کتاب اگر پزشک نمی شدم

کتاب اگر پزشک نمی شدم نوشته سیدرضا ابوتراب، از یک سؤال ظاهراً ساده شروع می‌شود: اگر مسیر زندگی نویسنده به‌ جای پزشکی به شغل دیگری می‌رسید، چه چیزهایی در او و اطرافش عوض می‌شد؟ این مموار در کنار شرح خاطرات طبابت، از خانواده، کودکی، صرع، رؤیاها، فال، پدربزرگ، انتخاب‌های سرنوشت‌ساز و تغییراتی می‌گوید که آدم را از درون دگرگون می‌کنند. این مجموعه‌جستار شخصی نشر کرگدن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اگر پزشک نمی شدم

کتاب اگر پزشک نمی شدم نوشته‌ی سیدرضا ابوتراب از دل تجربه‌ی ۳۰ سال طبابت بیرون آمده، اما موضوعش فقط پزشکی نیست. آنچه در متن پیش می‌آید مجموعه‌ای از جستارها و قصه‌ها است که از یک پرسش مرکزی منشعب می‌شوند: شغل، خانواده، بیماری، عشق، تربیت، حافظه و تصادف‌های کوچک زندگی چگونه آدم را به کسی تبدیل می‌کنند که امروز هست؟ به‌ همین دلیل، فضای اثر میان خاطره، تأمل، شوخی، یادآوری‌های خانوادگی و بحث‌های مربوط به مغز و ذهن در رفت‌وآمد است.

کتاب در بخش‌های مختلفش از آقابابا، مادربزرگ، سال‌های نوجوانی، تشنج‌های کودکی، کنکور، انتخاب رشته، ازدواج، پدر شدن و تجربه‌ی مواجهه با بیماران می‌گوید و همه‌ی این‌ها را به ایده‌ی «دیگر شدن» وصل می‌کند. ابوتراب که پزشک مغز و اعصاب است، بارها از دانسته‌های تخصصی‌اش برای توضیح تغییر، خودآگاهی، حافظه، خطاهای ذهن و اثر تجربه بر مغز استفاده می‌کند. در کنار این بحث‌ها، روایت‌هایی درباره‌ی احضار روح، تعبیر خواب، فال حافظ، خطای بازمانده، فروید، احتمال، خرافه و سازوکار ذهن هم دیده می‌شود. همین ترکیب باعث شده این کتاب همزمان شخصی، فکری و پر از خرده‌روایت‌های غیرمنتظره باشد.

کتاب اگر پزشک نمی شدم بیش از هر چیز به این فکر می‌پردازد که انسان فقط با تصمیم‌های بزرگ عوض نمی‌شود؛ جزئیات ظاهراً کم‌اهمیت هم می‌توانند مسیر زندگی را جابه‌جا کنند. سیدرضا ابوتراب از خلال ماجرای پزشک شدن یا نشدن، به این می‌رسد که هر انتخاب شغلی فقط انتخاب یک حرفه نیست، بلکه می‌تواند بر رابطه‌ها، نگاه به جهان، شکل خانواده و حتی نوع احساس‌کردن اثر بگذارد. لحن متن در بسیاری از بخش‌ها طنزآمیز و خودافشاگر است، اما زیر این لحن، پرسش‌هایی جدی درباره‌ی هویت، تغییر و نقش شانس و اراده در زندگی جریان دارد.

خلاصه کتاب اگر پزشک نمی شدم

سیدرضا ابوتراب از یک فرض شروع می‌کند: اگر پزشک نمی‌شد، چه کسی می‌شد و زندگی‌اش چه شکلی پیدا می‌کرد؟ او با مرور کودکی، بیماری صرع، سال‌های درس‌خواندن، توصیه‌ی پدربزرگ برای پزشک‌نشدن، نشانه‌هایی که زمانی جدی گرفته بود و تجربه‌های بعدی‌اش در طبابت، کم‌کم این سؤال را باز می‌کند. 

متن نشان می‌دهد پزشک شدن فقط یک عنوان شغلی نیست و می‌تواند بر انتخاب‌های بعدی، رابطه‌ها، ازدواج، پدر شدن و حتی برداشت آدم از خودش اثر بگذارد. در کنار این خط اصلی، کتاب به خطاهای ذهن، نقش حافظه، اثر تجربه بر مغز و فاصله‌ی میان تقدیر، تصادف و تصمیم هم پرداخته است.

