کتاب ایجاد ذهنی خلاق

کتاب ایجاد ذهنی خلاق (Creative Thinking For Dummies) نوشته دیوید کاکس، خلاقیت را نه یک استعداد دور از دسترس، بلکه قابلیتی می‌داند که می‌توان دوباره بیدارش کرد. نویسنده از آمادگی ذهنی و محیطی برای ایده‌پردازی می‌گوید، از تفاوت کار فردی و گروهی حرف می‌زند و حتی به الگوهایی مثل لئوناردو داوینچی برای ساختن یک زندگی خلاق اشاره می‌کند؛ حاصل، تصویری کاربردی‌تر و ملموس‌تر از خلاقیت است که آن را از یک مفهوم دور و رازآلود به بخشی از شیوه‌ی فکر کردن و زندگی کردن نزدیک می‌کند. انتشارات آوند دانش این کتاب را در مجموعه‌ی «آسان بیاموزیم» با ترجمه فیروزه زارع فراشبندی و خسرو زارع فراشبندی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ایجاد ذهنی خلاق

کتاب ایجاد ذهنی خلاق نوشته‌ی دیوید کاکس به سراغ یکی از پرسش‌های قدیمی و همیشگی می‌رود: خلاقیت از کجا می‌آید و چطور می‌شود آن را در زندگی روزمره حفظ کرد؟ کتاب خلاقیت را محدود به هنر، اختراع یا نبوغ‌های استثنایی نمی‌بیند. در نگاه نویسنده، از حل یک مسئله‌ی کاری تا پیدا کردن روشی تازه برای انجام کارهای معمول، همه می‌توانند بخشی از فرایند خلاق باشند. به همین دلیل، بحث کتاب فقط درباره‌ی ایده‌های درخشان نیست؛ درباره‌ی موانع شروع کردن، تعلل، خودسانسوری، ثبت ایده‌های اولیه و ساختن شرایطی است که ذهن بتواند آزادتر کار کند.

کتاب در فصل‌های آغازین، خلاقیت را به چند بخش قابل تشخیص تقسیم می‌کند: تولید ایده، نزدیک شدن به حل مسئله و تغییر چارچوب ذهنی. این تقسیم‌بندی باعث می‌شود خلاقیت به‌ صورت یک اتفاق مبهم دیده نشود و بتوان برای هر مرحله، ابزار و عادت مناسب پیدا کرد. نویسنده در ادامه به موضوع‌هایی مثل آماده کردن فضای خلاق، نقش حواس، اهمیت یادداشت‌برداری، تفاوت کار انفرادی و جمعی و شیوه‌ی ارزیابی نتیجه‌ها پرداخته است. در بخش دیگری از کتاب، الگوی لئوناردو داوینچی مطرح می‌شود؛ الگویی که بر کنجکاوی، تجربه، پالایش حواس، پذیرش ابهام، پیوند هنر و منطق، توجه به بدن و کشف ارتباط میان پدیده‌ها استوار است.

کتاب ایجاد ذهنی خلاق از دل مثال‌های متنوع پیش می‌رود؛ از تبلیغات و طراحی تا موسیقی، نقاشی و زندگی روزمره. همین تنوع نشان می‌دهد دیوید کاکس خلاقیت را مهارتی وابسته به یک حرفه‌ی خاص نمی‌داند. فضای کتاب بیشتر بر ساختن عادت‌های ذهنی و رفتاری متمرکز است: اینکه ایده‌ها چطور ثبت شوند، چه زمانی کار فردی بهتر جواب می‌دهد، چگونه می‌توان از حواس برای تحریک ذهن استفاده کرد و چرا بعضی جرقه‌های ناگهانی، نتیجه‌ی کار فکری پنهان و مداوم‌اند. 

خلاصه کتاب ایجاد ذهنی خلاق

کتاب ایجاد ذهنی خلاق خلاقیت را به‌ عنوان فرایندی قابل پرورش بررسی می‌کند. دیوید کاکس ابتدا از موانعی مثل تعلل، ترس از شروع و خاموش شدن ایده‌های اولیه حرف می‌زند و بعد نشان می‌دهد که ثبت فکرها، آماده کردن محیط، توجه به حواس و پیدا کردن زمان و فضای مناسب، چگونه به شکل‌گیری ذهن خلاق کمک می‌کند.

