کتاب چرخ نیلوفری

کتاب چرخ نیلوفری نوشته کیوان ساکت، مجموعه‌ای آموزشی برای نوازندگان تار و سه‌تار است که سنجاق آن را منتشر کرده است. این اثر ۲۰ تمرین را دربر می‌گیرد و از همان ابتدا روی دو موضوع مهم دست می‌گذارد: روان‌شدن مضراب و پنجه و آشنایی دقیق‌تر با فضاهای دستگاهی و آوازی موسیقی ایرانی. تمرین‌ها فقط ردیفی از نت‌ها نیستند و در کنار آن‌ها توضیحاتی درباره‌ی کوک، نشانه‌ها و حال‌وهوای مقام‌ها و آوازها آمده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چرخ نیلوفری

کتاب چرخ نیلوفری نوشته کیوان ساکت، دفتری آموزشی برای تار و سه‌تار است که تمرین‌های آن بر مهارت اجرایی و شناخت عملی موسیقی ایرانی تکیه دارد. متن کتاب نشان می‌دهد که نویسنده فقط به ارائه‌ی نت بسنده نکرده و در کنار هر بخش، توضیحاتی کوتاه و فنی آورده است تا هنرجو بداند هر تمرین با چه هدفی نوشته شده است. در آغاز، نشانه‌های به‌کاررفته در نت‌نویسی توضیح داده می‌شوند؛ از دراب و دراب وارونه تا ناله، تکیه، گزش سیم، ترمولو و نت باریک. سپس بحث کوک تمرین‌ها مطرح می‌شود و تفاوت‌ها و شباهت‌های تار و سه‌تار در این زمینه شرح داده می‌شود.
کتاب چرخ نیلوفری ۲۰ تمرین سودمند را دربر می‌گیرد و فهرست آن نشان می‌دهد که تمرین‌ها در پیوند با دستگاه‌ها و آوازهای شناخته‌شده‌ی موسیقی ایرانی تنظیم شده‌اند. عنوان‌هایی مانند پروانه‌ی ماهور، پروانه‌ی اصفهان، پروانه‌ی دشتی، پرده‌ی سه‌گاه، مجلس‌افروز همایون، تمرین تریل، پروانه‌ی شور، پروانه‌ی چهارگاه، پروانه‌ی افشاری، پروانه‌ی سه‌گاه، پرده‌ی ماهور و گردش اصفهان نشان می‌دهند که کتاب هم به تکنیک می‌پردازد و هم به رنگ‌وبوی مقام‌ها. توضیحات کوتاه نویسنده درباره‌ی اصفهان، همایون، افشاری، سه‌گاه و چهارگاه، تمرین‌ها را از حالت صرفاً مکانیکی بیرون می‌آورد و آن‌ها را به بستری برای فهم بهتر گوشه‌ها، نت شاهد، نت متغیر و شیوه‌ی کوک تبدیل می‌کند.
کتاب چرخ نیلوفری از نظر آموزشی بر تکرار هدفمند، دقت در مضراب‌گذاری و توجه به ظرافت‌های اجرایی استوار است. در بخش‌های مختلف، نویسنده به نکته‌هایی مانند یکسان‌بودن کشش نت‌ها، تغییر مضراب‌ها در میزان‌های مشخص، امکان‌های متفاوت کوک و نقش تمرین روزانه در نرم‌شدن دست اشاره کرده است. به‌ویژه در تمرین تریل، هدف کتاب به‌روشنی دیده می‌شود: تقویت هماهنگی میان پنجه و مضراب. به این ترتیب، این کتاب فقط مجموعه‌ای از قطعات تمرینی نیست و به‌صورت هم‌زمان نقش دفتر تمرین، راهنمای فنی و مدخلی فشرده برای درک عملی چند فضای مهم در موسیقی دستگاهی ایران را برعهده دارد.

خلاصه کتاب چرخ نیلوفری

کتاب چرخ نیلوفری مجموعه‌ای از ۲۰ تمرین برای تار و سه‌تار است که از تمرین‌های روزانه آغاز می‌شود و به قطعاتی در فضاهای ماهور، اصفهان، دشتی، سه‌گاه، همایون، شور، چهارگاه و افشاری می‌رسد. کیوان ساکت در این اثر تمرین‌ها را به‌گونه‌ای چیده است که هنرجو هم‌زمان روی مضراب، پنجه، تریل، دراب، تکیه و دقت در کوک کار کند. در کنار نت‌ها، توضیحاتی کوتاه درباره‌ی ویژگی بعضی دستگاه‌ها و آوازها آمده است؛ برای نمونه به نت شاهد، محسوس، نت متغیر و شیوه‌ی کوک برخی سیم‌ها اشاره شده است. حاصل کار، مجموعه‌ای است که تمرین تکنیکی را با شناخت عملی‌تر از فضای موسیقی ایرانی پیوند می‌دهد.

چرا باید کتاب چرخ نیلوفری را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب چرخ نیلوفری را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۲۰ تمرین مشخص برای تقویت مضراب و پنجه در تار و سه‌تار در اختیار می‌گذارد.
• تمرین‌ها به دستگاه‌ها و آوازهای گوناگون مانند ماهور، همایون، شور، سه‌گاه و افشاری وصل شده‌اند و شناخت اجرایی‌تری از آن‌ها می‌دهند.
• توضیح نشانه‌های اجرایی مانند دراب، تریل، تکیه و ترمولو، استفاده از نت‌ها را دقیق‌تر می‌کند.
• بخش مربوط به کوک، تفاوت‌ها و شباهت‌های تار و سه‌تار را در اجرای تمرین‌ها روشن می‌کند.
• یادداشت‌های کوتاه کنار بعضی تمرین‌ها، دلیل فنی هر قطعه را مشخص می‌کنند؛ مثلاً روان‌شدن مضراب یا نرم‌شدن پنجه.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند تمرین تکنیکی را از فضای دستگاهی موسیقی ایرانی جدا نکنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب چرخ نیلوفری به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• هنرجویان تار و سه‌تار که می‌خواهند تمرین‌های روزانه‌ی هدفمندتری داشته باشند.
• نوازندگانی که به تقویت تریل، دراب، مضراب‌گذاری و هماهنگی دست چپ و راست نیاز دارند.
• کسانی که می‌خواهند دستگاه‌ها و آوازهایی مانند اصفهان، همایون، شور، سه‌گاه و افشاری را در قالب تمرین لمس کنند.
• مدرسانی که به‌دنبال تمرین‌های کوتاه و مشخص برای کار روی تکنیک و کوک هستند.
• علاقه‌مندان به موسیقی ایرانی که می‌خواهند از خلال نت و توضیح، با بعضی اصطلاحات و جایگاه نغمه‌ها آشناتر شوند.