کتاب مخنویس

کتاب مخنویس (یادداشت‌های یک پزشک اعصاب درباره‌ی جهان انسان) نوشته سیدرضا ابوتراب و مجموعه‌ای از یادداشت‌ها و تأملات یک پزشک اعصاب است که با نگاه به تجربه‌های درمانی، کتاب‌خوانی و کنجکاوی او درباره‌ی مغز، اخلاق، تکامل و رفتار انسان نوشته شده است. نویسنده در این اثر جهان انسان را از زاویه‌ی ژن، نورون و زیست‌شناسی نگاه می‌کند و از خلال نمونه‌های بالینی، پرسش‌هایی جدی درباره‌ی اختیار، همدلی، وجدان و منش انسانی را طرح می‌کند. نشر کرگدن کتاب حاضر را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مخنویس اثر سیدرضا ابوتراب

کتاب مخنویس، نوشته‌ی سیدرضا ابوتراب، حالتی قطعه‌قطعه و قابل‌تورق دارد؛ کتابی که می‌شود از میانه آن را باز کرد و در هر بخش آن با موضوعی تازه روبه‌رو شد. نویسنده که پزشک مغز و اعصاب است، به‌جای آنکه فقط از بیماری‌ها یا تجربه‌های درمانی بگوید، به پرسش‌هایی مهم می‌پردازد؛ اینکه اخلاق از کجا می‌آید؟ همدلی چه نسبتی با مغز دارد؟ رفتار انسان تا چه اندازه در اختیار اوست و ژن‌ها و فرایند تکامل چه سهمی در شکل‌دادن به منش و تصمیم‌های ما دارند؟

کتاب مخنویس به موضوع‌هایی مثل آلزایمر، دمانس، نورون‌های آینه‌ای، خنده، خمیازه، اخلاق، جبر و اختیار، فرمان‌برداری از قدرت، رابطه‌ی مادر و جنین و شمّ اخلاقی پرداخته است. نویسنده با مثال‌های بالینی، آزمایش‌های ذهنی و ارجاع به کتاب‌هایی که خوانده است، نشان می‌دهد چگونه می‌توان رفتارهای انسانی را از پشت شیشه‌ی عینک زیست‌شناسی دید. اثر حاضر نه ادعای بی‌طرفی کامل دارد و نه می‌خواهد همه‌ی دیدگاه‌ها را کنار هم بچیند؛ بلکه آشکارا از موضعی مشخص به جهان نگاه می‌کند.

کتاب مخنویس اثر سیدرضا ابوتراب فقط درباره‌ی مغز به معنای پزشکی آن نیست. این اثر در رفت‌وآمد میان مطب، کتابخانه، خاطره و اندیشه شکل می‌گیرد و از همین راه به تصویری گسترده‌تر از انسان می‌رسد. بعضی بخش‌ها از یک بیمار یا یک موقعیت درمانی آغاز می‌شود و بعد به بحثی درباره‌ی تکامل اخلاق، سازوکار همدلی یا محدودیت‌های اراده می‌رسد. حاصل کار کتابی است که هم به تجربه‌ی زیسته‌ی این متخصص تکیه دارد و هم به خوانده‌ها و دغدغه‌های فکری او؛ اثری که بیش از آنکه پاسخ نهایی بدهد، سؤال‌های مهم را بازگو می‌کند.

خلاصه کتاب مخنویس

کتاب حاضر مجموعه‌ای از یادداشت‌هاست که سیدرضا ابوتراب در آن از تجربه‌های پزشکی و کتاب‌هایی که خوانده است به بحث‌هایی درباره‌ی مغز و رفتار انسان می‌رسد. این کتاب با نمونه‌هایی از بیماران مبتلا به آلزایمر، دمانس یا آسیب‌های مغزی نشان می‌دهد که تغییرهای کوچک در مغز چگونه می‌توانند اخلاق، شخصیت، همدلی و تصمیم‌گیری را دگرگون کنند. نویسنده در ادامه به سراغ پرسش‌هایی مثل منشأ اخلاق، رابطه‌ی تکامل و همدلی، نقش ژن‌ها در رفتار، فرمان‌برداری از قدرت و نسبت خودخواهی و فداکاری می‌رود. کتاب در مجموع تلاشی است برای دیدن انسان از زاویه‌ی نورون، ژن و زیست‌شناسی.

چرا باید کتاب مخنویس را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مخنویس را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی میان مغز، اخلاق و رفتار را با مثال‌های بالینی و موقعیت‌های ملموس روشن می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند درک دقیق‌تری از نقش ژن‌ها، نورون‌ها و تکامل در تصمیم‌های انسانی به دست آورد.
• این اثر مسائلی مثل جبر و اختیار، همدلی، وجدان و فرمان‌برداری از قدرت را دنبال می‌کند.
• بخش‌های کوتاه و مستقل کتاب امکان می‌دهد مطالب به‌صورت پراکنده و متناسب با حال‌وهوای هر زمان خوانده شوند.
• خاطرات طبابت در کنار بحث‌های فکری، موضوع‌های نظری را از حالت انتزاعی بیرون می‌آورد.

