کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه

کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه نوشته مرتضی امیدیان از آثاری است که مدرسه را فقط محل آموزش درس‌ها نمی‌بیند، بلکه آن را به‌عنوان یک محیط اجتماعی پر از نقش‌ها، هنجارها، گروه‌ها و روابط انسانی بررسی می‌کند. نویسنده در این اثر نشان می‌دهد که رفتار دانش‌آموز، معلم و حتی فضای کلاس، جدا از فرهنگ، سیاست، رسانه و ساختار مدرسه فهم نمی‌شود. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است. این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند مدرسه را فراتر از برنامه‌ی درسی و نمره ببینند و سازوکارهای اجتماعی درون آن را دقیق‌تر بشناسند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه اثر مرتضی امیدیان

کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه نوشته مرتضی امیدیان به یکی از جنبه‌های کمتر جداگانه‌پرداخته‌شده‌ی آموزش می‌پردازد: مدرسه به‌عنوان یک سیستم اجتماعی. در این نگاه، مدرسه فقط مجموعه‌ای از کلاس‌ها و درس‌ها نیست، بلکه فضایی است که در آن نقش معلم و دانش‌آموز، هنجارهای رفتاری، نفوذ اجتماعی، روابط گروهی، فرهنگ مدرسه و حتی فشارهای بیرونی جامعه بر رفتار افراد اثر می‌گذارند. نویسنده از همان آغاز توضیح می‌دهد که فهم مسائل آموزشی بدون توجه به تعاملات انسانی درون مدرسه ناقص می‌ماند و به همین دلیل، پیوند میان روانشناسی اجتماعی و تعلیم‌وتربیت را محور بحث قرار داده است.

این کتاب در ۱۲ فصل تنظیم شده و دامنه‌ی موضوعات آن از معرفی سیستم اجتماعی مدرسه تا نقش جامعه، فرهنگ و سیاست، نفوذ اجتماعی، شناخت اجتماعی، گروه‌ها، جو و فرهنگ مدرسه، انگیزش، خویشتن، سرمایه‌ی اجتماعی، تقلب، زورگویی و نسبت مدرسه با رسانه امتداد پیدا می‌کند. در فصل‌های آغازین، مدرسه در چارچوب نظریه‌ی سیستمی بررسی می‌شود و سپس نقش‌ها و تعارض‌های مربوط به معلم و دانش‌آموز، هنجارها و ارزش‌ها و شیوه‌های انتقال آن‌ها در محیط آموزشی مطرح می‌شود. در ادامه نیز کتاب به موضوعاتی می‌رسد که در تجربه‌ی روزمره‌ی مدرسه بسیار ملموس‌اند؛ از تفاوت سبک‌های اداره‌ی کلاس و اثر انتظارات معلم گرفته تا مسئله‌ی هویت فرهنگی، تفاوت‌های قومی، فشار کلیشه‌ها و اثر رسانه و فناوری بر تعریف نقش‌ها در مدرسه.

کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه فقط به طرح مفاهیم بسنده نمی‌کند و در بخش‌های مختلف، پژوهش‌های داخلی و خارجی را کنار تجربه‌ها و مشاهده‌های نویسنده قرار می‌دهد. همین ترکیب باعث شده بحث‌ها از سطح تعریف‌های کلی فراتر بروند و به موقعیت‌های واقعی مدرسه نزدیک شوند؛ موقعیت‌هایی مثل تعارض نقش معلم، جایگاه دانش‌آموز در الگوی سنتی و نوین، شکل‌گیری همرنگی در کلاس، یا اثر فرهنگ محلی بر آموزش. فضای کلی اثر بیشتر تحلیلی و مسئله‌محور است و برای فهم مدرسه از زاویه‌ای گسترده‌تر، ابزار مفهومی متنوعی در اختیار می‌گذارد.

