کتاب یک درخت ترسیم کن

کتاب یک درخت ترسیم کن (Draw a tree) نوشته مت رولی و ترجمه زهره اسحق دواتگر است. انتشارات ارجمند این کتاب را منتشر کرده است (چاپ دوم: ۱۴۰۳). این اثر از یک ایده‌ی ساده شروع می‌کند؛ کشیدن یک درخت و نگاه‌کردن به جزئیات آن به‌عنوان نشانه‌هایی از وضعیت درونی، هیجان‌ها و شیوه‌ی ارتباط فرد با جهان اطراف. کتاب حاضر همزمان بر جذابیت این تمرین و محدودیت‌های آن تمرکز می‌کند و بارها یادآور می‌شود که قرار نیست هر نقاشی به تشخیص قطعی تبدیل شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب یک درخت ترسیم کن اثر مت رولی

کتاب یک درخت ترسیم کن (راهنمای روانکاوی تفریحی برای افراد غیرمتخصص) نوشته‌ی مت رولی (Matt Rowley) بر پایه‌ی این فرض پیش می‌رود که نقاشی، به‌ویژه ترسیم درخت، می‌تواند سرنخ‌هایی از لایه‌های پنهان ذهن را آشکار کند. نویسنده از همان آغاز از مخاطب می‌خواهد پیش از ادامه‌ی مطالعه، یک درخت از ذهن خود بکشد تا کتاب فقط مجموعه‌ای از توضیح‌ها نباشد و به تجربه‌ای مقایسه‌پذیر تبدیل شود. اثر حاضر در کنار این دعوت چند بار مرز خود را روشن می‌کند؛ با یک تمرین تفسیری روبه‌رو هستیم و نه ابزاری برای صدور حکم قطعی درباره‌ی شخصیت یا اختلال. این احتیاط فضای اثر را از قطعیت‌سازی دور می‌کند و آن را به کتابی برای مشاهده، مقایسه و فکرکردن بدل می‌سازد.

کتاب یک درخت ترسیم کن بعد از توضیح تفاوت ذهن نیمه‌آگاه و ناخودآگاه به آزمون‌های فرافکن، روان‌درمانی و روان‌تحلیلگری می‌پردازد تا جایگاه این تمرین روشن‌تر شود. سپس فصل‌های اصلی آغاز می‌شوند. اجزای درخت در این اثر یکی‌یکی بررسی می‌شوند؛ ریشه، تنه، شاخه، برگ، گره، اندازه و شکل کلی، قاعده‌ی درخت، بالای درخت، محل قرارگیری روی کاغذ، نوع خطوط، میزان جزئیات و عناصر اضافی مثل خورشید، ابر، میوه یا حیوانات. هرکدام از این بخش‌ها به امکان‌های تفسیری مختلف وصل می‌شوند. به‌عنوان مثال ریشه به احساس ثبات و پیوند با گذشته، تنه به هسته‌ی هویت، شاخه‌ها به شیوه‌ی ارتباط با دیگران و برگ‌ها به رشد فکری.

در پایان کتاب یک درخت ترسیم کن یک راهنمای جمع‌بندی‌شده آمده است تا این نشانه‌ها به‌صورت منظم کنار هم قرار بگیرند. مترجم نیز در مقدمه‌ی خود به کاربرد این شیوه در کار با کودک و افرادی که بیان کلامی محدودی دارند پرداخته است. احمد عابدی مقدمه‌ی این کتاب را نوشته است. عنوان فرعی این کتاب عبارت است از: پی‌بردن به شخصیت از طریق تعبیر و تفسیر ترسیم درخت، راهنمای روانکاوی تفریحی برای افراد غیرمتخصص.

خلاصه کتاب یک درخت ترسیم کن

نقاشی می‌تواند راهی برای دیدن چیزهایی باشد که همیشه به زبان نمی‌آیند. یک نقاشی ساده می‌تواند به نقطه‌ی شروعی برای فکرکردن به ویژگی‌های شخصیتی و وضعیت هیجانی تبدیل شود. کتاب از نسبت میان رفتارهای غیرارادی و دنیای درون حرف می‌زند و سپس ترسیم درخت را در کنار آزمون‌های فرافکن قرار می‌دهد. فصل‌های اصلی کتاب به تفسیر اجزای مختلف نقاشی اختصاص دارند؛ از ریشه و تنه تا شاخه‌ها، برگ‌ها، جای درخت روی کاغذ، فشار خطوط و جزئیات اضافه. نویسنده یادآوری می‌کند که این برداشت‌ها قطعی نیستند و باید با احتیاط دیده شوند.

