کتاب نسل شماره صفر

کتاب «نسل شماره صفر» نوشتۀ محمدمهدی ایرانفر و میرسجاد حسینی است و  انتشارات اندیشه احسان آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب نسل شماره صفر

در زندگی روزمره پدیده‌هایی وجود دارند که به علت حضور گسترده بدیهی تلقی می‌شوند بنابراین ارائۀ یک تعریف علمی از این پدیده‌ها دشوار است. برای مثال شاید سبک زندگی هم جزو بدیهیات به شمار بیاید اما زمانی که بحث شناخت علمی این پدیده باشد سختی‌های آن مشخص می‌شود.

امروزه سبک زندگی نوینی در میان طبقۀ متوسط مشاهده می‌شود که شناختن آن تنها از طریق توجه به افعال روزمره‌ای که شاید پیش‌پاافتاده به نظر بیاید ممکن می‌شود. افعالی که برای نظریه‌پردازان اجتماعی مادهٔ خام محسوب می‌شود. کتاب نسل شماره صفر هم می‌خواهد به همین شناخت دست پیدا کند.

شاید دهۀ هشتادی‌ها نمایندۀ تمام نسل‌ها برای شناخت سبک زندگی نوین در ایران نباشند اما ازآنجایی‌که این سبک زندگی در میان آن‌ها بیشترین ظهور و نمود را پیدا کرده است و در تداوم‌بخشیدن به این سبک زندگی نقشی اساسی داشته‌اند، پژوهشگران در این کتاب آن‌ها را مورد بررسی قرار داده‌اند. نویسندگان تلاش کرده‌اند بدون قضاوت به فهم دقیقی از زیست‌ جهان اجتماعی، هویت و سبک زندگی این نسل پی ببرند. این نسل مانند نمونهٔ شمارهٔ صفر هر چیزی را در همگان به خود شبیه‌ می‌کنند.

در هر فصل از کتاب نسل شماره صفر از نظریات متفاوتی استفاده شده است و روش انجام پژوهش مردم‌نگاری انتقادی و تکنیک‌های مورداستفاده اتنوگرافی و اتواتنوگرافی بوده است. در فصل اول نوع هویت‌یابی و عناصر هویت‌بخش به گروه هدف در قالب تجربۀ زیستۀ آن‌ها بررسی می‌شود. فصل دوم به بحث دربارۀ خانواده و جایگاه این مرجع و نوع روابط خانوادگی و مرجعیت در آن در بین نسل جدید و رابطهٔ آن‌ها با مفهوم «پدرسالاری» به‌عنوان یک سنّت کلیدی در جامعهٔ ایران می‌پردازد. فصل سوم علاوه‌بر بررسی روابط بین‌فردی و روابط عاشقانهٔ این نسل به بحث دربارهٔ مفاهیمی مثل عشق و تعهد می‌پردازد. فضای روان‌شناختی حاکم بر نسل جدید طبقهٔ متوسط مدرن ایران در فصل چهارم شناخته می‌شود. فصل ۵ دربارۀ رابطۀ این نسل با دین و فصل ۶ رابطۀ میان تبلیغات و دین را توضیح می‌دهد. فصل ۷ دربارۀ معناهای دوگانه است که یعنی اینکه نسل جدید با تغییر معانی برخی چیزها و به‌کارگیری آن‌ها در پی ایجاد تمایز میان خود و دیگری است. در فصل ۸ وجوه سیاسی زندگی و امر روزمرهٔ نسل جدید بررسی می‌شود و فصل ۹ به رابطۀ بین ۲ مفهوم متضاد «ملّی‌گرایی» و «غرب‌گرایی» پرداخته است. مفهوم جهانی‌شدن فرهنگ هم در آخرین فصل کتاب مورد بررسی قرار می‌گیرد.

عناوین فصل‌های این کتاب عبارت‌اند از: «شمارهٔ صفر»، «سکون معلّق»، «آی عشق. رنگ آشنایت پیدا نیست!»، «مومِس»، «دین‌های تک‌سایز»، «باد در تهران نمی‌چرخد»، «معناهای دوگانه»، «زندگی همچون سیاست»، «صدای تخت‌جمشید از دهان نیویورک»، «از داستایوفسکی بپرسید». 

خواندن کتاب نسل شماره صفر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به علاقه‌مندان به علوم اجتماعی، مشاوران و روان شناسان تربیتی پیشنهاد می کنیم.

بخشی از کتاب  نسل شماره صفر

«یکی دیگر از عواملی که باعث شکل‌گیری این تعارض شده است تضادی است که این نسل بین عمل رسمی و آموزه‌های رسمی مشاهده می‌کند. یکی از مسائلی که در مواجهه با این نسل دائماً از آن‌ها می‌شنیدم صحبت از فساد مالی و فسادهای اجتماعی است که موجب بی‌اعتباری این آموزه‌های رسمی در چشم آموزش‌دیدگان این فرهنگ است که همین نسل جدید هستند. این‌ها عواملی هستند که تخیّل فرهنگی این نسل را به‌سمت بازنگری در وضعیت اجتماعی خود راهبری می‌کند.

این تعارض شاید ریشه در ۱۵۰ سال تجربهٔ مدرنیتهٔ طبقهٔ متوسّط ایرانی دارد که با الگوگیری از غرب و انقلاب مشروطه آغاز شده است و هنوز هم ادامه دارد؛ امّا این گفتمان، که ما موقّتاً و با تسامح به آن «فرهنگ جهانی» می‌گوییم، امروز بیش از هر زمانی می‌تواند تفوّق گفتمانی خود را نسبت به فرهنگ رسمی در بین نسل جدید طبقهٔ متوسّط جشن بگیرد.»