کتاب هوش مصنوعی و هنر

کتاب هوش مصنوعی و هنر (AI for arts) نوشته نیکلاس هاگه بک و دانیل هدبلوم و ترجمه پریا عبدزاده است و نشر کرگدن در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است. این کتاب به رابطه‌ی پیچیده‌ی انسان، ماشین و آفرینش هنری می‌پردازد و با این پرسش آغاز می‌شود که اگر هوش مصنوعی بتواند در قلمرو هنر پیشرفت کند، چه چیزی همچنان انسان را متمایز نگه می‌دارد. نویسندگان با مرور تاریخ مانیفست‌های هنری و بررسی جایگاه ناعقلانیت، تخیل و تجربه‌ی انسانی، بحثی گسترده را درباره‌ی معنای هنر در عصر الگوریتم‌ها مطرح می‌کنند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره‌ کتاب هوش مصنوعی و هنر اثر نیکلاس هاگه بک و دانیل هدبلوم

کتاب هوش مصنوعی و هنر، نوشته‌ی نیکلاس هاگه بک و دانیل هدبلوم، اثری درباره‌ی نسبت میان خلاقیت انسانی و توانایی‌های رو‌به‌گسترش ماشین است. نویسندگان بحث را به فناوری محدود نمی‌کنند و آن را از خلال تاریخ هنر، فلسفه، روان‌شناسی و تحولات اجتماعی پیش می‌برند تا نشان دهند مسئله‌ی اصلی فقط توانایی ماشین در ساختن آثار هنری نیست، بلکه این است که چرا انسان هنر می‌آفریند و چه چیزی در این فرایند جایگزین‌ناپذیر به نظر می‌رسد. این کتاب از فصل نخست به چیستی هنر، کارکرد مانیفست‌های هنری و پیوند هنر با تجربه‌ی زیسته، مرگ، معنا و بیان وضعیت انسانی می‌پردازد.

کتاب هوش مصنوعی و هنر در چهار فصل تنظیم شده است و هر فصل بخشی از رویارویی انسان و ماشین را بررسی می‌کند. فصل اول به تاریخ مانیفست‌های هنری و واکنش هنر به صنعتی‌شدن می‌پردازد و با اشاره به جنبش‌هایی مانند آینده‌گرایی، دادائیسم، سورئالیسم، رئالیسم سوسیالیستی و موقعیت‌گرایی نشان می‌دهد که مواجهه‌ی انسان با ماشین پیش از ظهور هوش مصنوعی نیز بحران‌های فکری و زیبایی‌شناختی ایجاد کرده است. فصل دوم بر استدلال انسانی، ناعقلانیت، تخیل، ناخودآگاه و محدودیت‌های الگوریتم‌ها تمرکز دارد و این ایده را مطرح می‌کند که شاید ضعف انسان نقطه‌ی تمایز او باشد. فصل سوم به تأثیر هوش مصنوعی بر نوشتن، موسیقی، تصویر و دیگر شاخه‌های هنری می‌پردازد و فصل چهارم تلاشی برای صورت‌بندی مانیفستی هنری در برابر جهان دیجیتال است.

کتاب هوش مصنوعی و هنر فضایی تحلیلی و پرسش‌محور دارد. نیکلاس هاگه بک و دانیل هدبلوم به‌جای ارائه‌ی پاسخی قطعی، مرزهای مبهم میان انسان و ماشین را بررسی می‌کنند؛ مرز میان عقل و ناعقلانیت، ابزار و همکار و تولید الگو و آفرینش معنا. این کتاب علاوه‌بر بررسی فناوری، به این موضوع می‌پردازد که هنر چگونه می‌تواند به فهم اضطراب‌های عصر دیجیتال کمک کند و چرا تجربه، خیال، سوءتفاهم، حافظه و ناخودآگاه همچنان در تعریف انسان نقش دارند.

خلاصه کتاب هوش مصنوعی و هنر

کتاب هوش مصنوعی و هنر با این پرسش آغاز می‌شود که چرا هنر برای انسان اهمیت دارد و آیا ماشین می‌تواند چیزی هم‌ارز با آفرینش هنری انسانی پدید بیاورد. نویسندگان ابتدا تاریخچه‌ای از مانیفست‌های هنری و واکنش جنبش‌های مختلف به صنعتی‌شدن و گسترش سلطه‌ی ماشین ارائه می‌کنند. سپس به ماهیت هوش مصنوعی، محدودیت‌های آن در شبیه‌سازی ذهن انسان و نقش ناعقلانیت، تخیل، ناخودآگاه و تجربه در استدلال انسانی می‌پردازند. در ادامه، تأثیر هوش مصنوعی بر شاخه‌های مختلف هنر بررسی می‌شود و در نهایت چهارچوبی فکری برای هم‌زیستی انسان، هنر و فناوری پیشنهاد می‌شود.

چرا باید کتاب هوش مصنوعی و هنر را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هوش مصنوعی و هنر را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب رابطه‌ی هنر و هوش مصنوعی را از زاویه‌ی فناوری بررسی می‌کند و آن را به تاریخ هنر، فلسفه و روان‌شناسی پیوند می‌زند.

• خواننده با مطالعه‌ی این اثر درمی‌یابد که چرا ناعقلانیت، تخیل و ناخودآگاه در تمایز انسان از ماشین اهمیت دارند.

• این کتاب نشان می‌دهد که مواجهه‌ی انسان و ماشین مسئله‌ای تازه نیست و پیش از این نیز در مانیفست‌ها و جنبش‌های هنری بازتاب داشته است.