چرا باید کتاب یک درخت ترسیم کن را بخوانیم؟

دلایل خواندن یک درخت ترسیم کن را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد چگونه می‌توان از یک نقاشی ساده به نشانه‌های احتمالی شخصیت و هیجان‌ها رسید.
• کتاب میان بخش‌های مختلف درخت و مفاهیمی مثل ثبات، هویت، ارتباط با دیگران و رشد فکری پیوند برقرار می‌کند.
• کتاب برای کسانی که با کودکان یا افرادی با بیان کلامی محدود سروکار دارند، امکانی سودمند فراهم می‌کند.
• کتاب فقط به تفسیر نمی‌پردازد و درباره‌ی محدودیت‌ها، سوگیری و خطر نتیجه‌گیری شتاب‌زده هشدار می‌دهد.
• بخش راهنمای پایانی کمک می‌کند نشانه‌های پراکنده‌ی نقاشی به‌صورت منظم‌تر کنار هم دیده شوند.

خواندن کتاب یک درخت ترسیم کن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن یک درخت ترسیم کن به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• روان‌شناسان، مشاوران و درمانگرانی که به ابزارهای ترسیمی و نشانه‌های غیرکلامی علاقه دارند.
• مربیان، معلمان و والدینی که می‌خواهند از نقاشی کودک سرنخ‌های بیشتری درباره‌ی حال‌وهوای او به دست آورند.
• دانشجویان روان‌شناسی و رشته‌های مرتبط که می‌خواهند با یکی از شیوه‌های تفسیری در آزمون‌های فرافکن آشنا شوند.
• خوانندگانی که به رابطه‌ی میان ناخودآگاه، تصویر و بیان غیرمستقیم احساسات فکر می‌کنند.
• کسانی که دوست دارند نقاشی را نه فقط به‌عنوان تصویر، بلکه به‌عنوان نشانه‌ای از شیوه‌ی دیدن و تجربه‌کردن جهان بررسی کنند.

بخشی از کتاب یک درخت ترسیم کن

«۳. ضمیر نیمه‌آگاه یا ناخودآگاه

مفهوم ضمیر «نیمه‌آگاه» در روان‌شناسی، ادبیات و حتی صحبت‌های روزانه شناخته شده است. از نظر علم روان‌شناسی، ضمیر نیمه‌آگاه به بخشی از آگاهی شناختی اشاره دارد که اکنون در کانون توجه ذهن خودآگاه نیست. این کلمه از واژهٔ

"subconscient" فرانسوی گرفته شده است که اولین بار توسط پیر ژانه استفاده شد. وی معتقد است در زیر لایه‌های عملکردهای افکار مهم ذهن آگاه، آگاهی قدرتمندی وجود دارد که آن را ذهن نیمه‌هشیار نامید.

در هر زمان خاص، برای اطلاعاتی که می‌توانند در مرکز آگاهی شناختی نگه داشته شوند، محدودیتی وجود دارد. به‌منظور سازگاری با این محدودیت ضمیر نیمه‌هشیار همچون انباری از دانش و اطلاعات فرد و تجارب گذشتهٔ او عمل می‌کند. من مایل هستم به ذهن همچون سخت‌افزاری رایانه‌ای نگاه کنم. سخت‌افزار انبار و مخزن تمام اطلاعات رایانه است، اما تنها میزان خاصی از این اطلاعات به کار برده شده، توسط فرایندهای اساسی به‌طور آگاهانه یا فعال در هر زمان خاصی روی صفحهٔ رایانه نشان داده می‌شوند. محتوای ذهن ناخودآگاه مانند پوشه‌های اطلاعاتی روی رایانه است. اصطلاحات رایانه‌ای مانند ویندوز، تصاویر و ویدئوها - سازمان ذهنی و تجزیه و تحلیل اطلاعات- یا هر چیزی که می‌تواند توجه را جلب کند فوراً با چند کلیک روی صفحهٔ رایانه ظاهر می‌شود.»