خلاصه کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه

این کتاب مدرسه را به‌عنوان محیطی بررسی می‌کند که در آن یادگیری، فقط نتیجه‌ی آموزش رسمی نیست و از شبکه‌ای از روابط، نقش‌ها، هنجارها و فشارهای اجتماعی اثر می‌پذیرد. نویسنده ابتدا مدرسه را در قالب یک سیستم اجتماعی توضیح می‌دهد و سپس به موضوعاتی مانند نقش معلم و دانش‌آموز، تعارض نقش، نفوذ اجتماعی، همرنگی، ارزش‌ها، فرهنگ محلی، هویت قومی، تفاوت‌های فرهنگی، گروه‌های درون مدرسه، جو مدرسه، انگیزش، تقلب، زورگویی و رسانه می‌رسد. حرف اصلی این کتاب این است که بسیاری از مسائل آموزشی را فقط با نگاه فردی نمی‌توان فهمید و برای درک رفتار در مدرسه باید ساختارها، روابط و زمینه‌های اجتماعی را هم دید.

چرا باید کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مدرسه را به‌عنوان یک محیط اجتماعی بررسی می‌کند، نه فقط محل انتقال درس و اطلاعات.
• خواننده با مفاهیمی مانند نقش، هنجار، نفوذ اجتماعی، همرنگی و تعارض نقش در فضای مدرسه آشنا می‌شود.
• کتاب پیوند میان رفتار دانش‌آموزان و معلمان را با فرهنگ، خانواده، جامعه و رسانه نشان می‌دهد.
• فصل‌های آن به مسئله‌های ملموس مدرسه مانند تقلب، زورگویی، جو مدرسه و روابط گروهی می‌پردازند.
• این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند تفاوت میان نگاه سنتی و نوین به نقش دانش‌آموز و معلم را دقیق‌تر بفهمند.
• طرح هم‌زمان پژوهش‌های داخلی و خارجی، امکان مقایسه‌ی دیدگاه‌ها و مسئله‌های آموزشی را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان روانشناسی، علوم تربیتی و رشته‌های مرتبط که می‌خواهند رفتار در مدرسه را در بستر اجتماعی آن بررسی کنند.
• معلمان و کارکنان آموزشی که با مسئله‌هایی مانند مدیریت کلاس، تعارض نقش و روابط دانش‌آموزان روبه‌رو هستند.
• پژوهشگرانی که به موضوعاتی مانند فرهنگ مدرسه، هویت فرهنگی، نفوذ اجتماعی و گروه‌های درون مدرسه علاقه دارند.
• دانشجویان تحصیلات تکمیلی که در جست‌وجوی موضوع‌های پژوهشی در حوزه‌ی مدرسه و تعاملات اجتماعی آن هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند مدرسه را فراتر از نمره، برنامه‌ی درسی و آموزش رسمی بفهمند.

بخشی از کتاب روانشناسی اجتماعی در مدرسه

«مدرسه به‌عنوان یک سیستم اجتماعی دارای کارکردهایی است که توجه پژوهشگران مختلف را به خود جلب کرده است. در نظریه‌ی برون‌فن برنر دانش‌آموزان در مرکز یک مجموعه تصور می‌شوند که محیط‌های اجتماعی مختلف مشتمل بر خانواده، مدرسه و محله آن‌ها را در برگرفته است. اثر برخی از این محیط‌ها مانند خانواده، مدرسه و دوستان فوری و بدون واسطه است. از سوی دیگر این محیط‌ها ازنظر وسعت باهم تفاوت دارند. برخی مانند خانواده محدود و برخی مانند شرایط تاریخی بسیار وسیع هستند. این سیستم‌ها با یکدیگر مرتبط هستند به‌گونه‌ای که برخی محیط‌های وسیع‌تر اثر خود را باواسطه و از طریق محیط‌های بدون واسطه بر فرد اعمال می‌کنند. مثلاً محیط محله بر روابط همسالان و بر خانواده اثر می‌گذارد و همسالان و خانواده به‌نوبه‌ی خود فرزندان خردسال را تحت‌تأثیر قرار می‌دهند. در نظریه‌ی سیستمی برون‌فن برنر افراد از پنج نظام محیطی خرده سیستم، بین سیستم، برون سیستم، بزرگ سیستم و سیستم تاریخی اثر می‌پذیرند. نظریه سیستمی برون‌فن برنر تأکیدی بر این موضوع است که نقش عوامل اجتماعی بر رشد دانش‌آموزان و تغییرات آن‌ها باید موردتوجه قرار گیرد. مدرسه به‌عنوان یکی از سیستم‌های مهم در مجموعه خرده سیستم‌های بی‌واسطه مرتبط با فرد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.»