کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری)

کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) است و شراره تاجمیر ریاحی آن را تصحیح کرده است. ناشر این کتاب انتشارات ماهواره است. این اثر منظومه‌ای تاریخی از روزگار صفوی است که در آن از فتح قندهار، جنگ بغداد، نبرد با رومیان و بازپس‌گیری ایروان سخن رفته است. مقدمه و توضیحات مصحح نشان می‌دهد که متن، علاوه بر ارزش ادبی، برای شناخت جزئیاتی از رویدادهای آن دوره هم اهمیت دارد؛ به‌ویژه جاهایی که با منابع هم‌زمان تفاوت یا افزوده‌هایی دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری)

کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) با تصحیح شراره تاجمیر ریاحی، منظومه‌ای است که حوادثی از زمان شاه‌صفی و شاه‌عباس دوم را در قالب شعر روایت کرده است. متن معرفی و پژوهش همراه اثر نشان می‌دهد که این منظومه در فهرست‌ها گاه با نام فتح‌نامه‌ی قندهار شناخته شده، اما مصحح با توجه به محتوای گسترده‌تر آن و نیز تصریح خود شاعر، نام شه‌نامه را برای آن برگزیده است. همین نکته از آغاز روشن می‌کند که با متنی روبه‌رو هستیم که فقط یک نبرد را گزارش نمی‌کند، بلکه چند واقعه‌ی مهم سیاسی و نظامی را در کنار هم می‌آورد و از دل آن‌ها تصویری از فضای دربار، جنگ و نگاه حماسی دوره‌ی صفوی می‌سازد.

کتاب «شه نامه» در بخش پژوهشی خود، جایگاه فتح‌نامه‌نویسی را هم توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد که این سنت چگونه برای ثبت پیروزی‌ها و نمایش اقتدار پادشاهان به کار می‌رفته است. سپس دامنه‌ی روایت منظومه را مشخص می‌کند: جنگ بغداد و اشاره به شکست ایرانیان در مریوان، نبرد با رومیان و بازپس‌گیری ایروان در زمان شاه صفی و جنگ قندهار در زمان شاه‌عباس دوم. در کنار این محورهای تاریخی، مصحح به مسئله‌ی هویت شاعر، مذهب او، زمان سرایش، نسخه‌های موجود و شیوه‌ی تصحیح متن هم پرداخته است. این بخش‌ها به فهم خود منظومه کمک می‌کنند؛ زیرا روشن می‌سازند متن از چه نسخه‌هایی به دست آمده، چه افتادگی‌هایی دارد و در چه جاهایی با منابع دیگر سنجیده شده است.

کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) از نظر حال‌وهوا به سنت حماسه‌سرایی فارسی نزدیک است و وزن متقارب آن این پیوند را پررنگ‌تر می‌کند. بااین‌حال، موضوع آن اسطوره‌ای نیست و بر رویدادهای تاریخی تکیه دارد. در نتیجه، خواننده هم‌زمان با دو لایه روبه‌رو می‌شود: یکی زبان و تصویرسازی حماسی و دیگری گزارش شاعرانه‌ی جنگ‌ها، محاصره‌ها، نامه‌نگاری‌ها و کشمکش‌های سیاسی. توضیحات مصحح درباره ویژگی‌های کتابت نسخه، اختلاف ضبط‌ها و بخش‌های افزوده یا افتاده نیز نشان می‌دهد که این اثر فقط یک متن ادبی نیست، بلکه سندی مهم برای بررسی پیوند شعر، تاریخ و فرهنگ نسخه‌نویسی در دوره‌ی صفوی به‌شمار می‌آید.

خلاصه کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری)

کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) سه محور اصلی را دنبال می‌کند: نبرد بغداد، جنگ ایروان و فتح قندهار. شاعر در هر بخش، رویدادها را با لحن حماسی و تصویرهای رزمی پیش می‌برد؛ از نامه‌نگاری میان فرماندهان و آرایش سپاه‌ها تا محاصره‌ی قلعه‌ها و درگیری‌های سنگین. در بخش مربوط به بغداد، جزئیاتی آمده که به گفته‌ی مصحح در برخی منابع هم‌زمان دیده نمی‌شود. بخش ایروان بر نبرد ایران و روم در زمان شاه صفی تمرکز دارد و بخش قندهار به لشکرکشی شاه‌عباس دوم می‌رسد. در پایان نیز چند قطعه و ابیات پراکنده آمده است که فضای ستایش و جمع‌بندی منظومه را کامل می‌کند.

چرا باید کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تصویری منظوم از چند نبرد مهم دوره‌ی صفوی ارائه می‌دهد و روایت خود را به فتح قندهار محدود نمی‌کند.
• خواننده می‌تواند ببیند که سنت فتح‌نامه‌نویسی چگونه در قالب شعر به ثبت قدرت، جنگ و پیروزی پیوند خورده است.
• مقدمه‌ی این اثر اطلاعات روشنی درباره‌ی هویت شاعر، نسخه‌های موجود و شیوه‌ی تصحیح متن در اختیار می‌گذارد.
• این کتاب برای شناخت پیوند میان حماسه‌سرایی فارسی و رویدادهای تاریخی نمونه‌ای قابل توجه فراهم می‌کند.
• توضیحات مربوط به اختلاف نسخه‌ها و ویژگی‌های کتابت درک دقیق‌تری از فرایند انتقال متن به دست می‌دهد.

خواندن کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب «شه نامه» سروده عبدالقادر تونی (شاعر سده یازدهم هجری قمری) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به شعر حماسی فارسی که می‌خواهند نمونه‌ای تاریخی از این سنت را بخوانند.
• خوانندگانی که به رویدادهای دوره‌ی صفوی و جنگ‌های بغداد، ایروان و قندهار علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی که می‌خواهند با یک متن تصحیح‌شده و مسائل نسخه‌شناختی آن آشنا شوند.
• مخاطبانی که می‌خواهند نسبت میان شعر، تاریخ و سیاست در متون کهن را دقیق‌تر بررسی کنند.