کتاب مس قلب

کتاب مس قلب نوشته معصومه صفدری و سعید علیزاده مالک پژوهشی درباره‌ی تلمیح در مثنوی گلشن راز است و نشان می‌دهد شیخ محمود شبستری چگونه از آیات، احادیث، امثال و اشارات تاریخی و دینی در بافت شعر خود بهره گرفته است. این کتاب فقط به معرفی یک آرایه‌ی ادبی بسنده نمی‌کند، بلکه می‌کوشد نسبت میان فهم شعر عرفانی، سبک بیان و پیش‌زمینه‌های فکری شاعر را هم روشن کند. این کتاب را انتشارات تی آرا منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مس قلب

کتاب مس قلب نوشته معصومه صفدری و سعید علیزاده مالک بر یکی از مهم‌ترین لایه‌های خوانش گلشن راز تمرکز دارد: تلمیح. نویسندگان از همان آغاز روشن می‌کنند که هدفشان شرح کامل گلشن راز یا تفسیر آیات و احادیث نیست، بلکه می‌خواهند جایگاه تلمیح را در این مثنوی بررسی کنند و نشان دهند شبستری چگونه از این صنعت برای فشرده‌سازی معنا، انتقال مفاهیم عرفانی و پیوند دادن شعر با میراث دینی و ادبی استفاده کرده است. متن کتاب از دل مباحث ادبیات، نقد، سبک و روش پژوهش وارد موضوع می‌شود و به‌تدریج زمینه‌ای می‌سازد تا بررسی تلمیح فقط یک فهرست‌برداری ساده از اشارات نباشد.
کتاب مس قلب در ۴ فصل تنظیم شده است. فصل نخست به روش‌شناسی پژوهش ادبی، نسبت ادبیات با تاریخ و نقد، و برخی مفاهیم پایه می‌پردازد. فصل دوم با عنوان روش‌شناسی پژوهش تلمیح، تعریف تلمیح، عناصر تلمیح‌ساز، حوزه‌های گوناگون آن، تلمیح در شعر فارسی و منابع تلمیح در گلشن راز را بررسی می‌کند. فصل سوم به احوال و آثار شیخ محمود شبستری اختصاص دارد و از زندگی، محیط فکری، استادان، منش و آثار او سخن می‌گوید. فصل چهارم بخش اصلی پژوهش است و تلمیح‌های به‌کاررفته در گلشن راز را در ۴ گفتار جداگانه، یعنی آیات، احادیث، امثال و اشخاص، مطالعه می‌کند.
کتاب مس قلب از خلال این تقسیم‌بندی نشان می‌دهد که فهم گلشن راز بدون توجه به شبکه‌ی ارجاعات آن کامل نمی‌شود. نویسندگان بارها به این نکته نزدیک می‌شوند که زبان شبستری زبانی فشرده و رمزآلود است و بسیاری از مفاهیم آن از راه اشاره و یادآوری معنا پیدا می‌کند. به همین دلیل، این کتاب فقط برای شناخت یک آرایه‌ی ادبی به کار نمی‌آید، بلکه برای درک شیوه‌ی بیان مفاهیم عرفانی، نسبت شعر با معارف دینی و چگونگی شکل‌گیری معنا در متون کلاسیک فارسی نیز سودمند است. فضای اثر بیشتر پژوهشی و توضیحی است و بر گردآوری شواهد، دسته‌بندی و تحلیل آن‌ها تکیه دارد.

خلاصه کتاب مس قلب

کتاب مس قلب با طرح این پرسش آغاز می‌شود که تلمیح در شعر فارسی چه کارکردی دارد و در گلشن راز شیخ محمود شبستری چگونه به کار رفته است. سپس با مرور مباحثی درباره‌ی ادبیات، نقد، سبک و روش تحقیق، زمینه‌ی نظری لازم را فراهم می‌کند تا تلمیح فقط به‌عنوان یک آرایه‌ی جداافتاده دیده نشود. بخش بعدی به تعریف تلمیح، انواع آن و منابعی می‌پردازد که این اشارات از آن‌ها گرفته می‌شوند. پس از آن، زندگی و آثار شبستری بررسی می‌شود تا جایگاه گلشن راز در میان اندیشه‌ها و آثار او روشن‌تر شود. در ادامه، نویسندگان تلمیح‌های موجود در مثنوی را در چند دسته‌ی اصلی گرد می‌آورند و با مثال‌هایی از متن، شیوه‌ی استفاده‌ی شبستری از آیات، احادیث، امثال و اشخاص را نشان می‌دهند.

چرا باید کتاب مس قلب را بخوانیم؟

• این کتاب تلمیح را در پیوند با خوانش گلشن راز بررسی می‌کند، نه فقط به‌صورت یک تعریف درسی و جدا از متن.
• خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند نقش آیات، احادیث، امثال و اشارات تاریخی را در شکل‌گیری معنای شعر شبستری دقیق‌تر ببیند.
• این اثر اطلاعاتی فشرده درباره‌ی شیخ محمود شبستری، آثار او و زمینه‌ی فکری گلشن راز در اختیار می‌گذارد.
• کتاب با دسته‌بندی نمونه‌های تلمیح، مسیر بررسی یک متن کلاسیک را برای پژوهش‌های ادبی روشن‌تر می‌کند.
• بخش‌های مربوط به روش‌شناسی، برای کسانی مناسب است که به تحقیق در متون ادبی و شیوه‌ی تحلیل آرایه‌ها علاقه دارند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• دانشجویان و پژوهشگرانی که درباره‌ی گلشن راز، شبستری یا شعر عرفانی فارسی کار می‌کنند.
• خوانندگانی که می‌خواهند تلمیح را در متن یک اثر کلاسیک و با نمونه‌های مشخص بشناسند.
• علاقه‌مندان به آرایه‌های ادبی که به‌دنبال بررسی دقیق‌تر کاربرد آن‌ها در شعر فارسی هستند.
• مخاطبانی که می‌خواهند پیوند میان شعر، معارف دینی و اشارات فرهنگی را در متون کهن بهتر درک کنند.
• کسانی که به مباحث روش‌شناسی پژوهش ادبی و شیوه‌ی تحلیل متون کلاسیک علاقه دارند.