کتاب والدین سمی

کتاب والدین سمی (Toxic Parents) نوشته سوزان فوروارد و کریگ باک، تصویری روشن از تأثیر رفتارهای آسیب‌زننده‌ی والدین بر زندگی فرزندان در بزرگسالی ارائه می‌دهد و در مورد فرایند بازپس‌گیری زندگی و ساختن هویتی مستقل صحبت می‌کند. کتاب به موضوعاتی مانند خانواده‌های نابسامان، وابستگی متقابل، والدین بدرفتار و پیامدهای عاطفی و رفتاری آن‌ها می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه الگوهای دوران کودکی می‌توانند روابط عاطفی، شغلی و احساس ارزشمندی فرد را در آینده شکل دهند. انتشارات نیک فرجام این کتاب را با ترجمه امیرعلی فتح الهی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب والدین سمی

کتاب والدین سمی با تکیه‌ بر تجربه‌ی بالینی سوزان فوروارد و کریگ باک، به بررسی این مسئله پرداخته که چگونه رفتارهای نادرست والدین می‌تواند مانند سم در تمام لایه‌های عاطفی و ذهنی فرزندان نفوذ کند و تا بزرگسالی ادامه یابد. نویسندگان با روایت پرونده‌های درمانی متعدد، نشان داده‌اند بسیاری از بزرگسالان که با خشم، اضطراب، احساس بی‌ارزشی، روابط عاطفی آشفته یا هم‌وابستگی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، ریشه‌ی مشکلات خود را در الگوهای مخرب خانوادگی نمی‌بینند و نوعی نقطه‌ی کور عاطفی نسبت به والدین دارند. 

کتاب در دو بخش شکل گرفته است: در بخش اول، انواع والدین آسیب‌زننده معرفی شده‌اند؛ از والدین خداگونه و کنترل‌گر تا والدین بی‌کفایت، افسرده، معتاد، بدرفتار یا سوءاستفاده‌گر. سوزان فوروارد و کریگ باک نشان داده‌اند که این والدین چگونه با تحقیر، تنبیه بدنی، ایجاد احساس گناه، بی‌توجهی عاطفی یا سوءاستفاده‌ی جنسی، عزت‌نفس و استقلال فرزندان را تخریب می‌کنند. 

در ادامه‌ی کتاب والدین سمی، بخش دوم به بازپس‌گیری زندگی اختصاص یافته است. این بخش بر روان‌درمانی کوتاه‌مدت متمرکز است و توضیح داده که صرف تغییر رفتارهای فعلی کافی نیست و لازم است منبع زخم‌ها در گذشته شناخته شود. نویسندگان گام‌به‌گام از شناسایی الگوهای سمی، مقابله با انکار، درک نقش هم‌وابستگی، تا مقابله‌ی عاطفی با والدین (حتی پس از مرگ آن‌ها) و بازسازی عزت‌نفس را دنبال کرده‌اند تا نشان دهد چگونه می‌توان از تأثیر مداوم والدین سمی فاصله گرفت.

خلاصه کتاب والدین سمی

کتاب والدین سمی ابتدا نشان می‌دهد بسیاری از مشکلات عاطفی و رفتاری بزرگسالان، از خشم‌های ناگهانی و روابط پرتنش تا احساس بی‌ارزشی و هم‌وابستگی، ریشه در تجربه‌های کودکی با والدینی دارد که تحقیر می‌کنند، کتک می‌زنند، بیش‌ازحد کنترل‌‌گرند، احساس گناه ایجاد می‌کنند یا از نظر عاطفی غایب‌اند. نویسندگان توضیح داده‌اند که چگونه کودکان برای حفظ تصویر والدین خوب تقصیر را به خود نسبت می‌دهند، واقعیت را انکار می‌کنند یا برای رفتار والدین دلیل‌تراشی می‌کنند. 

در ادامه، خواننده با مفاهیمی مانند والدین خداگونه، والدین بی‌کفایت، دزدیدن کودکی، هم‌وابستگی و نقش‌های معکوس در خانواده آشنا می‌شود. سپس مسیر تغییر ترسیم شده: دیدن واقعیت گذشته بدون خودسرزنشی، شناسایی الگوهای تکرارشونده در روابط فعلی، کنارگذاشتن امید واهی به تغییر جادویی والدین و حرکت به‌ سوی استقلال عاطفی و بازسازی عزت‌نفس.

