کتاب اتانازی در فقه و حقوق غرب

کتاب اتانازی نوشته نرجس زارع، پژوهشی است که یکی از بحث‌برانگیزترین مسائل اخلاقی، فقهی و حقوقی را از زاویه‌ی نسبت مرگ، رنج، رضایت بیمار و مسئولیت قانونی بررسی می‌کند. نویسنده در این اثر، هم به تعریف‌ها و گونه‌های مختلف اتانازی می‌پردازد و هم جایگاه آن را در فقه امامیه، حقوق ایران و نمونه‌هایی از حقوق غربی دنبال می‌کند. مرکز نشر هاجر این کتاب را منتشر کرده است. این کتاب نشان می‌دهد که بحث اتانازی فقط درباره پایان‌دادن به زندگی نیست، بلکه به پرسش‌های دشواری درباره اختیار، کرامت، درمان و حدود مداخله دیگران گره خورده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اتانازی در فقه و حقوق غرب

کتاب اتانازی نوشته نرجس زارع به موضوع مرگ خودخواسته یا مرگ از روی ترحم در پیوند با فقه و حقوق می‌پردازد و تلاش می‌کند صورت‌بندی دقیقی از این مسئله ارائه دهد. متن از همان ابتدا روشن می‌کند که بحث فقط بر سر یک واژه پزشکی نیست، بلکه با مجموعه‌ای از مفاهیم درهم‌تنیده روبه‌رو هستیم؛ از خودکشی و قتل گرفته تا رضایت بیمار، اذن به قتل، مسئولیت کیفری و نسبت رنج جسمی با تصمیم به پایان‌دادن به حیات. نویسنده در بخش نخست، اصطلاح اتانازی را تعریف می‌کند و گونه‌های مستقیم، غیرمستقیم، فعال، غیرفعال، داوطلبانه و غیرداوطلبانه را از هم جدا می‌سازد. در کنار این دسته‌بندی، تفاوت اتانازی با خودکشی، عملیات انتحاری و قتل نیز توضیح داده می‌شود تا مرزهای مفهومی بحث مبهم نماند.
کتاب اتانازی در ادامه از سطح تعریف‌ها فراتر می‌رود و تاریخچه‌ی این مسئله را در جوامع قدیم و جدید و سپس در چند کشور غربی دنبال می‌کند. در فهرست کتاب، کشورهایی مانند هلند، استرالیا، سوئیس، بلژیک، آلمان، امریکا، انگلستان، ایتالیا و فرانسه دیده می‌شوند و نویسنده نشان می‌دهد که برخورد نظام‌های حقوقی با این موضوع یکسان نیست. بخش دوم کتاب به هسته‌ی اصلی بحث می‌رسد؛ یعنی بررسی اتانازی در فقه امامیه و حقوق ایران. فصل‌هایی مانند اذن به قتل، اهلیت، رضایت بیمار برای معالجه، نقش اذن در مسئولیت کیفری مأذون، احکام اولیه و ثانویه، عناصر جرم و ادله‌ی مخالفان و موافقان اتانازی نشان می‌دهد که متن فقط به گزارش دیدگاه‌ها بسنده نکرده و می‌خواهد مسئله را از چند لایه‌ی حقوقی و فقهی بسنجد. فضای کلی اثر، پژوهشی و مسئله‌محور است و بیشتر به درد کسانی می‌خورد که می‌خواهند بدانند در برخورد با بیماری لاعلاج، درد شدید و درخواست پایان‌دادن به زندگی، چه پرسش‌های دشواری پیش روی فقه و قانون قرار می‌گیرد.

خلاصه کتاب اتانازی در فقه و حقوق غرب

کتاب اتانازی از تعریف این مفهوم و گونه‌های مختلف آن آغاز می‌شود و سپس با جداکردن آن از مفاهیمی مانند خودکشی و قتل، چارچوب بحث را می‌سازد. نویسنده بعد از این مقدمه، تاریخچه‌ی اتانازی را در جوامع مختلف و چند نظام حقوقی غربی مرور می‌کند تا نشان دهد این مسئله چگونه از یک موضوع اخلاقی و پزشکی به یک چالش حقوقی تبدیل شده است.
بخش اصلی اثر بر فقه امامیه و حقوق ایران متمرکز است. در این بخش، موضوعاتی مانند اذن به قتل، اهلیت بیمار، رضایت برای درمان، نقش رضایت در مسئولیت کیفری و نسبت احکام اولیه و ثانویه با اتانازی بررسی می‌شود. حاصل کتاب، ترسیم مجموعه‌ای از پرسش‌های فشرده درباره حق حیات، رنج، اختیار و حدود مداخله‌ی دیگران در پایان زندگی است.

چرا باید کتاب اتانازی در فقه و حقوق غرب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اتانازی را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تعریف‌های گوناگون اتانازی و تفاوت آن با خودکشی و قتل را به‌صورت تفکیک‌شده مطرح می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند با ابعاد فقهی و حقوقی مسئله‌ی پایان‌دادن به حیات در شرایط بیماری لاعلاج آشنا شود.
• این اثر نمونه‌هایی از برخورد کشورهای مختلف با اتانازی را کنار بحث‌های فقه امامیه و حقوق ایران قرار می‌دهد.
• کتاب سؤالات مهمی درباره رضایت بیمار، اهلیت، مسئولیت کیفری و حدود اختیار پزشک و اطرافیان را پیش می‌کشد.
• مطالعه‌ی آن برای فهم پیوند میان اخلاق پزشکی، قانون و احکام شرعی در یک مسئله‌ی حساس سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اتانازی به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران فقه و حقوق که می‌خواهند با یکی از مسائل دشوار حوزه‌ی جان و مرگ آشنا شوند.
• علاقه‌مندان به اخلاق پزشکی که درباره نسبت درمان، رنج و اختیار بیمار پرسش دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند تفاوت نگاه حقوق ایران و برخی کشورهای غربی به اتانازی را بشناسند.
• کسانی که در پی فهم دقیق‌تر مفاهیمی مانند اذن به قتل، رضایت بیمار و مسئولیت کیفری هستند.
• خوانندگانی که به مباحث چالشی میان فقه، قانون و پزشکی علاقه دارند.