کتاب فطرت و مهدویت

کتاب فطرت و مهدویت نوشته الهام نصرت زادگان است و مرکز نشر هاجر آن را منتشر کرده است. این کتاب از یک پرسش محوری آغاز می‌کند: جامعه‌ی آرمانی چگونه شکل می‌گیرد و سهم انسان‌ها در رسیدن به آن چیست؟ نویسنده با پیوندزدن مفهوم فطرت به مهدویت، فقط از انتظار سخن نمی‌گوید، بلکه نقش رشد درونی، اختیار، قانون‌پذیری، عدالت و ولایت‌پذیری را در حرکت جامعه به‌سوی وضع مطلوب بررسی می‌کند. محور اصلی اثر این است که تکامل جامعه بدون تکامل انسان‌ها معنای کاملی پیدا نمی‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فطرت و مهدویت

کتاب فطرت و مهدویت نوشته الهام نصرت زادگان به موضوع جامعه‌ی آرمانی از منظر اندیشه‌ی اسلامی می‌پردازد و می‌کوشد نسبت میان فطرت انسانی، تکامل اجتماعی و تحقق جامعه‌ی مهدوی را روشن کند. نویسنده بحث را از تعریف مفاهیمی مثل جامعه، آرمان و تکامل آغاز کرده و نشان می‌دهد که پیشرفت ابزارها، قوانین یا ساختارها به‌تنهایی برای کامل‌شدن یک جامعه کافی نیست. در این نگاه، عنصر اصلی هر تحول اجتماعی خود انسان است؛ انسانی که باید در نسبت با خدا، خود، دیگران و طبیعت به تعادل برسد. همین زاویه باعث می‌شود اثر فقط به توصیف یک آینده‌ی مطلوب بسنده نکند و بیشتر درباره مبانی رسیدن به آن گفت‌وگو کند.
کتاب فطرت و مهدویت در ۳ بخش اصلی تنظیم شده است: بخش نخست به چیستی جامعه‌ی آرمانی، معیارهای کمال انسانی و اجتماعی و شواهد مربوط به آن می‌پردازد. در این بخش، دیدگاه‌هایی از متفکرانی چون افلاطون، فارابی و خواجه نصیرالدین طوسی هم مطرح شده و سپس اوصاف جامعه‌ی مهدوی در آیات و روایات بررسی می‌شود. بخش دوم بر تکامل تدریجی جوامع در سایه فطرت تمرکز دارد و موضوعاتی مانند قانون‌مندی جامعه و تاریخ، میل فطری به کمال، غلبه‌ی حق و نسبت میان روح افراد و روح جامعه را پیش می‌کشد. بخش سوم نیز سراغ سنت‌های الهی و بسترهای مناسب یا نامناسب حرکت به‌سوی جامعه‌ی آرمانی می‌رود؛ از ارسال پیامبران و سنت آزمایش گرفته تا نقش ایمان، ظلم، مفاسد اخلاقی، تبعیض اقتصادی و اطاعت از رهبری. فضای اثر بیشتر استدلالی و مفهومی است و تلاش کرده است نشان دهد انتظار جامعه‌ی مهدوی بدون توجه به اصلاح فرد و زمینه‌های اجتماعی، به برداشتی ناقص از مهدویت می‌رسد.

خلاصه کتاب فطرت و مهدویت

کتاب فطرت و مهدویت این ایده را دنبال می‌کند که جامعه‌ی آرمانی فقط با یک رخداد بیرونی ساخته نمی‌شود، بلکه به رشد درونی انسان‌ها و فعلیت‌یافتن ظرفیت‌های فطری آنان وابسته است. نویسنده ابتدا معنای جامعه، آرمان و تکامل را بررسی می‌کند و سپس توضیح می‌دهد که کمال حقیقی جامعه در کامل‌ترشدن انسان‌هاست، نه صرفاً در پیشرفت صنعت یا گسترش نظم ظاهری.
در ادامه، معیارهای کمال فردی و اجتماعی از منظر اسلام طرح می‌شود؛ معیارهایی مانند پیوند با خدا، رشد متوازن استعدادها، جهت‌گیری درست گرایش‌ها، قانون‌مندی، ولایت‌پذیری و عدالت‌خواهی. بخش‌های بعدی نیز نشان می‌دهند که سنت‌های الهی، بسترهای فرهنگی و اخلاقی و انتخاب‌های انسان‌ها چگونه می‌توانند حرکت جامعه را به‌سوی تحقق حکومت حق مهدوی تسریع یا متوقف کنند.

چرا باید کتاب فطرت و مهدویت را بخوانیم؟

دلایل خواندن فطرت و مهدویت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان فطرت انسانی و شکل‌گیری جامعه‌ی آرمانی را به‌صورت مبنایی بررسی می‌کند.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تفاوت میان پیشرفت ظاهری جامعه و تکامل حقیقی انسان را دقیق‌تر بفهمد.
• این اثر معیارهای کمال فردی و اجتماعی را در کنار هم می‌آورد و آن‌ها را از هم جدا نمی‌کند.
• کتاب به موضوع مهدویت فقط از زاویه‌ی انتظار نمی‌نگرد و نقش اختیار و مسئولیت انسان‌ها را هم برجسته می‌کند.
• بخش‌های مختلف اثر، پیوند قانون، عدالت، رهبری و اخلاق را در ساختن جامعه‌ی مطلوب نشان می‌دهند.
• طرح دیدگاه متفکران مختلف در کنار آیات و روایات، امکان مقایسه‌ی چند نگاه درباره جامعه‌ی مطلوب را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن فطرت و مهدویت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره نسبت مهدویت و ساختن جامعه‌ی مطلوب شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به مباحث فطرت، کمال انسان و فلسفه‌ی اجتماعی در اندیشه‌ی اسلامی.
• پژوهشگرانی که درباره معیارهای جامعه‌ی آرمانی و مدینه‌ی فاضله مطالعه می‌کنند.
• کسانی که می‌خواهند نقش انسان و انتخاب‌های او را در تحول اجتماعی بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که به بحث‌های مفهومی و استدلالی درباره عدالت، قانون و ولایت‌پذیری علاقه دارند.