در ادامه، کتاب میان کار فردی و گروهی مقایسه‌ای روشن می‌گذارد و توضیح می‌دهد هر کدام در چه موقعیتی می‌توانند مفید باشند. بخش مهم دیگری از این کتاب به الگو گرفتن از لئوناردو داوینچی اختصاص دارد؛ از کنجکاوی و تجربه کردن تا پذیرش ابهام و دیدن ارتباط میان چیزهای ظاهراً بی‌ربط. پیام اصلی کتاب این است که خلاقیت بیشتر از آنکه به الهام ناگهانی وابسته باشد، به عادت، توجه و آمادگی مربوط است.

چرا باید کتاب ایجاد ذهنی خلاق را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ایجاد ذهنی خلاق را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب خلاقیت را از حالت مبهم و دور از دسترس خارج می‌کند و آن را به مجموعه‌ای از رفتارها و عادت‌های قابل فهم تبدیل می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند موانعی مثل تعلل، خودسانسوری و دشواری شروع کردن را دقیق‌تر بشناسد.
• این اثر نشان می‌دهد محیط، حواس، زمان‌بندی و شیوه‌ی کار چه نقشی در شکل‌گیری ایده‌ها دارند.
• کتاب به تفاوت کار انفرادی و گروهی پرداخته و کمک می‌کند موقعیت مناسب هر کدام بهتر تشخیص داده شود.
• بخش مربوط به لئوناردو داوینچی، خلاقیت را به کنجکاوی، تجربه، مشاهده و نظم شخصی پیوند می‌دهد.

خواندن کتاب ایجاد ذهنی خلاق را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ایجاد ذهنی خلاق به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی فرایند شکل‌گیری ایده‌ها شناخت روشن‌تری به دست آورند.
• کسانی که با تعلل، شروع نکردن یا فراموش شدن ایده‌های اولیه دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
• علاقه‌مندان به موضوع خلاقیت که دوست دارند آن را در کار و زندگی روزمره جدی‌تر دنبال کنند.
• افرادی که در طراحی، تبلیغات، نوشتن، آموزش یا حل مسئله با ایده‌پردازی سروکار دارند.
• مخاطبانی که به الگوهای فکری چهره‌هایی مثل لئوناردو داوینچی علاقه دارند.

بخشی از کتاب ایجاد ذهنی خلاق

«اولین مرحله‌ٔ‌ تفکر خلاق بازکردن ذهن یا ایجاد ایده است؛ چیزی که هنگام صحبت‌‌‌کردن درباره‌ٔ‌ خلاقیت به ذهن بسیاری از افراد می‌‌‌آید. در اینجا، از ابزار و روش‌‌‌های فراوانی که برای شکل‌‌‌دهی و ساختاربخشیدن و تحریک تفکر خلاق استفاده می‌‌‌شود، بهره می‌‌‌برید.

گاهی، به‌‌‌ویژه در مواردی که واقعاً تازگی دارد، این فرایند بی‌‌‌پایان است. در اینجا ممکن است ابزارهای مورداستفاده برای اینکه به تصوراتمان اجازه‌ٔ‌ گسترش دهند و ما را تا حد امکان از اکنون و اینجا دور کنند، طراحی شده باشد. مثلاً شاید بخواهید یک محصول یا گروهی از محصولات کاملاً جدید تولید کنید. این نوع تفکر است که محصولاتی مانند دوربین عکاسی چاپ فوری، ساعت‌‌‌های سوئیسی و محصولات اپل را به وجود آورد.

گاهی ممکن است به‌‌‌دنبال گسترش چیزی باشید که وجود دارد. تولیدکنندگان محصولات غذایی همواره به‌‌‌دنبال راه‌‌‌های جدید برای گسترش تنوع محصولات خود هستند؛ مثلاً تولیدکنندگان غلات به‌‌‌سمت تولید غذاهای آماده‌ٔ‌ مختصر حرکت می‌‌‌کنند و تولیدکنندگان نوشیدنی‌‌‌ها، نوشابه‌‌‌های مخصوص نوجوانان یا نوشابه‌ٔ‌ رژیمی و انرژی‌‌‌زا عرضه می‌‌‌کنند و شکل و اندازه‌ٔ‌ بسته‌‌‌بندی محصولات خود را تغییر می‌‌‌دهند.»