کتاب اطلس جامع محیط شناسی جنوبگان (جلد دوم)

کتاب اطلس جامع محیط‌شناسی جنوبگان (جلد دوم) نوشته‌ی مهیار مجیدی نیک به همت مرکز مطالعات و پژوهش‌های تخصصی دریایی مد دانش تدوین شده و نشر پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی جغرافیای قاره جنوبگان و محیط پیرامونی آن می‌پردازد و در ادامه‌ی جلد اول، تصویر کامل‌تری از شرایط محیطی این منطقه ارائه می‌دهد. تمرکز اصلی اثر بر ویژگی‌های جغرافیایی، فیزیکی، زمین‌شناسی، آتشفشانی، مغناطیسی و تقسیم‌بندی‌های زیست‌جغرافیایی جنوبگان است و در کنار متن، از نقشه‌ها، نمودارها و تصاویر متعدد استفاده شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اطلس جامع محیط شناسی جنوبگان (جلد دوم)

کتاب اطلس جامع محیط‌شناسی جنوبگان (جلد دوم) ادامه‌ی مجموعه‌ای است که مهیار مجیدی نیک برای ترسیم تصویری جامع از محیط جنوبگان تدوین کرده است. در مقدمه‌ی این کتاب، جایگاه دریاها و اقیانوس‌ها در سیاست‌های کلان توسعه‌ی دریا‌محور ایران و ضرورت حضور فعال جمهوری اسلامی ایران در جنوبگان از منظر علمی، اقتصادی و راهبردی توضیح داده شده است. نویسنده بر این اساس، جلد دوم را به جغرافیای جنوبگان اختصاص داده و آن را مکمل مباحث هواشناسی و اقیانوس‌شناسی جلد اول معرفی کرده است. کتاب اطلس جامع محیط‌شناسی جنوبگان (جلد دوم) از فصل سوم آغاز می‌شود و ساختاری بخش‌بندی‌شده دارد: ابتدا جغرافیای عمومی جنوبگان، مدل‌های مختلف تقسیم قاره‌ها، مساحت و جمعیت قاره‌ها و جایگاه جنوبگان در این تقسیم‌بندی‌ها توضیح داده شده است. سپس به نقشه‌های ارتفاع‌سنجی و عمق‌سنجی زیر یخچالی، مفهوم بازگشت ایزواستاتیک، تفکیک جنوبگان شرقی و غربی و تفاوت‌های پایداری یخ‌ها پرداخته شده است. در ادامه، قرارداد قطب جنوب و محدوده‌ی جغرافیایی تعریف‌شده برای این منطقه، به همراه نقشه‌ها و جداول طبقه‌بندی مناطق زیست‌جغرافیایی و حوزه‌های زیست‌محیطی در ۱۶ و ۳۱ دسته مختلف معرفی شده است. در بخش‌های بعدی کتاب اطلس جامع محیط‌شناسی جنوبگان (جلد دوم) جغرافیای فیزیکی قاره، ساختار رشته‌کوه‌ها، فلات‌ها، یخ‌تاق‌ها، دریاچه‌های زیر یخ، واحه‌های بی‌یخ و تفاوت زمین‌شناسی جنوبگان شرقی و غربی تشریح شده است. فصل‌های مستقل به فعالیت‌های آتشفشانی (مانند کوه ارباس و فومرول‌ها)، اکوسیستم‌های خشکی و ترکیب ساده اما حساس آن‌ها، میدان مغناطیسی زمین در قطب جنوب، قطب‌های مغناطیسی و ژئومغناطیسی، مناطق خاموشی و احتیاط برای ناوبری و مفهوم اختلاف و ناهنجاری مغناطیسی اختصاص یافته است. در بخش پایانی، جغرافیای دریای ودل، شرایط جوی، یخ، جزرومد، جریان‌ها، عمق‌سنجی و یخ‌تاق‌هایی مانند لارسن با جزئیات نقشه‌ای و توصیفی بررسی شده است.

خلاصه کتاب اطلس جامع محیط شناسی جنوبگان (جلد دوم)

این کتاب تصویری لایه‌به‌لایه از جنوبگان ارائه می‌دهد؛ از مقیاس سیاره‌ای تا جزئیات خلیج‌ها و یخ‌تاق‌ها. ابتدا جایگاه قاره جنوبگان در میان قاره‌های جهان، مساحت، ارتفاع بستر سنگی زیر یخ و تأثیر ذوب یخ‌ها بر سطح دریا و بازگشت ایزواستاتیک توضیح داده شده است. سپس تفاوت ساختاری جنوبگان شرقی پایدار و مرتفع با جنوبگان غربی جوان‌تر و ناپایدارتر، مجمع‌الجزایری‌بودن بخش غربی در صورت حذف یخ و نقش رشته‌کوه‌های ترانس‌آنتارکتیک در جداسازی این دو بخش تشریح شده است. کتاب اطلس جامع محیط‌شناسی جنوبگان (جلد دوم) در ادامه به طبقه‌بندی مناطق زیست‌جغرافیایی و حوزه‌های زیست‌محیطی، دریاچه‌های زیر یخ، واحه‌های بی‌یخ، فعالیت‌های آتشفشانی، فومرول‌ها و لرزه‌خیزی می‌پردازد و اکوسیستم‌های خشکی ساده اما شکننده‌ی جنوبگان را معرفی می‌کند. سپس میدان مغناطیسی، قطب‌های مغناطیسی، مناطق خاموشی و احتیاط برای ناوبری و تأثیر طوفان‌های مغناطیسی بر جهت‌یابی بررسی می‌شود. در پایان، دریای ودل به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم اقیانوسی جنوبگان از نظر آب‌وهوا، یخ، جریان‌ها، جزرومد، عمق و یخ‌تاق‌هایی مانند لارسن به‌طور جزئی توصیف شده است.

چرا باید کتاب اطلس جامع محیط شناسی جنوبگان (جلد دوم) را بخوانیم؟

این کتاب برای آشنایی دقیق با جغرافیای جنوبگان، از ساختار قاره و یخ‌تاق‌ها تا میدان مغناطیسی و دریاهای پیرامونی، یک منبع تحلیلی و نقشه‌محور فراهم کرده است. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند تصویر روشنی از اهمیت علمی، راهبردی و محیطی جنوبگان به دست آورد و مبنایی برای برنامه‌ریزی پژوهش‌های میدانی یا سیاست‌گذاری در حوزه‌ی دریا‌محور داشته باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان جغرافیا، اقیانوس‌شناسی، علوم جوی، زمین‌شناسی و محیط‌زیست پیشنهاد می‌شود. همچنین برای برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران حوزه‌ی توسعه‌ی دریا‌محور و علاقه‌مندان به مطالعات قطبی و نقش آینده‌ی جنوبگان در معادلات علمی و اقتصادی جهان مناسب است.