کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون

کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون نوشته مریم حیدری، پژوهشی درباره‌ی شیوه‌ی شکل‌گیری شخصیت‌ها در یکی از شناخته‌شده‌ترین منظومه‌های نظامی است. نویسنده در این اثر، هم به تعریف شخصیت و شخصیت‌پردازی پرداخته است و هم با بررسی چهره‌هایی مثل مجنون، لیلی، پدر مجنون، نوفل و دیگران نشان می‌دهد که نظامی چگونه از گفتار، رفتار، توصیف و نماد برای جان‌دادن به شخصیت‌ها استفاده کرده است. این کتاب را انتشارات نظری منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون

کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون نوشته مریم حیدری، بر یکی از مهم‌ترین جنبه‌های منظومه‌ی نظامی تمرکز دارد: این‌که شخصیت‌ها چگونه ساخته می‌شوند و چه چیزی آن‌ها را در ذهن ماندگار می‌کند. متن از معرفی کوتاهی درباره‌ی نظامی و جایگاه او در داستان‌سرایی منظوم آغاز می‌شود و بعد به سراغ منابع اصلی داستان لیلی و مجنون می‌رود. سپس با آوردن تعریف‌های مختلف از شخصیت و شخصیت‌پردازی، زمینه‌ای فراهم می‌کند تا بررسی منظومه فقط در حد نقل داستان نماند و به تحلیل شگردهای ادبی هم برسد.

کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون در ادامه، چند مسیر مشخص را دنبال می‌کند. بخشی از اثر به معرفی داستان اختصاص دارد تا جایگاه هر یک از شخصیت‌ها روشن شود. بعد نویسنده سراغ شیوه‌های شخصیت‌پردازی می‌رود و توضیح می‌دهد که نظامی چگونه از توصیف مستقیم و غیرمستقیم، گفت‌وگو، عمل، نام‌گذاری و نماد استفاده کرده است. نمونه‌های متعددی از متن منظومه آورده شده تا این بحث‌ها فقط نظری نباشند. برای مثال، ویژگی‌های مجنون از خلال بی‌قراری، گفت‌وگوهای درونی و رفتارهای تند او دیده می‌شود و شخصیت لیلی بیشتر در نسبت با سکوت، رازداری، محدودیت‌های اجتماعی و اندوه پنهانش شکل می‌گیرد.

کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون فقط به دو چهره‌ی اصلی بسنده نمی‌کند. نویسنده انواع شخصیت را هم در این منظومه دسته‌بندی کرده است؛ از شخصیت اصلی و فرعی گرفته تا شخصیت قراردادی، ایستا، مدور، تمثیلی، نمادین، رابط و همراز. همین دسته‌بندی نشان می‌دهد که اثر، علاوه بر توجه به خود داستان، به ابزارهای نقد ادبی هم نظر دارد. فضای کلی کتاب بیشتر تحلیلی است و بر این نکته تکیه دارد که در منظومه‌ی نظامی، شخصیت‌ها فقط حامل رخدادها نیستند، بلکه از راه کنش، زبان، موقعیت و حتی پیوندشان با عناصر طبیعی و حیوانی معنا پیدا می‌کنند.

خلاصه کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون

کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون به بررسی این موضوع می‌پردازد که نظامی چگونه شخصیت‌های منظومه‌ی خود را می‌سازد و معرفی می‌کند. مریم حیدری ابتدا با مرور زندگی و آثار نظامی و اشاره به خاستگاه داستان لیلی و مجنون، زمینه‌ی بحث را فراهم می‌کند. سپس تعریف‌هایی از شخصیت و شخصیت‌پردازی می‌آورد و با تکیه بر نمونه‌های متعدد، شیوه‌های مختلف معرفی شخصیت را در منظومه نشان می‌دهد.

بخش مهمی از اثر به تحلیل چهره‌هایی مانند مجنون، لیلی، پدر مجنون، نوفل، ابن سلام و دیگران اختصاص دارد. نویسنده نشان می‌دهد که این شخصیت‌ها از راه توصیف، گفتار، رفتار، نام‌گذاری و نمادپردازی شکل می‌گیرند و هر یک چه نقشی در پیشبرد فضای عاطفی و معنایی منظومه دارند.

چرا باید کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نشان می‌دهد نظامی شخصیت‌های منظومه را با چه شگردهایی ساخته است.
• خواننده با نمونه‌های مشخصی از توصیف مستقیم، توصیف غیرمستقیم، گفت‌وگو و عمل در متن آشنا می‌شود.
• این اثر به درک دقیق‌تر نقش مجنون، لیلی و شخصیت‌های فرعی در پیشبرد منظومه کمک می‌کند.
• کتاب، انواع شخصیت مانند ایستا، مدور، نمادین و تمثیلی را در دل یک متن کلاسیک بررسی می‌کند.
• مطالعه‌ی آن برای فهم پیوند میان نقد ادبی و متن منظوم فارسی سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شخصیت پردازی در منظومه لیلی و مجنون به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی که می‌خواهند منظومه‌ی لیلی و مجنون را دقیق‌تر بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به نظامی که می‌خواهند از زاویه‌ی شخصیت‌ها به این منظومه نگاه کنند.
• خوانندگانی که به مباحث شخصیت و شخصیت‌پردازی در متون کلاسیک علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند با نمونه‌های کاربردی نقد ادبی در یک اثر مشهور آشنا شوند.
• مخاطبانی که به رابطه‌ی میان عشق، کنش شخصیت‌ها و فضای اجتماعی در متون کهن توجه دارند.