برند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند خاطره، جنگ، خیال و زبان را در ادبیات نمایشی دنبال کنند.

بخشی از کتاب جزئیات یک شوخی کوچولو برای سفر به کهکشان و نقطه های کوچک در فاصله ای بسیار دور از خورشید

«پاسبان: تو داری می‌خندی؟ یا داری گریه می‌کنی؟
پسرک: من گریه نمی‌کنم.
پاسبان: پس داری به چی می‌خندی؟
پسرک: من می‌خندم؟!
پاسبان: پس داری چه غلطی می‌کنی اونجا؟
پسرک: نشسته‌م.
پاسبان: می‌بینم نشستی، چی‌کار می‌کنی؟
پسرک: کاری نمی‌کنم من.
پاسبان: می‌دونی ساعت چنده الان؟
پسرک: ساعت؟...
پاسبان: خونه‌تون کجاست؟
پسرک: همین‌جا.
پاسبان: کجا؟
پسرک: همین‌جا. اون‌ور.
پاسبان: اون‌ور، اون‌ور یعنی کجا؟»