کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی

کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی نوشته‌ی نگین آریانپور به بررسی جایگاه اختراعات مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام‌های حقوقی ایران و اتحادیه اروپا می‌پردازد. ناشر این کتاب نشر تی آرا است و متن آن بر پایه‌ی یک پژوهش حقوقی تحلیلی-تطبیقی شکل گرفته است. نویسنده در آن کتاب به پرسش‌های اساسی درباره‌ی امکان شناسایی هوش مصنوعی به‌عنوان مخترع و نحوه‌ی انتساب حق اختراع در این حوزه پرداخته است. تمرکز اصلی اثر بر پیوند میان هوش مصنوعی، حق اختراع، شخصیت حقوقی و اهداف نظام ثبت اختراع است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی

کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی اثری پژوهشی از نگین آریانپور است که بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای نوشته شده است. نویسنده در فصل کلیات ابتدا مسئله‌ی اصلی را طرح کرده است: با پیشرفت سریع هوش مصنوعی و ظهور اختراعاتی که بدون مداخله‌ی مستقیم انسان ایجاد می‌شوند، نظام‌های حقوقی ایران و اتحادیه اروپا با چه چالش‌هایی در ثبت این اختراعات روبه‌رو هستند و مخترع چه کسی به‌شمار می‌آید. در آن کتاب ساختار بحث در سه فصل اصلی سامان یافته است: فصل اول به بیان مسئله، پرسش‌ها، فرضیه‌ها، اهمیت موضوع، جنبه‌ی نوآوری و روش تحقیق اختصاص دارد. فصل دوم با عنوان مبانی نظری به مفهوم و تاریخچه‌ی هوش مصنوعی، انواع و سطوح آن (از هوش مصنوعی سنتی تا سیستم‌های کاملاً خودمختار)، مفهوم حق اختراع، شرایط ثبت اختراع در حقوق ایران، اتحادیه اروپا و موافقت‌نامه تریپس، و نیز مفهوم شخصیت حقوقی و امکان تعمیم آن به هوش مصنوعی می‌پردازد. در همین فصل، رابطه‌ی هوش مصنوعی و حق اختراع و جایگاه فناوری‌های نو در نظام مالکیت فکری تحلیل شده است. در فصل سوم کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی چالش‌های شناسایی هوش مصنوعی به‌عنوان مخترع، بازاندیشی در معیارهای اختراع (به‌ویژه گام ابتکاری)، پروژه‌ی «مخترع مصنوعی» و دلایل نهادهای ثبت اختراع برای نپذیرفتن سامانه‌هایی مانند DABUS به‌عنوان مخترع بررسی شده است. فصل چهارم و بخش‌های پایانی نیز به انتساب حق ثبت اختراع در اختراعات هوش مصنوعی، ایده‌ی اعطای شخصیت حقوقی الکترونیکی، مدل چندسطحی برای تنظیم وضعیت سامانه‌های نیمه‌خودمختار و کاملاً مستقل، آینده‌ی آثار و اختراعات تولیدشده با هوش مصنوعی و راه‌حل‌های جایگزین برای حمایت از این دست اختراعات اختصاص یافته است.

خلاصه کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی

این کتاب بر یک پرسش محوری استوار است: در شرایطی که سامانه‌های هوش مصنوعی می‌توانند بدون مداخله‌ی اساسی انسان به راه‌حل‌های فنی نو برسند، نظام‌های حقوقی ایران و اتحادیه اروپا چگونه باید با ثبت این اختراعات برخورد کنند. نویسنده ابتدا مفهوم هوش مصنوعی، سطوح خودمختاری آن و نسبتش با فرایند اختراع را توضیح می‌دهد و سپس شرایط کلاسیک ثبت اختراع مانند تازگی، گام ابتکاری و کاربرد صنعتی را در مورد خروجی‌های هوش مصنوعی می‌سنجد. در ادامه، کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی نشان می‌دهد که قوانین فعلی، مخترع را شخص حقیقی می‌دانند و همین امر باعث می‌شود اختراعاتی که مستقیماً به سامانه‌های هوش مصنوعی نسبت داده می‌شوند از حمایت ثبت اختراع خارج بمانند. نویسنده با مرور رویه‌ی اداره ثبت اختراع اروپا، موافقت‌نامه تریپس و قانون ایران، پیامدهای اقتصادی و نوآورانه‌ی این خلأ را تحلیل کرده است و در پایان به سمت طرح ایده‌ی یک رژیم ویژه‌ی ثبت اختراع برای اختراعات فاقد مخترع انسانی مشخص و شناسایی نوعی شخصیت حقوقی الکترونیکی برای سامانه‌های هوش مصنوعی حرکت می‌کند.

چرا باید کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری منسجم از تلاقی سه حوزه‌ی هوش مصنوعی، حق اختراع و شخصیت حقوقی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چرا قواعد سنتی ثبت اختراع برای مواجهه با اختراعات خودکار کافی نیست. خواننده با مطالعه‌ی آن کتاب با مبانی نظری، وضعیت حقوقی ایران و اتحادیه اروپا، چالش‌های عملی ثبت اختراعات هوش مصنوعی و سناریوهای پیشنهادی برای اصلاح قانون آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان حقوق مالکیت فکری، وکلای حوزه‌ی فناوری، سیاست‌گذاران علم و فناوری، فعالان استارتاپی و کسانی که در توسعه یا بهره‌برداری از سامانه‌های هوش مصنوعی درگیر هستند پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه افرادی که به پیامدهای حقوقی و اقتصادی نوآوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی علاقه دارند.