کتاب موریانه

کتاب موریانه نوشته‌ی لایلا مارتینس و با ترجمه‌ی مریم حسین‌نژاد روایتی تیره، پرتنش و سرشار از تصویر از یک خانه‌ی نفرین‌شده، یک خانواده‌ی گرفتار و گذشته‌ای است که دست از سر زنده‌ها برنمی‌دارد. این رمان اسپانیایی با ساختاری چندصدایی، میان اعتراف، خاطره، خشم طبقاتی و حضور مردگان در رفت‌وآمد است و خانه را به موجودی زنده و گرسنه بدل کرده است. نشر البرز آن را منتشر کرده است و متن فارسی، فضای خفقان‌آور و هذیانی اثر را به‌خوبی منتقل کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب موریانه

کتاب موریانه رمانی کوتاه اما پُرکشش از لایلا مارتینس است که در آن خانه، خانواده و تاریخ به هم گره خورده‌اند. داستان در روستایی دورافتاده می‌گذرد؛ جایی که خانه‌ای قدیمی، هم پناه است و هم تله، و سایه‌ی جنگ، فقر، خشونت مردانه و خشم طبقاتی در همه‌جایش رسوب کرده است. راویان مختلف، از نوه تا مادربزرگ، هرکدام بخشی از حقیقت را می‌گویند و گذشته‌ی این خانه را لایه‌به‌لایه آشکار می‌کنند. در کتاب موریانه خانه فقط یک مکان نیست، موجودی زنده است که دندان‌ها را می‌ریزد، بدن‌ها را می‌فرساید و مردگان و قدیسه‌ها را در دیوارها و زیر تخت‌ها نگه می‌دارد. روایت میان اعتراف به یک «اتفاق» جنجالی، بازداشت، حضور خبرنگارها و شایعات روستا از یک‌سو و تاریخ پنهان خانواده، قاچاق، استثمار زنان و خشونت خانگی از سوی دیگر در نوسان است. مارتینس در این کتاب با جابه‌جایی زاویه‌دید، صدای نوه و مادربزرگ را روبه‌روی هم قرار داده است تا معلوم شود چه چیزهایی گفته می‌شود و چه چیزهایی عمداً ناگفته می‌ماند. کتاب موریانه در عین روایت یک ماجرای معاصر، مدام به گذشته برمی‌گردد؛ به غارهای فقیرنشین، جنگ، ناپدیدشدن‌ها و بدهی‌هایی که نسل‌ها باید تاوانشان را بدهند. این رفت‌وبرگشت زمانی، همراه با حضور مداوم مردگان، قدیسه‌ها و سایه‌ها، فضایی می‌سازد که در آن مرز میان واقعیت و کابوس، بدن و روح، و گناه و انتقام مدام جابه‌جا می‌شود.

خلاصه داستان موریانه

در کتاب موریانه دختری جوان پس از ماجرایی جنجالی و ناپدیدشدن پسربچه‌ای که از او مراقبت می‌کرد، به خانه‌ی اجدادی‌اش در روستایی دورافتاده برمی‌گردد. خانه‌ای که به‌گفته‌ی مادرش دندان‌ها را می‌ریزد و آدم‌ها را در خود حبس می‌کند. او با مادربزرگی زندگی می‌کند که با قدیسه‌ها، مردگان و سایه‌های خانه در ارتباط است و باور دارد هیچ‌کس از این خانه بیرون نمی‌رود. در ادامه، روایت میان نوه و مادربزرگ جابه‌جا می‌شود و گذشته‌ی خانواده آشکار می‌شود: پدری که زنان فقیر را استثمار می‌کرد، مادری که در دیوار خانه ناپدید شد، جنگ، غارهای فقیرنشین و مردگانی که راهشان را به این خانه پیدا کرده‌اند. ناپدیدشدن پسر خانواده‌ی خارابو، خشم طبقاتی، حضور خبرنگارها و قضاوت روستا، همه در دل این خانه‌ی زنده و موریانه‌خورده به هم می‌پیوندند.