• این اثر تصویری روشن از تأثیر هوش مصنوعی بر نوشتن، موسیقی، تصویر و دیگر شکل‌های آفرینش هنری ارائه می‌دهد.

• مطالعه‌ی این کتاب به درک دقیق‌تر این پرسش کمک می‌کند که هنر چگونه می‌تواند در جهان الگوریتم‌ها، به حفظ معنا و تجربه‌ی انسانی کمک کند.

خواندن کتاب هوش مصنوعی و هنر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هوش مصنوعی و هنر به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رابطه‌ی میان فناوری، خلاقیت و معنای هنر.

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی تأثیر هوش مصنوعی بر نوشتن، تصویر، موسیقی و دیگر هنرها بیشتر بدانند.

• دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های هنر، فلسفه، رسانه و مطالعات فرهنگی که به مسئله‌ی انسان و ماشین توجه دارند.

• مخاطبانی که می‌خواهند بحث هوش مصنوعی را فراتر از کاربردهای فنی و از منظر تجربه‌ی انسانی دنبال کنند.

• کسانی که به تاریخ جنبش‌های هنری و نقش مانیفست‌ها در واکنش به دگرگونی‌های اجتماعی علاقه دارند.

درباره نیکلاس هاگه‌ بک

نیکلاس هاگه‌ بک پیشینه‌ای گسترده در حوزه‌ی تحول دیجیتال و مدیریت ریسک دارد. او در بانک‌های برجسته‌ای همچون کردیت سوئیس، دویچه بانک و گلدمن ساکس، در آسیا و اروپا، سمت‌های اجرایی و مدیریتی مختلفی بر عهده داشته و هدایت پروژه‌های گسترده و پیچیده‌ای را در زمینه‌ی تحول دیجیتال و مدیریت خطر بر عهده گرفته است.

هاگه‌ بک در سال‌های اخیر تمرکز خود را بر هوش مصنوعی، به‌ویژه یادگیری ماشین، گذاشته و در توسعه‌ی کاربردهایی در زمینه‌ی استدلال خودکار انسانی و خلاقیت محاسباتی فعالیت کرده است.

او نویسنده‌ی چند کتاب است و از میان آثار پرفروش او می‌توان به «راز حرکات بازار: رویکرد کهن‌الگویی به پیش‌بینی و مدل‌سازی سرمایه‌گذاری» (۲۰۱۴)، «ذهن مجازی: طراحی منطق برای شبیه‌سازی تفکر انسانی» (۲۰۱۷) و «نیروی مرگ: چرا جوامع خود را تخریب می‌کنند» (۲۰۲۰) اشاره کرد.

درباره دانیل هدبلوم

دانیل هدبلوم مشاور ارشد مهندسی داده و هوش مصنوعی است و سامانه‌ها و مدل‌های تحلیل داده را طراحی کرده است. حوزه‌ی تخصصی او توسعه‌ی راهکارهای مبتنی‌بر داده و هوش مصنوعی برای استخراج الگوها و شناخت بهتر پدیده‌های پیچیده است.

هدبلوم به مشاهده و توصیف جهان، رفتارهای انسان‌ها و نمودهای آن‌ها در الگوهای همواره درحال‌تغییر علاقه‌مند است و داده و هوش مصنوعی را ابزارهایی توانمند برای درک و تحلیل این تغییرات می‌داند.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

انتشارات عابد نیز در سال ۱۴۰۲ با ترجمه‌ی حمیدرضا کفاش‏‫ این کتاب را منتشر کرده است.

بخشی از کتاب هوش مصنوعی و هنر

«هنر واقعاً چیست و چرا به نظر می‌رسد با مفهوم انسانیت پیوندی عمیق دارد؟ ما تنها گونۀ پستاندار هستیم که هنر خلق می‌کنیم؛ اما با اینکه هنر برای ما اهمیت دارد، به هیچ‌وجه برای بقای فیزیکی ما ضروری نیست. بااین‌حال، نمونه‌های بی‌شماری وجود دارند که نشان می‌دهند انسان‌ها برای آزادی بیان خود از طریق هنر خطر و حتی جان خود را فدا کرده‌اند. هنر در اَشکال مختلفی ظاهر می‌شود، از ادبیات در قالب نثر و شعر گرفته تا مجسمه‌سازی و نقاشی، فیلم‌سازی، آهنگ‌سازی، و همچنین هنرهایی مانند رقص که با بدن بیان می‌شوند. اما چیزی که ما این‌گونه مشتاق به بیان آن از طریق هنر هستیم چیست؟ با مطالعۀ آثار هنری در طول هزاره‌ها، چند موضوع تکرارشوندۀ مشابه به چشم می‌خورد؛ به‌ویژه موضوعاتی مرتبط با بیان وضعیت انسانی و تأملات گاه مضطربانۀ ما دربارۀ زندگی و مرگ، از جمله وجود روح و دیگر پدیده‌های مشابه اثیری. این مضامی، که اغلب در قالبی متناسب با زمانۀ خود به تصویر کشیده می‌شوند، گاه از دل استعاره‌هایی برمی‌خیزند که بر دل مخاطبان اصلی‌شان می‌نشینند؛ این استعاره‌ها به اَشکال گونا‌گون جلوه کرده و هنر، در گذر زمان و در دل فرهنگ‌ها و سرزمین‌های مختلف، صورت‌هایی متفاوت به خود گرفته است. دست‌کم در گذشته، این جلوه‌ها همواره با الزاماتی همراه بوده است، الزاماتی که حداقلی از معیارهای زیبایی‌شناختی را تعیین می‌کرده‌اند.»