کتاب در سایه سار بید

کتاب در سایه سار بید (پانزده چهارمضراب برای تار و سه‌تار) نوشته کیوان ساکت و مجموعه‌ای از ۱۵ چهارمضراب برای تار و سه‌تار است که نشر سنجاق آن را به‌صورت الکترونیکی منتشر کرده است. این کتاب فقط یک دفتر نت نیست؛ در کنار قطعه‌ها، توضیحاتی کوتاه و آموزشی هم آمده است که به دستگاه‌ها و آوازهایی مثل افشاری، دشتی، شوشتری، همایون، نوا، اصفهان، سه‌گاه، بیات‌ترک، ماهور، چهارگاه و شور ربط پیدا می‌کند. همراهیِ قطعه و توضیح، کتاب حاضر را به منبعی مناسب برای تمرین، شناخت مایه‌ها و دقیق‌ترشنیدن جمله‌های موسیقی ایرانی تبدیل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب در سایه سار بید

کتاب در سایه سار بید (پانزده چهارمضراب برای تار و سه‌تار) نوشته‌ی کیوان ساکت و دفتری آموزشی و اجرایی برای نوازندگان تار و سه‌تار است که محور آن بر چهارمضراب قرار دارد؛ فرمی تند و پرتحرک که در موسیقی ایرانی هم جنبه‌ی نمایشی دارد و هم میدان خوبی برای پرورش مهارت دست و مضراب به شمار می‌آید. نویسنده ۱۵ قطعه را در مایه‌ها و آوازهای گوناگون کنار هم آورده و از افشاری و دشتی تا همایون، نوا، اصفهان، سه‌گاه، بیات‌ترک، ماهور، چهارگاه و شور پیش رفته است. تنوع مایه‌ها باعث شده است این کتاب فقط به یک الگوی تکنیکی محدود نماند و تصویری فشرده از گردش ملودیک در بخش‌های مختلف موسیقی دستگاهی ارائه دهد.

لابه‌لای قطعه‌ها نکته‌هایی نوشته شده است که خواندن آن‌ها برای هنرجو و نوازنده سودمند است. توضیح درباره‌ی نت شاهد، اشاره به جایگاه بعضی گوشه‌ها، یادآوری شیوه‌ی اجرای دراب یا مضراب چپ برای سه‌تار و حتی اشاره به امکان گسترش بعضی الگوها در دستگاه‌های دیگر نشان می‌دهد که کتاب در سایه سار بید به فرایند یادگیری هم فکر کرده است. فهرست قطعه‌ها به‌گونه‌ای چیده شده است که خواننده با چند فضای آشنا و چند فضای کمترتمرین‌شده روبه‌رو می‌شود و از دل تمرین، تفاوت حال‌وهوای هر آواز را لمس کند.

کتاب در سایه سار بید به سنت آموزشی موسیقی ایرانی نزدیک است؛ یعنی جایی که تمرین صرفاً تکرار مکانیکی نیست و هر قطعه قرار است گوش، حافظه و درک دستگاهی نوازنده را هم درگیر کند. حضور نام برخی استادان موسیقی ایرانی در صفحات کتاب و اشاره‌های کوتاه به گوشه‌ها و مایه‌ها این پیوند را پررنگ‌تر کرده است. در نتیجه مخاطب این اثر با مجموعه‌ای روبه‌روست که هم برای اجرا و تمرین روزانه به‌ کار می‌آید و هم می‌تواند به شناخت دقیق‌تر زبان ملودیک تار و سه‌تار کمک کند.

خلاصه کتاب در سایه سار بید

مسیر کتاب از افشاری و دشتی آغاز می‌شود و به مایه‌هایی مثل شوشتری، همایون، نوا، اصفهان، سه‌گاه، بیات‌ترک، ماهور، چهارگاه و شور می‌رسد. در کنار نت‌نگاری قطعه‌ها، توضیحاتی کوتاه درباره‌ی ویژگی بعضی مایه‌ها، گوشه‌ها و شیوه‌ی اجرای برخی جمله‌ها آمده است. این کتاب بر چابکی و دقت نوازندگی تکیه دارد و به شناخت بهتر فضای دستگاهی و تفاوت بیان در هر مایه کمک می‌کند.

چرا باید کتاب در سایه سار بید را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب در سایه سار بید را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۱۵ چهارمضراب در مایه‌های مختلف موسیقی ایرانی را یک‌جا در اختیار نوازنده قرار داده است.
• قطعه‌ها به تقویت مضراب، چابکی دست و دقت در اجرای جمله‌های تند کمک می‌کنند.
• توضیحات کوتاه در کنار بعضی بخش‌ها شناخت نت شاهد، گوشه‌ها و حال‌وهوای آوازها را روشن‌تر می‌کند.
• نوازندگان تار و سه‌تار می‌توانند تفاوت اجرای یک فرم واحد را در دستگاه‌ها و آوازهای گوناگون مقایسه کنند.
• کتاب فقط شامل نت نیست و درباره‌ی بعضی ریزه‌کاری‌های اجرایی مثل دراب و مضراب چپ هم توضیح می‌دهد.
• این اثر برای تمرین روزانه مناسب است؛ زیرا قطعه‌های حاضر در آن هم جنبه‌ی تکنیکی دارند و هم گوش موسیقایی را درگیر می‌کنند.

