کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک

کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک نوشته مجید زندی، سارا محمودیان، یزدان الواری و زهرا پیریایی، نقش‌های متفاوت هیدروژن را از شیمی و زیست‌شناسی تا تولید انرژی و تأمین مواد اولیه‌ی صنعت بررسی می‌کند. موضوع اصلی این کتاب، شناخت زنجیره‌ای است که تولید هیدروژن را به مصرف، سرمایه‌گذاری و پیامدهای زیست‌محیطی پیوند می‌دهد. انتشارات دانشگاه شهید بهشتی این کتاب را منتشر کرده است. بررسی تبدیل پسماند به هیدروژن نارنجی و ملاحظات طراحی یک واحد نمونه، بحث را از معرفی فناوری‌ها به مسائل اجرایی نزدیک می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک

کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک حاصل همکاری مجید زندی، سارا محمودیان، یزدان الواری و زهرا پیریایی در بررسی جنبه‌های فنی، اقتصادی و زیست‌محیطی هیدروژن است. نویسندگان موضوع را به جایگزینی یک سوخت محدود نکرده‌اند؛ هیدروژن در بحث‌های این کتاب، هم عنصری با ویژگی‌های مشخص فیزیکی و شیمیایی است، هم حامل انرژی و هم خوراک تولید مواد شیمیایی. این کتاب هفت فصل دارد. فصل مقدمه، نقش هیدروژن در کیهان و موجودات زنده، ایزوتوپ‌ها و ویژگی‌های این عنصر را توضیح می‌دهد. فصل انواع هیدروژن، رنگ‌بندی و فرایندهای تولید، سه خانواده‌ی ترموشیمیایی، شکافت آب و بیولوژیکی را معرفی می‌کند. مقایسه‌ی این مسیرها تنها بر مقدار تولید تکیه ندارد؛ هزینه، انتشار آلاینده، دسترسی به آب و سطح بلوغ فناوری نیز در ارزیابی دخیل‌اند. بخش‌های رصد و آینده‌نگری، سناریوهای انرژی و چشم‌انداز مصرف در صنایع را بررسی کرده‌اند. تحلیل پتنت‌ها نیز تصویری از فعالیت کشورها و شرکت‌ها در توسعه‌ی فناوری‌های تولید ارائه می‌دهد. این مباحث، تفاوت میان شناخت یک واکنش شیمیایی و ارزیابی امکان توسعه‌ی صنعتی همان واکنش را روشن می‌کنند.
کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک در مباحث سرمایه‌گذاری، موضوع‌هایی مانند ایجاد تقاضا، کاهش ریسک، تحقیق‌وتوسعه، همکاری‌های بین‌المللی و استانداردهای ایمنی را کنار یکدیگر قرار داده است. فصل کاربردهای هیدروژن نیز حوزه‌هایی مانند فولادسازی، تولید برق، حمل‌ونقل، ذخیره‌سازی انرژی و زنجیره‌ی ارزش پتروشیمی را پوشش می‌دهد. این گستره نشان می‌دهد که نیاز هر صنعت به هیدروژن، شکل یکسانی ندارد. فصل پایانی بر هیدروژن نارنجی و تبدیل پسماند متمرکز است. نویسندگان کیفیت خوراک، محتوای آلی، رطوبت، نسبت کربن به نیتروژن و محل احداث تأسیسات را در کنار تحلیل اقتصادی بررسی کرده‌اند. بحث پایلوت نمونه نیز هزینه‌های اولیه، بازگشت سرمایه، زیرساخت، حمل‌ونقل و اثرهای اجتماعی را شامل می‌شود. خواننده از خلال این مباحث با مجموعه‌ی پرسش‌هایی آشنا می‌شود که پیش از انتخاب فناوری یا تعریف پروژه باید مطرح شوند. جدول‌ها، نمودارهای فرایندی، منابع و واژه‌نامه‌های فارسی و انگلیسی نیز برای پیگیری اصطلاحات و مقایسه‌ی موضوع‌ها در نظر گرفته شده‌اند.

خلاصه کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک

کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک، ارزیابی هیدروژن را وابسته به مسیر تولید و نوع مصرف می‌داند. فراوانی این عنصر به‌معنای دسترسی آسان به هیدروژن آزاد نیست؛ تولید هیدروژن معمولاً به جداسازی از ترکیب‌هایی مانند آب یا هیدروکربن‌ها نیاز دارد. فرایندهای مختلف، هزینه و پیامد زیست‌محیطی یکسانی ندارند. مفهوم هیدروژن پاک نیز به میزان آلایندگی تولید مربوط است و صرفاً به استفاده از منابع تجدیدپذیر محدود نمی‌شود. انتخاب فناوری باید منابع محلی، تأمین برق، دسترسی به آب، امکان ذخیره‌سازی، بازار مصرف و مقررات را در نظر بگیرد. بحث مصرف نیز میان کاربرد هیدروژن به‌عنوان سوخت و نقش هیدروژن در تولید مواد شیمیایی تمایز می‌گذارد. بررسی پسماند در ادامه‌ی همین منطق قرار دارد: تبدیل زباله به محصول ارزشمند، علاوه‌بر فناوری مناسب، به خوراک پایدار، ارزیابی اقتصادی و مدیریت اثرهای محیطی و اجتماعی نیازمند است.

چرا باید کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• مقایسه‌ی مسیرهای تولید، تفاوت هزینه و آلایندگی فناوری‌ها را روشن می‌کند.
• بررسی پتنت‌ها، شناخت فعالیت‌های توسعه‌ی فناوری را گسترش می‌دهد.
• تفکیک کاربردهای عنصری، سوختی و خوراکی، نیازهای متفاوت صنایع را توضیح می‌دهد.
• مطالعه‌ی پایلوت پسماند، ملاحظات اقتصادی و زیرساختی تعریف پروژه را نشان می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب هیدروژن، یک عنصر، یک سوخت یا یک خوراک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان انرژی و مهندسی شیمی علاقه‌مند به فناوری‌های تولید هیدروژن.
• پژوهشگران محیط‌زیست و مدیریت پسماند.
• کارشناسان صنعتی و تصمیم‌گیرندگان حوزه‌ی انرژی درگیر ارزیابی پروژه‌های هیدروژنی.