کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت

کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت حاصل گردآوری ماتیاس سی. کتمان و استفان دریر و ترجمه عباس قنبری باغستان و راهله میلانی و مجموعه‌ای است درباره‌ی باورهای رایجی که درمورد اینترنت، امنیت سایبری، حریم خصوصی، الگوریتم‌ها، پلتفرم‌ها و حقوق دیجیتال وجود دارد. این اثر به تکرار هشدارهای کلی بسنده نمی‌کند؛ بلکه ۵۰ تصور جاافتاده را یکی‌یکی مطرح می‌کند و نشان می‌دهد که چرا بخشی از فهم عمومی از فضای مجازی بر پایه‌ی ساده‌سازی، سوءبرداشت یا روایت‌های جهت‌دار بنا شده است. این کتاب را انتشارات پژوهشگاه فضای مجازی منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت

کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت، حاصل گردآوری ماتیاس سی. کتمان و استفان دریر، به یکی از مسئله‌های مهم زندگی دیجیتال پرداخته است؛ اینکه بسیاری از چیزهایی که درباره‌ی اینترنت بدیهی به‌ نظر می‌رسند، در عمل یا نادرستند یا فقط بخشی از واقعیت را نشان می‌دهند. کتاب حاضر از ابتدا روشن می‌کند که مقصود از اسطوره، فقط شایعه یا دروغ آشکار نیست؛ بلکه با باورهایی سروکار داریم که آنقدر تکرار شده‌اند که شکل حقیقت عمومی به خود گرفته‌اند. کتاب فضای مجازی را نه یک قلمرو رازآلود و جدا از جهان واقعی، بلکه عرصه‌ای می‌بیند که در آن قانون، قدرت، منافع اقتصادی، طراحی فنی و رفتار کاربران به‌ هم گره خورده است.

این کتاب در پنج فصل تنظیم شده است؛ حقوق و قوانین، امنیت و ایمنی، گنجاندن و ادغام، زیرساخت و نوآوری و نیز داده و آشفتگی. عنوان فصل‌ها نشان می‌دهد که دامنه‌ی بحث فقط به شبکه‌های اجتماعی یا اخبار جعلی محدود نیست. کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت امکان قانون‌گذاری در اینترنت، مسئولیت پلتفرم‌ها، بی‌طرفی موتورهای جست‌وجو، فیلترینگ حبابی، دارک‌وب، رمزگذاری سرتاسری، هوش مصنوعی، بلاکچین و فراموش‌نشدن داده‌ها را بررسی کرده است. هر اسطوره با یک باور عمومی آغاز می‌شود؛ سپس اصل موضوع را باز می‌کند و در پایان، تصویری دقیق‌تر از مسئله به دست می‌دهد.

کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت فقط فهرستی از خطاهای رایج نیست؛ اهمیت آن در این است که نشان می‌دهد چرا این خطاها ماندگار می‌شوند و چه نیروهایی از تداوم آن‌ها سود می‌برند. در پیشگفتار و مقدمه بر این نکته تأکید شده است که اسطوره‌ها فهم مسائل پیچیده را آسان جلوه می‌دهند و همین سادگیِ فریبنده، پرسش‌گری را کنار می‌زند. به‌ همین‌ دلیل این کتاب بیش از هر چیز بر پرورش نگاه انتقادی تکیه دارد؛ نگاهی که منبع، زمینه، سوگیری و پیامد هر ادعا را جدی می‌گیرد. نتیجه اثری است که هم به سازوکارهای فنی اینترنت نزدیک می‌شود و هم به لایه‌های سیاسی، حقوقی و اجتماعی آن.

خلاصه کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت

کتاب مجموعه‌ای از جستارهای کوتاه است که هرکدام یک باور جاافتاده درباره‌ی اینترنت را زیر سؤال می‌برند. بسیاری از برداشت‌های عمومی درباره‌ی آزادی بیان در فضای برخط، بی‌طرفی الگوریتم‌ها، بی‌قانون‌بودن اینترنت، بی‌مسئولیتی پلتفرم‌ها، رایگان‌بودن خدمات دیجیتال یا نجات‌بخش‌بودن فناوری بیش از آنکه واقعیت را توضیح دهند، آن را ساده و مبهم می‌کنند. نویسندگان در فصل‌های مختلف نشان می‌دهند که اینترنت از جهان واقعی جدا نیست و تصمیم‌های فنی، حقوقی و اقتصادی در شکل‌دادن به تجربه‌ی کاربران نقش دارد. پیام اصلی کتاب حاضر این است که فهم فضای مجازی بدون پرسش‌گری و سنجش انتقادی، به پذیرش روایت‌های ناقص و جهت‌دار ختم می‌شود.

چرا باید کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۵۰ باور رایج درباره اینترنت را به‌صورت موضوعی دسته‌بندی می‌کند و تصویری گسترده از مسائل حقوقی، فنی و اجتماعی فضای مجازی به دست می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند ادعاهای پرتکرار درباره‌ی آزادی، امنیت، حریم خصوصی، الگوریتم‌ها و پلتفرم‌ها را دقیق‌تر بسنجد.
• کتاب نشان می‌دهد که پشت بسیاری از گزاره‌های ظاهراً بدیهی، منافع سیاسی و اقتصادی یا ساختارهای فنی پنهان شده است.
• نمونه‌های مطرح‌شده در کتاب، فاصله‌ی میان تصور عمومی و واقعیت پیچیده‌تر اینترنت را روشن می‌کنند.
• مطالعه‌ی این کتاب برای تقویت عادت پرسیدن درمورد منبع، زمینه و پیامد هر ادعای رسانه‌ای مفید است.

خواندن کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سواد رسانه ای و نگاه انتقادی، حقیقت درباره ۵۰ اسطوره اینترنت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی رسانه، ارتباطات، اینترنت و حکمرانی فضای مجازی مطالعه می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند درباره‌ی حریم خصوصی، امنیت سایبری، الگوریتم‌ها و حقوق دیجیتال شناخت دقیق‌تری به دست آورند.
• کسانی که با حجم بسیاری از ادعاها و روایت‌های متناقض درباره‌ی اینترنت روبه‌رو هستند و می‌خواهند آن‌ها را نقادانه‌تر بررسی کنند.
• معلمان، فعالان فرهنگی و افرادی که به آموزش سواد رسانه‌ای و پرورش نگاه انتقادی علاقه دارند.
• کاربرانی که می‌خواهند رابطه‌ی میان پلتفرم‌ها، داده‌ها، قانون و قدرت را بهتر بفهمند.