کتاب حکمرانی در عرصه پنجم (گذار به دیپلماسی سایبری)

کتاب ایران دیجیتال نوشته عباس قنبری باغستان و عبدالحسین کلانتری است و انتشارات پژوهشگاه فضای مجازی آن را منتشر کرده است. این اثر به یکی از بحث‌های مهم سیاست‌گذاری در فضای سایبری می‌پردازد: اینکه کشورها چگونه از مرحله‌ی دفاع و واکنش عبور می‌کنند و به دیپلماسی سایبری می‌رسند. نویسندگان با بررسی تجربه‌ی چند کشور، نقش سازمان‌های بین‌المللی و حتی شرکت‌های بزرگ فناوری، تصویری از حکمرانی در عرصه‌ی سایبری ارائه کرده‌اند و در پایان به الگوی پیشنهادی برای ایران رسیده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب حکمرانی در عرصه پنجم (گذار به دیپلماسی سایبری)

کتاب ایران دیجیتال نوشته عباس قنبری باغستان و عبدالحسین کلانتری بر مسئله‌ی حکمرانی در فضای سایبری تمرکز دارد و نشان می‌دهد که این حوزه دیگر فقط یک موضوع فنی یا امنیتی نیست. متن کتاب از این ایده شروع می‌کند که فضای سایبری به عرصه‌ای تعیین‌کننده در روابط بین‌الملل تبدیل شده و دولت‌ها ناچارند برای آن زبان، ابزار و نهادهای تازه‌ای تعریف کنند. در این مسیر، دیپلماسی سایبری به‌عنوان مرحله‌ای فراتر از دفاع صرف مطرح می‌شود؛ مرحله‌ای که در آن کشورها می‌کوشند از ظرفیت‌های سایبری برای اعتمادسازی، پیشبرد منافع ملی و اثرگذاری منطقه‌ای و بین‌المللی استفاده کنند.
کتاب ایران دیجیتال در ۱۰ فصل تنظیم شده و فقط به طرح کلیات بسنده نمی‌کند. فصل‌های آغازین به تعریف دیپلماسی سایبری، چالش‌های آن و مرور بیش از ۸۰ سند و سازوکار ملی، منطقه‌ای و جهانی اختصاص دارد. سپس چند مطالعه‌ی موردی درباره‌ی ژاپن، آمریکا، چین، روسیه، اتحادیه‌ی اروپا و مالزی آمده است تا تفاوت رویکردها روشن شود. بخشی از کتاب نیز به بازیگران غیردولتی و شرکت‌های بزرگ فناوری می‌پردازد و نشان می‌دهد که حکمرانی سایبری دیگر در انحصار دولت‌ها نیست. حضور پلتفرم‌هایی مانند گوگل، اپل، آمازون و مایکروسافت در متن کتاب از این جهت مهم است که نویسندگان آن‌ها را فقط شرکت اقتصادی نمی‌بینند، بلکه به‌عنوان بازیگرانی اثرگذار در معادلات قدرت بررسی می‌کنند.
کتاب ایران دیجیتال در فصل پایانی جمع‌بندی تطبیقی خود را به یک پیشنهاد مشخص پیوند می‌زند: طراحی چارچوبی عملی برای دیپلماسی سایبری در ایران. از دل این جمع‌بندی، ۲۴ مقوله‌ی مهم سایبری استخراج شده که می‌توانند مبنای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری باشند. اهمیت این کتاب در همین نقطه است؛ از یک سو تصویری گسترده از صف‌بندی‌های جهانی در حوزه‌ی سایبری ارائه می‌دهد و از سوی دیگر می‌کوشد نسبت این تحولات را با نیازهای ایران روشن کند. نتیجه، متنی است که هم به مبانی نظری توجه دارد و هم به سازوکارهای اجرایی و نهادی.

خلاصه کتاب حکمرانی در عرصه پنجم (گذار به دیپلماسی سایبری)

کتاب ایران دیجیتال توضیح می‌دهد که فضای سایبری چگونه به یکی از میدان‌های اصلی رقابت، همکاری و مناقشه میان کشورها تبدیل شده است. نویسندگان ابتدا مفهوم دیپلماسی سایبری را از مفاهیم نزدیک به آن جدا می‌کنند و سپس نشان می‌دهند که کشورها معمولاً از مرحله‌ی دفاعی و امنیتی آغاز می‌کنند و فقط برخی از آن‌ها به مرحله‌ی استفاده‌ی فعال از ظرفیت‌های سایبری در سیاست خارجی می‌رسند.
در ادامه، کتاب با مرور اسناد بین‌المللی و بررسی تجربه‌ی کشورهایی مانند آمریکا، چین، روسیه، ژاپن، مالزی و اتحادیه‌ی اروپا، تفاوت رویکردها را کنار هم می‌گذارد. نقش سازمان‌های بین‌المللی، مذاکرات دوجانبه و چندجانبه و همچنین شرکت‌های بزرگ فناوری نیز در این مسیر بررسی شده است. فصل پایانی، این بحث‌ها را به پیشنهاد یک الگوی عملی برای دیپلماسی سایبری در ایران پیوند می‌دهد.

چرا باید کتاب حکمرانی در عرصه پنجم (گذار به دیپلماسی سایبری) را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب ایران دیجیتال را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت میان فضای سایبری، سیاست خارجی و حکمرانی را به‌صورت روشن کنار هم قرار می‌دهد.
• خواننده با مسیر گذار از امنیت سایبری به دیپلماسی سایبری در تجربه‌ی چند کشور آشنا می‌شود.
• کتاب نقش بازیگران مختلف، از دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی تا شرکت‌های بزرگ فناوری، را در یک قاب مشترک بررسی می‌کند.
• مرور بیش از ۸۰ سند و سازوکار جهانی، تصویری فشرده از روندهای اصلی این حوزه به دست می‌دهد.
• فصل پایانی کتاب، بحث نظری را به پیشنهادهای مشخص درباره‌ی دیپلماسی سایبری ایران پیوند می‌زند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب ایران دیجیتال به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران و دانشجویان روابط بین‌الملل که می‌خواهند جایگاه فضای سایبری را در معادلات قدرت بهتر بشناسند.
• مخاطبانی که درباره‌ی حکمرانی فضای مجازی و سیاست‌گذاری سایبری در ایران پرسش دارند.
• کسانی که می‌خواهند تفاوت رویکرد آمریکا، چین، روسیه، ژاپن و اتحادیه‌ی اروپا را در حوزه‌ی سایبری مقایسه کنند.
• فعالان حوزه‌ی سیاست‌گذاری، امنیت و فناوری که به پیوند میان نهادهای دولتی و بازیگران خصوصی علاقه دارند.
• خوانندگانی که به‌دنبال درکی دقیق‌تر از مفهوم دیپلماسی سایبری و کاربرد آن در سطح ملی و بین‌المللی هستند.