کتاب سوال

کتاب سوال (نقش پرسش در برانگیختن تفکر) نوشته احمدرضا اخوت، درباره‌ی نسبت میان پرسش، گفت‌وگو و تفکر است و نشان می‌دهد که سؤال فقط ابزار دانستن نیست، بلکه می‌تواند انسان را متوجه نیازهای پنهان، باورهای نادیده و مسیر هدایت کند. نویسنده در این کتاب از معنای پرسش آغاز می‌کند و به‌تدریج آن را در پیوند با نیاز، تعریف، نتیجه و حقیقت بررسی می‌کند. این کتاب را انتشارات قرآن و اهل بیت نبوت(ع)، ناشر آثار مجمع مدارس دانشجویی قرآن و عترت (ع)، منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سوال

کتاب سوال نوشته‌ی احمدرضا اخوت به موضوعی پرداخته است که در ظاهر ساده به نظر می‌رسد اما در متن زندگی، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد: پرسیدن. نویسنده، پرسش را فقط یک واکنش زبانی نمی‌بیند و آن را به آگاهی از نیاز، میل به دانستن و امکان بروز این میل پیوند می‌دهد. در این نگاه، سؤال زمانی شکل می‌گیرد که انسان با چیزی روبه‌رو شود، نسبت به آن ابهام داشته باشد و بخواهد از سطح عادت عبور کند. همین زاویه باعث می‌شود بحث کتاب از حد تعریف‌های معمول فراتر برود و به نسبت میان پرسش و رشد فکری برسد.

کتاب در ۱۰ درس تنظیم شده و از تحلیلی از معنای پرسش و انواع آن شروع می‌کند و سپس به پرسش از نیاز، تعاریف، نتایج و حقایق می‌رسد. نویسنده پرسش را در چند سطح دنبال می‌کند: از زندگی روزمره تا ساحت اعتقادی. بخش مهمی از کتاب بر آیات قرآن تکیه دارد و از سوره‌هایی مانند نبا، ناس، فلق، نازعات، عادیات، تین، مطففین، ماعون، ضحی، بلد، فیل و قریش برای توضیح کارکرد پرسش استفاده می‌کند. در این مسیر، پرسش گاهی محرک توجه است، گاهی وسیله‌ی اقرار، گاهی هشدار و گاهی راهی برای آشکارشدن نقص در باورها و رفتارها.

کتاب سوال فقط درباره‌ی این نیست که چه سؤالی باید پرسید، بلکه درباره‌ی این است که چرا بعضی پرسش‌ها انسان را به فهم نزدیک می‌کنند و بعضی دیگر او را از مقصود دور نگه می‌دارند. احمدرضا اخوت میان پرسش‌های برخاسته از نیاز و پرسش‌های تحریک‌کننده‌ی نیاز فرق می‌گذارد و از نسبت پرسش با ادب، عقل، نیت، هدایت و حتی غفلت حرف می‌زند. فضای کتاب آموزشی و تأمل‌برانگیز است و در بخش‌های مختلف، خواننده را به بازبینی پرسش‌های شخصی، نوع مواجهه با پدیده‌ها و شیوه‌ی فهم آیات دعوت می‌کند.

خلاصه کتاب سوال

کتاب سوال پرسش را به‌ عنوان یکی از پایه‌های تفکر بررسی می‌کند و نشان می‌دهد انسان برای خروج از جهل، فقط به دانستن پاسخ‌ها نیاز ندارد بلکه باید بتواند درست سؤال کند. احمدرضا اخوت ابتدا معنای پرسش و شرط‌های شکل‌گیری آن را توضیح می‌دهد و بعد به سراغ گونه‌های مختلف سؤال می‌رود؛ از پرسش‌هایی که از نیاز برمی‌خیزند تا پرسش‌هایی که خودِ نیاز را بیدار می‌کنند. 

در ادامه، کتاب نسبت سؤال را با باورها، تعریف‌های ذهنی، نتایج اعمال و حقایق قرآنی روشن می‌کند. بخش‌های مختلف اثر با نمونه‌هایی از آیات قرآن پیش می‌رود و نشان می‌دهد پرسش چگونه می‌تواند هم ابزار هدایت باشد و هم نشانه‌ای از غفلت، لجبازی یا رشد فکری.

چرا باید کتاب سوال را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سوال را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پرسش را از یک عادت روزمره به موضوعی فکری و تربیتی تبدیل می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان سؤال‌های سودمند، بیهوده، اقراری و انکاری را دقیق‌تر تشخیص دهد.
• این اثر نسبت میان نیاز، باور، عمل و نتیجه را از مسیر پرسش‌گری توضیح می‌دهد.
• کتاب با استفاده از نمونه‌های قرآنی نشان می‌دهد چگونه می‌توان از دل آیات، سؤال‌های بیدارکننده استخراج کرد.
• مطالعه‌ی آن به بازنگری در پرسش‌های شخصی و شیوه‌ی گفت‌وگو با دیگران کمک می‌کند.

خواندن کتاب سوال را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سوال به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی نقش پرسش در شکل‌گیری تفکر بیشتر بدانند.
• علاقه‌مندان به مباحث قرآنی که دوست دارند آیات را از زاویه‌ی سؤال و پاسخ بررسی کنند.
• کسانی که در پی فهم دقیق‌تر نسبت میان نیاز، باور و رفتار هستند.
• مخاطبانی که می‌خواهند گفت‌وگو و پرسش‌گری را از سطح عادت به سطح تأمل برسانند.
• دانشجویان و فعالان فرهنگی که با آموزش، تربیت و بحث‌های فکری سروکار دارند.

درباره احمدرضا اخوت

احمدرضا اخوت (متولد ۱۳۴۷) نویسنده، پژوهشگر قرآنی و مدرس دانشگاه تهران است. او تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی ارشد رشته‌ی زیست‌گیاهی در دانشگاه تهران به پایان رسانده و فعالیت خود را بر حوزه‌ی تدبر در قرآن کریم و سیره‌ی اهل بیت متمرکز کرده است. اخوت همچنین به عنوان بنیان‌گذار و عضو هیئت‌علمی مدرسه‌ی دانشجویی قرآن و عترت فعالیت می‌کند و به تدریس و تربیت مربیان قرآنی می‌پردازد.

حوزه‌ی تألیفات و پژوهش‌های او عمدتاً بررسی کاربرد آموزه‌های قرآنی در زمینه‌هایی مانند روان‌شناسی، نظام خانواده، سبک‌های تربیتی و مسائل اجتماعی است. از جمله کتب منتشرشده‌ی او می‌توان به «پرورش تفکر قرآنی»، «از زیارت تا ملاقات با خدا»، «پرورش تفکر بنیادی»، «مبانی و مهارت‌های برنامه‌ریزی»، «نیاز در ساختار انسان» و «درمانگری افسردگی مبتنی‌بر قرآن» اشاره کرد.