کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان

کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان نوشته‌ مهیار مجیدی نیک به همت مرکز مطالعات و پژوهش‌های تخصصی دریایی مد دانش تدوین شده و انتشارات پژوهشگاه ملی اقیانوس‌ شناسی و علوم جوی آن را منتشر کرده است. این کتاب به سرزمین جنوبگان، جایگاه حقوقی و سیاسی آن، معاهده‌ها و پروتکل‌های بین‌المللی مرتبط و همچنین ضرورت حضور جمهوری اسلامی ایران در این منطقه می‌پردازد. ساختار اثر بر پایه‌ی ترکیبی از جغرافیا، حقوق بین‌الملل، سیاست، محیط‌زیست و برنامه‌ریزی راهبردی شکل گرفته و تلاش کرده است تصویری منسجم از جنوبگان به‌عنوان یک سرمایه‌ی پنهان برای آینده‌ی کشور ارائه کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان

کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان با تمرکز بر نگاه راهبردی مهیار مجیدی نیک به قطب جنوب نوشته شده و از همان مقدمه جنوبگان را به‌عنوان یکی از اولویت‌های آینده‌ی قدرت‌های جهانی معرفی کرده است. مهیار مجیدی نیک با استناد به تحولات ژئوپلیتیکی، محدودیت منابع شناخته‌شده و رقابت قدرت‌های بزرگ نشان داده است که جنوبگان و اقیانوس جنوبی در حال تبدیل‌شدن به میدان جدید منافع علمی، اقتصادی و سیاسی هستند. کتاب در فصل اول به معرفی قاره‌ی جنوبگان، ویژگی‌های جغرافیایی و زمین‌شناسی آن، یخ‌پوشه‌ها، دریاچه‌های زیر یخ مانند وستوک، تاریخچه‌ی شکل‌گیری قاره و جایگاه آن در چرخه‌ی آب و اقلیم جهانی پرداخته است. 

در همین فصل به این نکته اشاره شده است که جنوبگان حدود ۹۰ درصد یخ‌های کره‌ی زمین و بخش بزرگی از آب شیرین جهان را در خود جای داده و در عین حال از نظر حقوقی به هیچ دولت مشخصی تعلق ندارد. کتاب در فصل دوم وارد بحث معاهده‌ی جنوبگان ۱۹۵۹، ادعاهای سرزمینی هفت کشور، وضعیت اعضای مشورتی و غیرمشورتی، سازوکار نشست‌های مشورتی، نقش معاهده در نظامی‌زدایی از قاره و شکل‌گیری سیستم پیمان جنوبگان شده است. در ادامه پروتکل‌های الحاقی، کنوانسیون‌های حفاظت از فوک‌ها و منابع زنده‌ی دریایی و پروتکل مادرید درباره‌ی محیط‌زیست تشریح شده‌اند. 

مهیار مجیدی نیک در فصل سوم و چهارم به ضرورت حضور ایران در جنوبگان، اهمیت سیاسی، علمی، اقتصادی و دفاعی این حضور، ساختارهای ملی مانند شورای‌عالی اقیانوس‌شناسی و پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، سابقه‌ی اکتشافات، حوزه‌های تحقیقاتی، ایستگاه‌های تحقیقاتی کشورهای مختلف و برنامه‌های ملی قطب جنوب در آمریکا، بریتانیا و روسیه پرداخته است. فصل پنجم نیز امکان‌سنجی احداث پایگاه تحقیقاتی ایران، حمل‌ونقل زمینی، دریایی و هوایی و زیرساخت‌های مورد نیاز را بررسی کرده است.

خلاصه کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان

کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان ابتدا جنوبگان را به‌عنوان قاره‌ای یخ‌پوش، منزوی و فاقد حاکمیت رسمی معرفی می‌کند که ۹۰ درصد یخ‌های جهان و حجم قابل‌ توجهی از آب شیرین و منابع معدنی را در خود جای داده است؛ سپس توضیح داده شده که چگونه ادعاهای سرزمینی چند کشور، رقابت‌های دوران جنگ سرد و نگرانی از نظامی‌شدن منطقه به شکل‌گیری معاهده جنوبگان و سیستم پیمان جنوبگان منجر شده است. 

در ادامه کتاب معاهده، پروتکل‌های الحاقی و کنوانسیون‌های مرتبط با حفاظت محیط‌زیست و منابع زنده‌ی دریایی را شرح داده و چالش‌های آینده مانند رقابت قدرت‌های نوظهور، بحث بهره‌برداری معدنی و کنفرانس‌های تجدیدنظر را طرح کرده است. با تکیه بر سیاست‌های توسعه‌ی دریامحور در اسناد بالادستی کشور، ضرورت حضور علمی و راهبردی جمهوری اسلامی ایران در جنوبگان، ایجاد پایگاه تحقیقاتی و پیوستن به معاهده‌ی جنوبگان و کنوانسیون‌های مرتبط تحلیل شده است.

چرا باید کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان را بخوانیم؟

کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان تصویری یکپارچه از جنوبگان به‌عنوان گره‌گاه علم، سیاست، حقوق بین‌الملل و اقتصاد ارائه کرده است. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب با ساختار حقوقی حاکم بر قطب جنوب، رقابت قدرت‌ها، جایگاه محیط‌زیست و منابع و همچنین ظرفیت‌های علمی و راهبردی این منطقه برای ایران آشنا می‌شود و درک روشن‌تری از مفهوم توسعه‌ی دریامحور به دست می‌آورد.

خواندن کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب جنوبگان؛ سرمایه پنهان به دانشجویان و پژوهشگران روابط بین‌الملل، حقوق بین‌الملل، جغرافیای سیاسی، مطالعات دریا و قطب، برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران حوزه‌ی توسعه‌ی دریامحور و همچنین علاقه‌مندان به موضوعات راهبردی و آینده‌پژوهی در حوزه‌ی دریاها و اقیانوس‌ها پیشنهاد می‌شود.