خواندن کتاب مخنویس را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مخنویس به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به موضوع‌های مربوط به مغز، اعصاب و رفتار انسان.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی منشأ اخلاق، همدلی و وجدان بیشتر بدانند.
• کسانی که به پیوند میان تجربه‌های پزشکی و پرسش‌های فلسفی و اجتماعی علاقه دارند.
• دانشجویان و دوستداران علوم انسانی که می‌خواهند با نگاه زیست‌شناختی به انسان آشنا شوند.

درباره سیدرضا ابوتراب

سیدرضا ابوتراب، پزشک متخصص مغز و اعصاب و نویسنده، فارغ‌التحصیل پزشکی عمومی در سال ۱۳۸۰ از دانشگاه علوم پزشکی ایران و متخصص مغز و اعصاب در سال ۱۳۸۷ از دانشگاه علوم پزشکی تهران است. او که از سال ۱۳۸۰ قدم به عرصه‌ی طبابت گذاشته، از سال ۱۳۸۷ فعالیت تخصصی خود را در مطب شخصی و بیمارستان‌های گوناگون دنبال کرده است. این نویسنده علاوه‌بر پیگیری امور تخصصی خویش، به مطالعه‌ی جدی در حوزه‌های تاریخ، ادبیات و علوم انسانی رغبت دارد. ابوتراب اداره‌ی کانالی تلگرامی به نام «مخنویس» را بر عهده دارد و چندی پیش گزیده‌ای از نگاشته‌هایش را در قالب کتابی با همین عنوان روانه‌ی بازار کرده است.

کتاب مخنویس نگاهی ویژه به انسان و جهانِ او از زاویه‌ی دید ژن و نورون دارد و مقولاتی چون مغز، جامعه، انسان، فرهنگ، تکامل و ژن را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. به‌سبب تخصص نویسنده، مفاهیمی نظیر اخلاق، جنسیت، مرگ، زندگی، جاودانگی و آینده از دریچه‌ی اعصاب و ژن‌ها در این اثر بررسی می‌شوند. کتاب مخنویس بی‌طرف نیست و تماماً در سمت زیست‌شناسی، سلول و تکامل می‌ایستد؛ زیرا هدف نویسنده، نخ‌کردن جهان از سوزن باریک خوانده‌ها و زیسته‌های یک پزشک متخصص مغز و اعصاب برای مخاطبانی است که به خواندن نوشته‌های کوتاه خو گرفته‌اند. کتاب مخنویس پلاس نیز نوشته‌ی سیدرضا ابوتراب است.

بخشی از کتاب مخنویس

««بچه‌جان بزرگ شدی می‌خواهی چه‌کاره شوی؟» سال‌ها است این سؤالِ بچه‌گانه چند جواب بیشتر ندارد. دکتر! مهندس! وکیل! خلبان! شاید اخیراً هنرپیشه یا فوتبالیست هم به جواب‌ها اضافه شده باشد، ولی تا جایی که یادم هست در زمان ما تقریباً ۹۹ درصد بچه‌ها می‌خواستند دکتر یا مهندس شوند و البته پدر و مادر‌ها هم همین را از بچه‌ها می‌خواستند. ا‌گر فکر می‌کنید این پاسخ‌های تکراری فقط مخصوص بچه‌های ایرانی است اشتباه می‌کنید. تا همین چند سال پیش، جواب این سؤال برای همۀ طبقۀ متوسط دنیا کم‌وبیش مانند جواب بچه‌های ایرانی بود. ولی امروزه زمینِ بازی درحال عوض شدن است و ما باید به‌عنوان پدر یا مادر این را بدانیم.

پیش از اینکه برایتان بگویم چه ربطی بین آیندۀ کاری فرزندانتان با چپ و راست مغز وجود دارد، به‌طور خلاصه توضیح می‌دهم که ما چه کار‌هایی را بیشتر با نیمکرۀ چپ و چه کار‌هایی را با نیمکرۀ راست انجام ‌می‌دهیم. این تفاوت البته مثل جناح چپ و راست نیست، مثل سیاه و سفید و خیر و شر و حق و باطل و عشق و عقل هم‌ نیست. نیمکرۀ راست و چپ دو مغز کاملاً جدا از هم‌ نیستند، بلکه فقط با هم‌ تفاوت دارند؛ مکمل هم‌ هستند و هر دو لازم و ضروری‌اند. ما با سمت چپ بیشتر حرف می‌زنیم، می‌خوانیم، محاسبه می‌کنیم و با سمت راست بیشتر احساس می‌کنیم، همدلی می‌کنیم و زیبایی را درک‌ می‌کنیم. با چپ جزئیات را می‌بینیم و با راست کلیات را. مثلاً ا‌گر قسمت راست ناحیۀ بینایی مغز صدمه ببیند و سمت چپ سالم باشد بیمار می‌تواند چشم و گوش و دهان و دندان شما ببیند، ولی نمی‌تواند شما را به‌عنوان یک کل بشناسد. چپْ منطقی، محاسبه‌گر، تحلیلی، خطی و ترتیبی است و راستْ احساسی، کلی‌نگر و شهودی.»