کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت (رابطه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان با تعلیم‌و‌تربیت اسلامی) نوشته فاطمه ارشادی فرد، به بررسی نسبت برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان با تعلیم‌وتربیت اسلامی می‌پردازد. نویسنده در این اثر، فقط به معرفی فبک اکتفا نکرده و کوشیده است مبانی، اهداف، روش‌ها و پیش‌فرض‌های آن را با اصول تربیتی اسلامی کنار هم بگذارد تا نقاط اشتراک و تفاوت روشن‌تر شود. مرکز نشر هاجر این کتاب را منتشر کرده است. اگر موضوع پرورش تفکر، حلقه‌ی کندوکاو و جایگاه عقل‌ورزی در آموزش دغدغه‌ی اصلی باشد، این کتاب بحثی دقیق و مسئله‌محور پیش می‌گذارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت نوشته‌ی فاطمه ارشادی فرد، اثری پژوهشی در حوزه‌ی آموزش‌وپرورش است که برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان را از منظر تعلیم‌وتربیت اسلامی بررسی می‌کند. محور اصلی اثر این پرسش است که فبک با تأکید بر پرورش تفکر، گفت‌وگو و کندوکاو جمعی چه نسبتی با مبانی تربیتی اسلام دارد. نویسنده از همان ابتدا نشان می‌دهد که مسئله فقط آموزش چند مهارت ذهنی نیست، بلکه بحث بر سر نوعی نگاه به انسان، یادگیری، عقل، اخلاق و غایت تربیت است. به همین دلیل، متن کتاب از سطح معرفی یک برنامه‌ی آموزشی فراتر می‌رود و وارد سنجش مبانی و پیش‌فرض‌ها می‌شود.

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت در سه فصل تنظیم شده است. فصل نخست به مبادی و مفاهیم پژوهش می‌پردازد و در آن، مفاهیمی مانند فلسفه، کودک، تعلیم، تربیت و تعلیم‌وتربیت اسلامی توضیح داده می‌شود، سپس برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان معرفی می‌شود، از محتوای آموزشی و داستان‌های فلسفی گرفته تا حلقه‌ی کندوکاو، کتاب‌های راهنمای معلم و انواع تفکر مانند تفکر نقاد، خلاق و مراقبه‌ای. فصل دوم سراغ پیش‌فرض‌ها و مبانی می‌رود و آن‌ها را با اصول و مبانی تعلیم‌وتربیت اسلامی مقایسه می‌کند. فصل سوم نیز اهداف و روش‌های دو رویکرد را کنار هم می‌گذارد، از ارتقای توان استدلال و درک اخلاقی تا روش‌هایی مانند مباحثه، روش عقلانی، قصه، بازی و محبت.

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت فضایی تحلیلی دارد و درعین‌حال از دل مباحث نظری، به مسائل آموزشی ملموس می‌رسد. فاطمه ارشادی فرد نشان می‌دهد که فبک چگونه در برابر آموزش حافظه‌محور قرار می‌گیرد و چرا پرورش عقلانیت در کودکی اهمیت دارد. در ادامه کتاب تنها به شباهت‌ها اکتفا نمی‌کند و مواردی را نیز بررسی می‌کند که از منظر تعلیم‌وتربیت اسلامی، نیازمند تکمیل، تعدیل یا بازنگری‌اند، از جمله تفکر معنانگر، اجتماع خردورز و نسبت میان روش و محتوا. همین رویکرد مقایسه‌ای باعث شده این اثر هم معرفی فبک باشد و هم سنجشی دقیق از ظرفیت‌ها و محدودیت‌های آن.

خلاصه کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت

کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت ابتدا چارچوب برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان را توضیح می‌دهد، برنامه‌ای که بر داستان، گفت‌وگو، پرسشگری و پرورش تفکر تکیه دارد، سپس نویسنده مفاهیم پایه‌ی تعلیم‌وتربیت اسلامی را شرح می‌دهد و در ادامه، این دو حوزه را در سه سطح اصلی کنار هم می‌گذارد: مبانی و پیش‌فرض‌ها، اهداف و روش‌ها. در این مسیر، موضوعاتی مانند توان فلسفه‌ورزی کودکان، نقش معلم، حلقه‌ی کندوکاو، تفکر نقاد و خلاق، مسئولیت، کرامت، معنویت و غایت تربیت بررسی می‌شود. حاصل این مقایسه نشان می‌دهد که میان فبک و تعلیم‌وتربیت اسلامی هم نقاط هم‌پوشان وجود دارد و هم تفاوت‌هایی که می‌تواند به بازخوانی جدی‌تر هر دو رویکرد منجر شود.

چرا باید کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری روشن از برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان، اجزای آموزشی آن و منطق حاکم بر آن ارائه می‌دهد.
• نویسنده نسبت میان پرورش تفکر و تعلیم‌وتربیت اسلامی را به‌صورت مقایسه‌ای بررسی کرده است.
• کتاب حاضر به فهم دقیق‌تر مفاهیمی مانند حلقه‌ی کندوکاو، تفکر نقاد، تفکر خلاق و تفکر مراقبه‌ای کمک می‌کند.
• این اثر نشان می‌دهد که در آموزش، مسئله فقط انتقال دانش نیست و نوع نگاه به انسان و غایت تربیت نیز تعیین‌کننده است.
• کتاب حاضر برای بررسی نقدهایی مانند روش‌گرایی افراطی و کم‌رنگ‌شدن محتوا در برخی برداشت‌ها از فبک، مواد فکری مناسبی فراهم می‌کند.

خواندن کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب فبک با عینک تعلیم و تربیت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویان علوم تربیتی که می‌خواهند نسبت میان برنامه‌های نوین آموزشی و مبانی تربیتی اسلامی را بررسی کنند.
• معلمان و مربیانی که به پرورش تفکر، گفت‌وگو و پرسشگری در کلاس درس علاقه دارند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با چارچوب برنامه‌ی فلسفه برای کودکان و نوجوانان آشناتر شوند.
• کسانی که درباره‌ی جایگاه عقل، اخلاق و معنویت در فرایند تربیت سؤال دارند.
• مخاطبانی که به مباحث تطبیقی در حوزه‌ی تعلیم‌و‌تربیت و نقد الگوهای آموزشی توجه می‌کنند.