کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید

کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید نوشته گری ال. ونک و ترجمه سید نادر آزادصفت است. این کتاب را انتشارات ارجمند منتشر کرده است. این کتاب از همان ابتدا مغز را نه به‌عنوان مفهومی دور و تخصصی، بلکه به‌عنوان اندامی پیوندخورده با حافظه، هیجان، خواب، تغذیه، پیری و حتی تصمیم‌های روزمره بررسی می‌کند. نویسنده فصل‌ها را طوری چیده است که هر بخش پاسخی به یک سؤال روشن باشد؛ از اینکه مغز چگونه تکامل یافته تا اینکه چرا فراموش می‌کنیم و افسردگی چه نسبتی با کارکرد مغز دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید

کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید نوشته گری ال. ونک تلاشی است برای توضیح‌دادن مهم‌ترین دانسته‌های امروز درباره‌ی مغز، بدون آنکه بحث در اصطلاحات دشوار و توضیح‌های صرفاً تخصصی گم شود. نویسنده از همان پیشگفتار روشن می‌کند که قرار نیست با فهرستی خشک از ساختارهای عصبی روبه‌رو باشیم؛ تمرکز اصلی بر پرسش‌هایی است که مستقیماً به زندگی روزمره وصل می‌شوند. مغز چگونه تکامل پیدا کرده است، حافظه چگونه شکل می‌گیرد، چرا هیجان و ترس داریم، تغذیه چه اثری بر فکر و احساس می‌گذارد و با بالا رفتن سن چه تغییراتی در مغز رخ می‌دهد، از محورهای اصلی بحث هستند.
این کتاب در قالب مقدمه و ۶ فصل تنظیم شده و هر فصل را می‌توان جداگانه هم خواند. در متن، موضوع‌هایی مثل حافظه، هیجان، خواب و رؤیا، اثر غذا و داروها، پیری مغز و سازوکارهای پایه‌ی عصبی کنار هم قرار گرفته‌اند. نویسنده به‌جای آنکه از ابتدا سراغ توضیح‌های سنگین درباره‌ی شیمی و ساختار مغز برود، نخست سراغ تجربه‌های آشنای انسانی می‌رود؛ تجربه‌هایی مثل فراموشی، اضطراب، افسردگی، اعتیاد، یادگیری و تصمیم‌گیری. همین انتخاب باعث شده مسیر کتاب از سؤال‌های ملموس شروع شود و بعد به لایه‌های زیستی و عصبی برسد.
این کتاب فقط به کارکردهای عادی مغز محدود نمی‌ماند و در بخش‌های مختلف به بعضی اختلال‌ها و بیماری‌ها هم می‌پردازد؛ از آلزایمر و پارکینسون تا افسردگی، اختلال دوقطبی و اسکیزوفرنی. در این بخش‌ها، بحث بر این است که تغییر در انتقال‌دهنده‌های عصبی، نواحی مختلف مغز و فرایندهای زیستی چگونه می‌تواند بر حافظه، خلق، ادراک و رفتار اثر بگذارد. لحن کتاب درعین‌حال که آموزشی است، بر مثال‌های روزمره و مقایسه‌های قابل‌تصور تکیه دارد و می‌کوشد نشان دهد فهم مغز فقط شناخت یک اندام نیست، بلکه راهی برای فهم بهتر رفتار، احساس و محدودیت‌های ذهن انسان هم هست.

خلاصه کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید

این کتاب مغز را از زاویه‌ی پرسش‌های اصلی زندگی روزمره بررسی می‌کند. نویسنده ابتدا توضیح می‌دهد که مغز چرا و چگونه در فرایند تکامل به چنین اندامی پرمصرف و پیچیده تبدیل شده است. سپس به موضوع‌هایی مثل حافظه، یادگیری، فراموشی، هیجان، ترس، افسردگی، اختلال دوقطبی، اسکیزوفرنی، خواب، تغذیه و اثر داروها می‌رسد. در هر بخش، پیوند میان تجربه‌های آشنا و سازوکارهای عصبی نشان داده می‌شود؛ مثلاً اینکه حافظه چگونه ساخته و بازسازی می‌شود، چرا بعضی خاطره‌ها تحریف می‌شوند، یا چگونه مواد شیمیایی مغز بر توجه، خلق و رفتار اثر می‌گذارند. حرف اصلی این کتاب این است که برای فهمیدن رفتار و احساس انسان، باید مغز را هم در سطح زیستی و هم در سطح تجربه‌های روزمره شناخت.

چرا باید کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پرسش‌های پایه درباره‌ی مغز را در قالب موضوع‌های ملموس مثل حافظه، ترس، خواب و تغذیه کنار هم می‌آورد.
• خواننده می‌تواند رابطه‌ی میان کارکرد مغز و تجربه‌های روزانه، از فراموشی تا تغییرات خلق، را دقیق‌تر درک کند.
• کتاب نشان می‌دهد اختلال‌هایی مثل آلزایمر، افسردگی و اسکیزوفرنی از چه مسیرهای عصبی و شیمیایی اثر می‌پذیرند.
• فصل‌های مستقل آن امکان می‌دهند هر موضوع بر اساس علاقه یا نیاز جداگانه دنبال شود.
• بحث کتاب فقط به ساختار مغز محدود نمی‌ماند و به پیوند مغز با رفتار، احساس، یادگیری و تصمیم‌گیری هم می‌رسد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی حافظه، یادگیری و فراموشی شناخت روشن‌تری به دست آورند.
• علاقه‌مندان به موضوع‌های روان‌شناسی و علوم اعصاب که دنبال متنی مقدماتی اما پُرمطلب هستند.
• دانشجویان رشته‌های روان‌شناسی، زیست‌شناسی، علوم اعصاب، پزشکی و تغذیه که می‌خواهند مرور کلی از موضوع‌های اصلی مغز داشته باشند.
• کسانی که می‌خواهند پیوند میان هیجان، خواب، رژیم غذایی و کارکرد مغز را بهتر بفهمند.
• مخاطبانی که درباره‌ی اختلال‌هایی مثل افسردگی، آلزایمر یا اسکیزوفرنی پرسش دارند و می‌خواهند توضیحی فشرده و منظم بخوانند.

بخشی از کتاب هر آنچه نیاز است راجع به مغز بدانید

«مغز، بدون توجه به کوچک یا بزرگ بودن، پیچیده یا ساده بودن، برای انجام یک کارکرد اساسی تکامل یافته است: بقای فرد و گونه. بقا به یافتن غذا و پناهگاه، جفت‌یابی موفق، و دوری از شکارچیان وابسته است؛ انجام دادن همۀ این‌ها مستلزم توانایی یادگیری نحوه شکار و مکان آن، یادگیری نحوۀ برقراری ارتباط و همکاری با دیگران است، این در حالی است که توانایی تشخیص صدا و بو حاکی از نزدیک بودن شکارچیان و همچنین تشخیص بهتر بودن جنگ یا فرار است. یک فیلم‌ساز اسپانیایی به نام لوئیس بونوئل سخن معروفی بیان کرده است: «... حافظه چیزی است که زندگی ما را می‌سازد. زندگیِ بدون حافظه اصلاً نامش زندگی نیست... حافظۀ ما انسجام، تعقل، احساس، و حتی عمل ماست. ما بدون آن هیچی نیستیم.» بنابراین، در ابتدا به بحث در خصوص نحوۀ شکل‌گیری خاطره‌ها و نحوۀ از دست رفتن آنها می‌پردازیم.»