کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس

کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس نوشته ساموئل منستی، هارفورد جونز، مایستر، فاوست و جان ملکم و ترجمه صفورا برومند است که پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی آن را منتشر کرده است. این کتاب بر پایه‌ی سه گزارش تاریخی، نشان می‌دهد کمپانی هند شرقی چگونه تجارت، شناخت جغرافیایی و ارزیابی اوضاع سیاسی منطقه را به ابزاری برای نفوذ در خلیج فارس و مناسبات با ایران تبدیل می‌کرد. تمرکز اثر فقط بر دادوستد نیست، بلکه پیوند میان منافع اقتصادی و طراحی سیاسی را هم روشن می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس

کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس مجموعه‌ای از سه گزارش تاریخی است که از سوی کارگزاران کمپانی هند شرقی تهیه شده و صفورا برومند آن‌ها را به فارسی برگردانده است. محور اصلی اثر، بررسی شیوه‌ای است که در آن تجارت فقط یک فعالیت اقتصادی باقی نمی‌ماند و به زمینه‌ای برای نفوذ سیاسی، شناخت دقیق منطقه و طراحی مداخله تبدیل می‌شود. متن از همان ابتدا روشن می‌کند که خلیج فارس در نگاه این کارگزاران فقط یک مسیر دریایی نبود، بلکه گره‌گاهی برای پیوند هند، ایران، عربستان و رقابت قدرت‌های اروپایی به‌شمار می‌آمد.
کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس علاوه‌بر ترجمه‌ی گزارش‌ها، مقدمه‌ای مفصل دارد که ضرورت ترجمه و جایگاه این اسناد را توضیح می‌دهد. در فهرست اثر، سه بخش اصلی دیده می‌شود: گزارش ساموئل منستی و هارفورد جونز درباره تجارت عربستان و ایران، گزارش مایستر و فاوست درباره وضعیت تجارت میان هند و ایران و گزارش جان ملکم درباره شیوه‌های بهبود این مناسبات. در کنار این‌ها، یادداشت‌هایی درباره زندگی و زمانه‌ی نویسندگان گزارش‌ها، گاه‌شمار مناسبات کمپانی با ایران، پیوست‌ها، تصاویر و کتاب‌نامه آمده است. این چیدمان نشان می‌دهد اثر فقط به ارائه‌ی متن اسناد بسنده نکرده و تلاش کرده زمینه‌ی تاریخی آن‌ها را هم روشن کند.
کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس از خلال توصیف بنادر، مسیرهای بازرگانی، کالاها، ضعف‌ها و امتیازهای منطقه، تصویری از منطق عمل کمپانی به دست می‌دهد. اهمیت اثر در این است که نشان می‌دهد ارزیابی‌های ظاهراً تجاری چگونه به پیشنهادهای سیاسی و برنامه‌ریزی برای گسترش نفوذ می‌رسند. در این صفحات، خلیج فارس نه‌فقط به‌عنوان یک پهنه‌ی آبی، بلکه به‌عنوان حوزه‌ای هیدروپلیتیک دیده می‌شود که کنترل آن می‌تواند بر توازن قدرت در منطقه اثر بگذارد. به‌همین دلیل، این کتاب برای شناخت پیوند میان تجارت، استعمار و سیاست در مناسبات ایران و بریتانیا منبعی قابل‌توجه است.

خلاصه کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس

کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس سه گزارش را کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد کارگزاران کمپانی چگونه اوضاع تجاری ایران، عربستان، هند و بنادر خلیج فارس را بررسی می‌کردند و از دل این بررسی‌ها به پیشنهادهایی برای گسترش نفوذ می‌رسیدند. متن، مسیرهای بازرگانی، مراکز مهم دادوستد، ظرفیت‌های اقتصادی منطقه و موانع موجود را شرح می‌دهد و هم‌زمان نشان می‌دهد که این اطلاعات چگونه در خدمت سیاست‌گذاری قرار می‌گرفت. دغدغه‌ی اصلی اثر، آشکارکردن رابطه‌ی میان شناخت دقیق منطقه و شکل‌گیری سیاست‌های استعماری است؛ رابطه‌ای که در آن گزارش‌نویسی، مقدمه‌ای برای مداخله و تثبیت منافع بریتانیا می‌شود.

چرا باید کتاب سیاست های استعماری کمپانی هند شرقی انگلیس در خلیج فارس را بخوانیم؟

• این کتاب نشان می‌دهد کمپانی هند شرقی چگونه اطلاعات تجاری را به ابزار نفوذ سیاسی تبدیل می‌کرد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند جایگاه خلیج فارس را در پیوند میان ایران، هند و عربستان دقیق‌تر درک کند.
• اثر، سه گزارش تاریخی را در کنار توضیحات مترجم قرار می‌دهد و فهم زمینه‌ی شکل‌گیری اسناد را آسان‌تر می‌کند.
• بخش‌های مختلف کتاب تصویری از بنادر، مسیرهای دادوستد و رقابت قدرت‌ها در منطقه به دست می‌دهند.
• مطالعه‌ی این کتاب برای شناخت ریشه‌های برخی الگوهای مداخله و سیاست‌گذاری بریتانیا در خلیج فارس سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• پژوهشگران تاریخ ایران که می‌خواهند مناسبات ایران و بریتانیا را از زاویه‌ی اسناد کمپانی هند شرقی بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به تاریخ خلیج فارس که به پیوند میان تجارت دریایی و رقابت سیاسی توجه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی شیوه‌های نفوذ استعماری در منطقه شناخت مستندتری به دست آورند.
• دانشجویان تاریخ، علوم سیاسی و مطالعات منطقه‌ای که به منابع مرتبط با سیاست و اقتصاد در خلیج فارس نیاز دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند از خلال گزارش‌های تاریخی، منطق تصمیم‌گیری کارگزاران بریتانیایی را بهتر بشناسند.