چرا باید کتاب والدین سمی را بخوانیم؟

این کتاب کمک می‌کند پیوند میان تجربه‌های کودکی و مشکلات عاطفی و ارتباطی امروز دیده شود. خواننده با مثال‌های عینی و پرسشنامه‌ها می‌تواند الگوهای پنهان رابطه با والدین را شناسایی کند، مفهوم هم‌وابستگی را بهتر بفهمد و با گام‌هایی عملی برای کاهش نفوذ والدین سمی و بازسازی عزت‌نفس آشنا شود.

خواندن کتاب والدین سمی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب والدین سمی به کسانی پیشنهاد می‌شود که در روابط عاطفی و خانوادگی خود الگوهای تکراری آزاردهنده دارند، احساس گناه و بی‌ارزشی مزمن را تجربه می‌کنند، با والدین کنترل‌گر یا سرد بزرگ شده‌اند یا درگیر ناتوانی در مرزبندی عاطفی هستند.

درباره سوزان فوروارد

سوزان فوروارد (Susan Forward) (۱۹۳۸-۲۰۲۰)، روان‌درمانگر، مشاور، استاد دانشگاه و نویسنده‌ی آمریکایی حوزه‌ی روان‌شناسی بالینی و خودیاری بود. او مدرک دکترای خود را در رشته‌ی روان‌شناسی دریافت کرد و علاوه‌بر کار بالینی و درمان، به عنوان کارشناس، سخنران و مجری برنامه‌های رادیوییِ مشاوره‌ای هم فعالیت داشت.

کتاب‌های فوروارد بیشتر در مورد سوءرفتارهای عاطفی درون خانواده و روابط کنترل‌گرانه بود. او در کتاب «والدین سمی» برای نخستین بار اصطلاح سمی را در ادبیات عمومی روان‌شناسی برای والدینی به کار برد که با انتقادهای مداوم، کنترل‌گری، آزار روانی یا جسمی، عزت‌نفس فرزندان خود را در بزرگسالی ویران می‌کنند. فوروارد در کتاب «باج‌خواهی عاطفی» هم سازوکار دستکاری روانی در روابط را کالبدشکافی کرد؛ جایی که یک طرف رابطه از اهرم‌های ترس، تعهد و احساس گناه برای کنترل طرف دیگر استفاده می‌کند.

جوایز و افتخارات کتاب والدین سمی

• در لیست پرفروش‌ترین کتاب‌های نیویورک‌تایمز
• فروش بیش از یک میلیون نسخه

چه نسخه‌های دیگری از کتاب والدین سمی منتشر شده است؟

از این کتاب ده‌ها ترجمه وجود دارد که تعدادی از آن به این شرح هستند:

• کتاب والدین سمی، ترجمه‌ی مینا فتحی (عرفانیان)، نشر لیوسا
• کتاب والدین سمی، ترجمه‌ی محسن شعبانی، نشر یوشیتا
• کتاب تربیت مسموم، ترجمه محسن قرچه داغی، نشر البرز
• کتاب والدین سمی، ترجمه‌ی فاطمه موحدپارسه، نشر الینا
• کتاب پدرها و مادرهای سمی، ترجمه‌ی هادی سجادپور، نشر فرهنگ معاصر
• و...

بخشی از کتاب والدین سمی

«جراح ارتوپد موفق ۳۸ ساله هنگامی که همسرش بعد از ۶ سال او را ترک کرد به ملاقات من آمد. او برای برگرداندن همسرش تلاش زیادی کرده بود اما همسرش به او گفته بود که تا زمانی که فکری برای خلق‌وخوی غیرقابل‌کنترل خود نکند، به خانه برنمی‌گردد. همسرش از پرخاشگری‌های ناگهانی و انتقادهای بی‌امان او خسته شده بود. گوردون می‌دانست که عیب‌جو و بدخلق است اما باز هم باور نمی‌کرد که همسرش به این دلیل او را ترک کرده باشد.

از گوردون خواستم تا کمی در مورد خودش با من صحبت کند و برای راهنمایی بیشتر سؤالاتی از او می‌پرسیدم. وقتی در مورد والدینش سؤال کردم، لبخند زد و تصویری درخشان از والدینش، مخصوصاً پدرش که یک متخصص قلب و عروق سرشناس بود، ترسیم کرد: 

اگر به خاطر پدرم نبود من دکتر نمی‌شدم. او بهترین پدر دنیا است. تمام بیمارانش او را یک فرشته می‌دانند.»