خواندن کتاب در سایه سار بید را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب در سایه سار بید به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• هنرجویان تار و سه‌تار که می‌خواهند چهارمضراب را در مایه‌های مختلف تمرین کنند.
• نوازندگانی که به‌دنبال گسترش رپرتوار اجرایی خود در موسیقی دستگاهی ایران هستند.
• مخاطبانی که می‌خواهند تفاوت حال‌وهوای آوازها و دستگاه‌ها را با کمک قطعه‌های عملی بهتر بشناسند.
• مدرسان موسیقی که برای آموزش مضراب، جمله‌بندی و تنوع مایه به نمونه‌های آماده نیاز دارند.
• علاقه‌مندان به آثار کیوان ساکت که می‌خواهند با مهارت آموزشی و آهنگسازی او آشنا شوند.

درباره کیوان ساکت

کیوان ساکت، آهنگساز، مدرس دانشگاه و نوازنده‌ی برجسته‌ی تار و سه‌تار، در ۱۴ تیرماه ۱۳۴۰ در مشهد و در بستری فرهنگی چشم به جهان گشود. گرایش او به امور هنری از طفولیت و با حمایت‌های والدینش شکل گرفت. او در کنار موسیقی، نقاشی را نیز ادامه داده و سبک‌های طراحی، آبرنگ و رنگ‌وروغن را زیر نظر اساتید این حوزه فراگرفته است. این هنرمند ایرانی پس از آموختن پایه‌های اولیه‌ی موسیقی در کارگاه موسیقی کودکان و نوجوانان مشهد و بهره‌گیری از محضر معلمان کلیدی این رشته، راه خود را در جهان موسیقی تثبیت کرد و به‌مرور زمان ابعاد وسیع‌تری به فعالیت‌هایش بخشید.

این آهنگساز در سال ۱۳۶۹ به‌عنوان تک‌نواز و نوازنده به عضویت گروه «عارف» درآمد. این همکاری به خلق و اجرای قطعات ماندگاری در موسیقی سنتی ایران انجامید. او در سال ۱۳۷۵ اقدام به پایه‌گذاری «گروه وزیری» کرد و برنامه‌های متعددی را با این مجموعه بر روی صحنه برد و بعدها نیز «ارکستر بزرگ کیوان ساکت» را با حضور بیش از ۶۰ نوازنده و خواننده راه‌اندازی کرد که ماحصل آن برپایی کنسرت‌های گوناگون در نقاط مختلف ایران ازجمله تهران و مشهد بود.

کارنامه‌ی هنری کیوان ساکت سرشار از اجراهای زنده در صحنه‌های داخلی و بین‌المللی است. ازجمله رویدادهای برجسته در زندگی اجتماعی او، انصرافش از حضور در جشنواره‌ی موسیقی فجر در دی‌ ۱۳۹۸ بود که به نشانه‌ی همدردی با خانواده‌های داغدار فاجعه‌ی سقوط هواپیمای مسافربری اوکراینی صورت گرفت و بازتاب وسیعی در رسانه‌ها یافت. او در عرصه‌ی تولید اثر، آلبوم‌های پرشماری را در بخش‌های تک‌نوازی، ارکسترال و موسیقی باکلام روانه‌ی بازار کرده، ساخت برنامه‌هایی به سبک مجموعه‌ی ماندگار «گل‌های جاویدان» را در کارنامه داشته و به‌منظور بررسی و شناخت دقیق ردیف‌های سنتی ایران، مجموعه برنامه‌های تحلیلی و آموزشی «قول و غزل» را تولید کرده است.

ابعاد فعالیت‌های آموزشی کیوان ساکت پررنگ است؛ چراکه او موفق به تألیف ۱۲ جلد کتاب تخصصی برای سازهای تار و سه‌تار شده است. در این میان، مجموعه‌ی چندجلدی «بیایید تار و سه تار بنوازیم» از کلیدی‌ترین متون آموزشی اوست و نگارش ردیف کاربردی موسیقی ملی ایران در کنار انتشار کتب حاوی نت، تمرین‌ها و اتودهای برگرفته از موسیقی ایرانی و کلاسیک جهان نیز مهر تأییدی بر حضور جریان‌ساز او در بخش پژوهش و آموزش می‌زند.

مستندی پیرامون سرگذشت و خدمات هنری این مدرس در سال ۱۳۹۴ توسط مجتبی سعادت کارگردانی شد تا مرور این مسیر نشان دهد کیوان ساکت با تلاش در چهار حوزه‌ی اجرا، تدریس، تحقیق و خلق اثر، نقش چشمگیری در ارتقای موسیقی اصیل ایرانی ایفا کرده و تألیفاتی تخصصی همچون «ده تمرین ۱۰ اتود»، «با موج تا کرانه» (شامل نت‌های منتخب آلبوم‌های شرق اندوه و شبی با خورشید)، «حرکت دائمی» (دربرگیرنده‌ی ۲۰ اتود) و «چرخ نیلوفری» (شامل ۲۰ تمرین کاربردی) را برای هنرجویان این مرزوبوم به یادگار گذاشته است. کتاب «در سایه سار بید» (پانزده چهارمضراب برای تار و سه‌تار) اثر دیگری به قلم کیوان ساکت است.