چرا باید کتاب اگر پزشک نمی شدم را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اگر پزشک نمی شدم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی میان شغل و هویت شخصی را از زاویه‌ی تجربه‌ی زیسته بررسی می‌کند.
• متن نشان می‌دهد انتخاب‌های زندگی فقط نتیجه‌ی اراده نیستند و خانواده، بیماری، شانس و محیط هم در آن‌ها سهم دارند.
• خواننده با نمونه‌هایی روشن از خطاهای ذهن، تعبیرهای نادرست و میل انسان به معنا‌دادن به اتفاقات روبه‌رو می‌شود.
• کتاب تجربه‌ی پزشکی را بهانه‌ای می‌کند برای فکر کردن به تغییر، خودآگاهی و دیگر شدن.
• بخش‌های مربوط به پدربزرگ، نوجوانی، ازدواج و پدر شدن، لایه‌های شخصی‌تری به بحث‌های ذهنی و علمی می‌دهند.
• کسانی که به پیوند میان روایت زندگی و بحث‌های مربوط به مغز و رفتار علاقه دارند، در این کتاب مواد فکری متنوعی پیدا می‌کنند.

خواندن کتاب اگر پزشک نمی شدم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اگر پزشک نمی شدم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به جستارهای شخصی درباره‌ی هویت، تغییر و مسیر زندگی علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی اثر شغل بر شخصیت و رابطه‌های انسانی بیشتر فکر کنند.
• علاقه‌مندان به موضوعات مربوط به مغز، خودآگاهی، حافظه و خطاهای ذهنی در قالب تجربه‌های واقعی.
• مخاطبانی که از متن‌های خاطره‌محور با رگه‌های طنز و تأمل لذت می‌برند.
• پزشکان و دانشجویان پزشکی که می‌خواهند تصویری شخصی‌تر از اثرات این حرفه بر زندگی ببینند.

درباره سیدرضا ابوتراب

سیدرضا ابوتراب (متولد ۱۳۵۵) پزشک متخصص مغز و اعصاب، پژوهشگر و نویسنده است. او مدرک پزشکی عمومی خود را در سال ۱۳۸۰ از دانشگاه علوم پزشکی ایران و مدرک تخصصی مغز و اعصاب را در سال ۱۳۸۷ از دانشگاه علوم پزشکی تهران دریافت کرد. ابوتراب علاوه‌بر طبابت و فعالیت‌های تخصصی پزشکی، در زمینه‌های تاریخ، ادبیات و علوم انسانی نیز به مطالعه و پژوهش می‌پردازد.

فعالیت نگارشی او بیشتر بر تحلیل مفاهیم انسانی و اجتماعی از منظر علوم اعصاب و زیست‌شناسی تکاملی متمرکز است. او گزیده‌ای از نوشته‌های خود را در کتابی با عنوان «مخنویس» منتشر کرده که در آن موضوعاتی مانند فرهنگ، اخلاق، جامعه، جنسیت و مرگ را از دریچه‌ی ژنتیک و ساختار عصبی بررسی می‌کند. از دیگر آثار وی می‌توان به کتاب «اگر پزشک نمی شدم» اشاره کرد.

بخشی از کتاب اگر پزشک نمی شدم

«خدابیامرز پدربزرگم آدم خاصی بود؛ نه از آن خاص‌هایی که زیاد می‌بینیم و بسیارند، بلکه از آن خاص‌هایی که ا‌گر خوش‌شانس باشیم، ممکن است در کل عمرمان یک بار آنها را ملاقات کنیم. او هم عالِم بود هم عارف هم مراد و هم خوب و خوبرو، و البته خیلی چیزهای دیگر. دوروبرش پر بود از آدم‌هایی که گوش بودند برای شنیدنش و چشم بودند برای دیدنش؛ آدم‌هایی که گاهی حرف‌هایش را با صداهایی که در غارها می‌آمد اشتباه می‌گرفتند و خودش را با کسی که نبود؛ آدم‌هایی که منتظر بودند او بگوید "همین" تا آنها همان کنند که او فرموده بود، به‌جز من که حرف آقابابا را گوش ندادم. آقابابا نامی بود که از کودکی برای صدا زدن پدربزرگ در دهانم گذاشته بودند و البته اسم و رسمی خانوادگی برای صدا زدن پدربزرگ‌ها در فامیل سنتی ما.

ولی آن کاری که آقابابا گفت و من نکردم همان بود که ا‌گر کرده بودم، این کتاب هرگز نوشته نمی‌شد. او به مادرم گفته بود "رضا پزشک نشود"، و داستان از این قرار بود که آقابابا یک روز، وقتی از دخترش که مادر من است پرسیده بود "رضا می‌خواهد چه کاره شود" و مادرم گفته بود "دکتر"، فرموده بود "رضا دکتر نشود" و بعد اضافه کرده بود "رضا نجار بشود بهتر است".»