کتاب عرفان و مدرنیته

کتاب عرفان و مدرنیته نوشته عبدالحمید ضیایی، تلاشی برای سنجیدن نسبت میان میراث عرفانی و جهان مدرن است؛ نسبتی که در آن عقل، علم، سیاست، اخلاق و تجربه‌ی معنوی کنار هم قرار می‌گیرند و بارها به چالش کشیده می‌شوند. نویسنده در این اثر فقط به ستایش یا رد عرفان بسنده نمی‌کند، بلکه سؤالاتی جدی درباره امکان زیست عرفانی در روزگار مدرن و پیامدهای اجتماعی و فکری آن مطرح می‌کند. این کتاب را مؤسسه سروش مولانا منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عرفان و مدرنیته

کتاب عرفان و مدرنیته نوشته عبدالحمید ضیایی از دل ۱۰ جلسه سخنرانی شکل گرفته و همین خاستگاه، به متن حالتی گفت‌وگومحور داده است؛ متنی که هم مسئله طرح می‌کند و هم به پرسش‌های پیرامون آن میدان می‌دهد. نویسنده از همان آغاز سراغ یکی از گره‌های مهم اندیشه‌ی ایرانی رفته است: آیا می‌توان میان عرفان کلاسیک و مؤلفه‌های جهان مدرن نسبتی سازگار پیدا کرد یا این دو در سطوحی بنیادی با هم تعارض دارند؟ بحث فقط نظری نیست. متن نشان می‌دهد که این نسبت بر فهم ما از عقلانیت، علم، معنویت، اخلاق و حتی زندگی جمعی اثر می‌گذارد.
کتاب عرفان و مدرنیته در فصل‌های مختلف، موضوع را از چند زاویه باز می‌کند؛ از جغرافیای مفهومی عرفان و گونه‌شناسی جریان‌های عرفانی گرفته تا روان‌شناسی اجتماعی عرفان، نسبت عرفان و علم، جایگاه سیاست و امکان تأسیس اندیشه‌ی سیاسی بر مبنای معرفت عرفانی. نویسنده در این مسیر، هم به تجربه‌ی عرفانی و زبان عارفان توجه دارد و هم به آفت‌هایی مثل ارادت‌سالاری، کرامت‌سازی، خلط علم و شبه‌علم و بی‌اعتنایی به سنجش عقلانی. فضای اثر بیشتر بر نقد و بازاندیشی استوار است تا بازگویی محفوظات آشنا.
کتاب عرفان و مدرنیته فقط در پی داوری کلی درباره‌ی عرفان نیست، بلکه تلاش می‌کند مرزها را روشن کند؛ مرز میان شهود و استدلال، معنویت و فریب، تجربه‌ی درونی و ادعای اجتماعی. به همین دلیل، متن در کنار بحث‌های فلسفی و معرفت‌شناختی، به پیامدهای فرهنگی و اجتماعی عرفان هم پرداخته است. حاصل کار، اثری است که هم به میراث عرفانی نزدیک می‌شود و هم از فاصله‌ای انتقادی آن را می‌سنجد تا امکان گفت‌وگو میان دو افق متفاوت را بررسی کند.

خلاصه کتاب عرفان و مدرنیته

کتاب عرفان و مدرنیته با طرح این پرسش آغاز می‌شود که عرفان در جهان مدرن چه جایگاهی دارد و آیا می‌تواند همچنان منبعی معتبر برای فهم انسان و جهان باشد. عبدالحمید ضیایی در ادامه، مؤلفه‌های اصلی مدرنیته مثل عقلانیت، علم، دموکراسی، اسطوره‌زدایی و انسان‌گرایی را کنار ویژگی‌های مهم عرفان کلاسیک می‌گذارد و نقاط تنش میان آن‌ها را بررسی می‌کند. متن سپس به موضوع‌هایی مثل شهودگرایی، عقل‌گریزی، ارادت‌سالاری، انسان کامل، زبان عرفانی، مکاشفه، نسبت عرفان و علم و امکان یا امتناع اندیشه‌ی سیاسی عرفانی می‌رسد. دغدغه‌ی اصلی اثر، سنجیدن ظرفیت‌ها و آسیب‌های عرفان در زندگی فردی و جمعی امروز است.

چرا باید کتاب عرفان و مدرنیته را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب عرفان و مدرنیته را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نسبت عرفان با عقلانیت، علم و سیاست را به‌صورت مستقیم و مسئله‌محور بررسی می‌کند.
• نویسنده سؤالات رایج درباره امکان زیست عرفانی در جهان مدرن را به بحثی دقیق‌تر تبدیل کرده است.
• کتاب به آفت‌هایی مثل ارادت‌سالاری، کرامت‌سازی و خلط علم و شبه‌علم توجه نشان می‌دهد.
• خواننده با برخی مفاهیم کلیدی مانند شهود، مکاشفه، عقل‌گریزی و انسان کامل در بستری انتقادی آشنا می‌شود.
• اثر فقط به مباحث ذهنی محدود نمی‌ماند و پیامدهای اجتماعی و فرهنگی آموزه‌های عرفانی را هم بررسی می‌کند.
• طرح پرسش و پاسخ در بخش‌هایی از متن، مسیر بحث را روشن‌تر و چندسویه‌تر کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب عرفان و مدرنیته به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان عرفان کلاسیک و جهان مدرن را دقیق‌تر بررسی کنند.
• علاقه‌مندان به مباحث فلسفی، دینی و فرهنگی که به نقد میراث فکری ایران توجه دارند.
• کسانی که درباره‌ی مرز میان معنویت، تجربه‌ی عرفانی و ادعاهای بی‌پشتوانه سؤال دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند درباره‌ی نسبت عرفان با علم، اخلاق و سیاست شناخت منظم‌تری به دست آورند.
• دانشجویان و پژوهشگرانی که با موضوعات عرفان، اندیشه‌ی معاصر و نقد فرهنگی سروکار دارند.