کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی

کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی نوشته‌ی علی ناظمی اردکانی است که نشر نقد فرهنگ آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر به سراغ نسبت میان اخلاق، سیاست و عقل عملی در اندیشه ارسطو رفته و با تمرکز بر مفهوم فرونسیس، کوشیده است شکاف میان نظر و عمل را از دل خوانش دوباره آثار ارسطو بررسی کند. مقدمه‌ای مفصل از رضا داوری اردکانی و ویراستاری علمی بیژن عبدالکریمی، زمینه نظری و تاریخی بحث را روشن کرده است. این کتاب در قالب چند فصل پیوسته، جایگاه وجودشناختی و معرفت‌شناختی فرونسیس و پیامدهای آن برای فهم امر سیاسی را واکاوی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی

کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی با تمرکز بر اندیشه ارسطو نوشته شده و علی ناظمی اردکانی در آن به یکی از مفاهیم محوری اخلاق نیکوماخوس یعنی فرونسیس یا حکمت عملی پرداخته است. متن با مقدمه‌ای بلند از رضا داوری اردکانی آغاز می‌شود که در آن، بحران نسبت نظر و عمل در جهان جدید، غیبت سوفیا، غلبه تکنیک و فضای مجازی و نیاز زمانه به نوعی خرد راهنما توضیح داده شده است. داوری در این مقدمه نشان می‌دهد چرا بازگشت به ارسطو و مفهوم فرونسیس می‌تواند برای فهم وضعیت کنونی اخلاق و سیاست معنادار باشد. کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی در مقدمه مؤلف و سه فصل اصلی تنظیم شده است. در مقدمه، نویسنده مسئله شکاف میان نظر و عمل، نسبت تفکر و کنش، و امکان نوعی وجودشناسی و معرفت‌شناسی مبتنی بر فرونسیس را طرح کرده است. فصل اول کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی به «جایگاه وجودشناختی فرونسیس» اختصاص دارد و با مرور تاریخی مفهوم فضیلت در سنت یونانی، نسبت فضایل عقلی و اخلاقی، و جایگاه فرونسیس در ساختار فضایل ارسطویی را بررسی کرده است. فصل دوم کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی به «جایگاه معرفت‌شناختی فرونسیس» می‌پردازد و تمایز آن را با سوفیا، تکنه، علم و زیرکی توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه فرونسیس نوعی معرفت عملی است که با امر جزئی و انضمامی سروکار دارد. فصل سوم کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی پیامدهای ابهام این مفهوم را در نظریه سیاست ارسطو، تمایز مدینه و شهر، و تلقی او از نظام حکومتی کمال‌مطلوب دنبال کرده است.

خلاصه کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی

کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی بر محور این پرسش شکل گرفته است که چگونه می‌توان شکاف دیرپای میان نظر و عمل را در اندیشه ارسطو فهمید و از خلال آن به نسبت اخلاق و سیاست اندیشید. نویسنده با تکیه بر کتاب ششم اخلاق نیکوماخوس، فرونسیس را به‌عنوان فضیلتی عقلی و درعین‌حال عملی بازخوانی کرده است؛ فضیلتی که هم شرط سامان‌یافتن فضایل اخلاقی است و هم بدون اتکا به سوفیا و حکمت نظری قابل فهم نیست. در این کتاب نشان داده شده که فرونسیس نه دانشی صوری و قاعده‌مند، بلکه نوعی گشودگی به حقیقت در بستر موقعیت‌های جزئی و متغیر است؛ گشودگی‌ای که امکان بازاندیشی در عمل، تشخیص خیر در شرایط متغیر مدینه و پرهیز از تقلیل حقیقت به اطلاعات و قواعد ثابت را فراهم می‌کند. نویسنده از این رهگذر، نسبت فرونسیس با امر سیاسی و امکان اخلاقی‌بودن سیاست را به بحث گذاشته است.

چرا باید کتاب امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی را بخوانیم؟

امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی کوشیده است از دل خوانش دقیق اخلاق نیکوماخوس، تصویری پیچیده‌تر از عقل عملی و نسبت آن با سیاست ارائه کند. این کتاب نشان می‌دهد چگونه فرونسیس می‌تواند میان سوفیا، اخلاق و تدبیر امور جمع کند و در عین وفاداری به متن ارسطو، به پرسش‌های امروز درباره تکنیک، بحران اخلاق و ایدئولوژی ربط پیدا کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن امر سیاسی و فرونسیس ارسطویی به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، علوم سیاسی و الهیات، و همچنین کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره نسبت اخلاق و سیاست، معنای زندگی، نقد نسبی‌گرایی اخلاقی و جایگاه عقل عملی در جهان تکنولوژیک هستند و می‌خواهند از مسیر ارسطو به این مسائل نزدیک شوند. «فلسفه تاریخ فلسفه است و در جامعه جدید و لااقل از قرن نوزدهم فهم فلسفه موکول و موقوف به درک تاریخ فلسفه است که آن هم به اعتباری فلسفه معاصر است. هیچ فلسفه‌ای نیست که معاصر نباشد و بتوان به کلی آن را به گذشته اختصاص داد. فلسفه هم مثل هنر کهنه نمی‌شود و به زمان خاص تعلق پیدا نمی‌کند. همه فلسفه‌ها معاصرند. البته اگر آنها را درست نخوانند و درنیابند به هیچ عصری تعلق ندارند اما اگر درست خوانده شوند نه فقط راهنمای درک و فهمند بلکه شاید به روشن‌شدن مسائل زمان نیز مدد برسانند. در قرون وسطی ارسطو استاد بود اما در ابتدای دوره جدید به او چندان اعتنایی نشد و اگر اعتنایی کردند برای این بود که رأی و نظر خود را در برابر نظر فیلسوف قرار دهند و اثبات کنند. وقتی در آغاز این قرن بحران تجدد در تفکر اروپا آشکار شد و بعضی متفکران و فیلسوفان دریافتند که فروغ و فروزش خرد اروپا رو به کاهش گذاشته است به سرچشمه‌های آن خرد رجوع کردند و احیاناً در آثار متفکران قدیم درس‌ها یا نکاتی یافتند که پیش از آن فیلسوفان به آنها کمتر توجه داشته یا اصلاً به آنها توجه و نیازی نداشته‌اند. ارسطو که بیشتر به طرح یک مدینه اخلاقی و به تحقق فضایل اخلاقی در مدینه نظر داشت بیشتر به رابط و واسطی که در آن نظر با عمل پیوند می‌یابد اندیشید و فرونسیس را که فارابی از آن به فضیلت عقلی تعبیر کرده است یابنده و ره‌آموز فضیلت اخلاقی و اثرگذار در فضیلت عملی دانست. اگر بعضی فیلسوفان معاصر به این نکته که اتفاقاً ارسطو هم به تفصیل در آن وارد نشده است توجه کرده‌اند شاید از آن روست که در گردش کار جهان خرد را معزول می‌بینند و زمان را نیازمند چیزی شبیه فرونسیس می‌دانند و در جست‌وجوی گمشده دوران اخیر تاریخ غربی‌اند.»