کتاب سفر به جنوبگان، قاره یخی

کتاب سفر به جنوبگان، قاره یخی (گزارش ۹۹ روز سفر اولین پژوهشگر ایرانی به قاره جنوبگان) نوشته‌ محمدرضا شکری گزارشی مستند از ۹۹ روز حضور نخستین پژوهشگر ایرانی در قاره‌ی جنوبگان است که پژوهشگاه ملی اقیانوس‌ شناسی و علوم جوی آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر هم‌زمان دو مسیر را دنبال کرده است؛ معرفی علمی و نظام‌مند قاره‌ی جنوبگان و روایت روزبه‌روز سفر خود با یک گروه تحقیقاتی هندی به این سرزمین دورافتاده. در این کتاب از ویژگی‌های اقلیمی و زمین‌شناسی جنوبگان تا حیات جانوری و گیاهی و همچنین جایگاه ایران در کاوش‌های قطبی توضیح داده شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سفر به جنوبگان، قاره یخی

کتاب سفر به جنوبگان، قاره‌ یخی اثری از محمدرضا شکری است که بر پایه‌ی تجربه‌ی شخصی او در نخستین حضور یک پژوهشگر ایرانی در قاره‌ی جنوبگان نوشته شده است. محمدرضا شکری در این کتاب سفر ۹۹ روزه‌ی خود را در قالب گزارش‌های پی‌درپی از مراحل انتخاب و پذیرش در برنامه‌ی علمی هندوستان تا بازگشت به ایران ثبت کرده است و هم‌زمان تصویری جامع از این قاره ارائه داده است. در بخش نخست کتاب  قاره‌ی جنوبگان به‌عنوان سرزمین یخی معرفی شده است؛ از موقعیت جغرافیایی و محصوربودن در اقیانوس منجمد جنوبی تا زمین‌شناسی، تاریخ شکل‌گیری، اقلیم بسیار سرد، بادهای کاتاباتیک، کلاهک‌های یخی، سپرهای یخی، یخ‌های دریایی، کوه‌های یخی و واحه‌ها و دره‌های خشک. 

سپس حیات در این قاره بررسی شده است؛ از بوم‌سازگان‌های خشکی و آب‌شیرین، خزه‌ها و جلبک‌ها و موجودات ذره‌بینی تا بی‌مهرگان، پرندگان دریایی، گونه‌های مختلف پنگوئن، فک‌ها و نهنگ‌ها. در ادامه‌ی کتاب فصل‌هایی به تاریخچه‌ی کشف قاره، ادعاهای ارضی، پیمان‌نامه‌ی جنوبگان، برنامه‌های علمی و پایگاه‌های کشورهای مختلف از جمله هند اختصاص یافته است. محمدرضا شکری سپس روند شرکت در هجدهمین سفر علمی هندوستان به جنوبگان، مسیر دریایی با کشتی یخ‌شکن، عبور از مناطق یخ‌های فشرده، ورود به پایگاه مایتری، زندگی روزمره، فعالیت‌های تحقیقاتی روی دریاچه‌های آب‌شیرین و دیدار از پایگاه‌های دیگر کشورها را روزبه‌روز روایت کرده است. فصل پایانی کتاب نیز به بازگشت از قطب و جمع‌بندی نتایج نخستین پژوهش علمی یک ایرانی در این قاره می‌پردازد.

خلاصه کتاب سفر به جنوبگان، قاره یخی

کتاب سفر به جنوبگان، قاره‌ یخی در دو لایه‌ی به‌هم‌پیوسته پیش می‌رود. در لایه‌ی نخست نویسنده تصویری علمی از جنوبگان ارائه می‌دهد؛ قاره‌ای محصور در اقیانوس منجمد جنوبی با کلاهک‌های یخی عظیم، یخ‌های دریایی، کوه‌های یخی، واحه‌ها و دره‌های خشک، اقلیم بسیار سرد و بادخیز و بوم‌سازگان‌های خشکی، آب‌شیرین و دریایی. در این بخش ساختار یخ‌ها، تنوع محدود اما ویژه‌ی گیاهان و جانوران از خزه‌ها و جلبک‌ها تا پنگوئن‌ها، فک‌ها و نهنگ‌ها توضیح داده شده است. 

در لایه‌ی دوم کتاب سفرنامه‌ی ۹۹ روزه‌ی محمدرضا شکری است؛ از تصویب طرح تحقیقاتی و دریافت روادید تا سوارشدن بر کشتی یخ‌شکن، عبور از متلاطم‌ترین آب‌های جهان، رسیدن به منطقه‌ی یخ‌های فشرده، ورود به پایگاه مایتری هند، کار میدانی روی دریاچه‌های آب‌شیرین، مشاهده‌ی حیات‌وحش و تجربه‌ی زندگی در شرایط سخت قطبی و در نهایت بازگشت از قطب. در خلال این روایت جایگاه ایران در کاوش‌های جنوبگان و امکان ایجاد پایگاه علمی ایرانی نیز بررسی شده است.

چرا باید کتاب سفر به جنوبگان، قاره یخی را بخوانیم؟

کتاب سفر به جنوبگان، قاره‌ یخی هم یک معرفی جامع از جنوبگان است و هم گزارشی نزدیک از تجربه‌ی زیسته‌ی یک پژوهشگر ایرانی در این قاره. خواننده با ساختار یخ‌ها، اقلیم، حیات وحش و شبکه‌ی علمی بین‌المللی جنوبگان آشنا می‌شود و هم‌زمان فرازونشیب‌های یک سفر علمی طولانی در محیطی بسیار سخت را دنبال می‌کند.

خواندن کتاب سفر به جنوبگان، قاره یخی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب سفر به جنوبگان، قاره‌ یخی به علاقه‌مندان اقیانوس‌شناسی، علوم زمین، محیط‌زیست و تغییرات آب‌وهوا پیشنهاد می‌شود. کسانی که به سفرنامه‌های علمی، کاوش‌های قطبی و شناخت جایگاه ایران در برنامه‌های پژوهشی بین‌المللی علاقه دارند نیز می‌توانند از این کتاب استفاده کنند.