چرا باید کتاب موریانه را بخوانیم؟

کتاب موریانه تجربه‌ای است از خواندن رمانی که در آن خانه، تاریخ و بدن به هم گره خورده‌اند و خشونت، فقر و خشم طبقاتی در قالب تصاویری هولناک و به‌یادماندنی مجسم شده است. این اثر با صدای دو نسل زن، هم داستان یک ناپدیدشدن و یک خانواده‌ی گرفتار را روایت کرده است و هم نشان داده است چگونه گذشته در دیوارها و استخوان‌ها باقی می‌ماند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب موریانه به کسانی پیشنهاد می‌شود که به رمان‌های تیره، فضاهای بسته و خانه‌های شبح‌زده علاقه دارند، به خوانندگان دغدغه‌مند نسبت به خشونت خانگی، فقر و نابرابری، و به کسانی که از روایت‌های چندصدایی و مرز مبهم میان واقعیت و کابوس لذت می‌برند.

بخشی از کتاب موریانه

«وارد شدم و خانه رویم پرید. همیشه با این تل کثیف آجرش همین‌طور است، روی هر کسی که از در وارد می‌شود، می‌پرد و روده‌هایش را آن‌قدر می‌پیچاند که حتی نتواند نفس بکشد. مادرم می‌گفت این خانه باعث می‌شود دندان‌هایت بریزد و اندرونت خشک شود، ولی او سال‌ها پیش رفته و من چیزی از او به یاد ندارم. فقط می‌دانم این حرف‌ها را زد، چون مادربزرگم می‌گفت، هرچند لازم نبود زحمت گفتنش را بکشد. چیز تازه‌ای نیست. این‌جا دندان‌هایت را از دست می‌دهی، موهایت را، گوشت تنت را، و اگر حواست نباشد، عاقبت خودت را روی چهار دست‌وپا می‌کشی، یا روی تخت می‌افتی و دیگر بلند نمی‌شوی. کوله‌پشتی‌ام را روی صندوق چوبی گذاشتم و درِ اتاق نشیمن را باز کردم. مادربزرگم آن‌جا نبود. توی انباری و زیر میز آشپزخانه هم نبود، از این رو تصمیم گرفتم سری به طبقه‌ی بالا بزنم. کشوهای کمد و داخل جالباسی را گشتم، اما باز هم اثری از او نبود، لعنت به او! سپس نوک کفش‌هایی را دیدم که از زیر یکی از تخت‌ها بیرون زده بود. معمولاً پتو را بلند نمی‌کنم، نباید مزاحم چیزی شد که زیر تخت است، اما هر جا کفش‌های مادربزرگم را ببینم می‌شناسم. چرم براقش آن‌قدر برق می‌زند که می‌شود انعکاسش را از آن سوی اتاق دید. وقتی پتو را بلند کردم، دیدم به تخته‌های زیر تشک زُل زده است. همسایه‌ای که یک بار دیده بود او از داخل صندوق چوبی کنار در به بیرون می‌خزد، به خبرنگارها گفته بود پیرزن دچار زوال عقل است، اما آن زن فضول کثیف با آن موی شبیه سرخ‌کنش چه می‌فهمید. او زوال عقل نداشت. پیرزن را کشان‌کشان بیرون آوردم، روی تخت نشاندم و شانه‌هایش را تکان دادم. گاهی این کار جواب می‌دهد و گاهی نه. این بار جواب نداد. وقتی جواب ندهد، بهتر است صبر کنی خودش برگردد. تا راهرو کشاندمش، درِ منتهی به اتاق زیرشیروانی را باز کردم، به داخل هُلش دادم، در را پشت سرش بستم و کلید را چرخاندم. تمام درهای این خانه از بیرون قفل می‌شوند. یک رسم خانوادگی است، مثل همان خزعبلاتی که مردم در کریسمس انجام می‌دهند. ما رسم و رسوم زیادی داریم، از جمله حبس کردن همدیگر، اما گوشت بره نمی‌خوریم، چون بره‌ها هیچ بدی‌ای به ما نکرده‌اند و خوردنشان بی‌ادبانه است.»