کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی

کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی نوشته‌ی محمدجواد فلاح است که نشر دانشگاه باقرالعلوم آن را منتشر کرده است. این کتاب به تبیین دانش اخلاق کاربردی بر پایه‌ی مبانی، منابع و اهداف اخلاق اسلامی می‌پردازد و تلاش کرده است الگویی حداقلی و در عین حال منسجم از «اخلاق کاربردی اسلامی» ارائه کند. نویسنده ضمن استفاده از قرآن، حدیث و میراث اخلاقی مسلمانان، مباحث رایج اخلاق کاربردی در مغرب‌زمین را نیز مرور و نقد کرده است تا نسبت آن‌ها با رویکرد اسلامی روشن شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی

کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی با تمرکز بر اندیشه‌های محمدجواد فلاح به دنبال پاسخ به این پرسش است که آیا می‌توان از «اخلاق کاربردی اسلامی» به‌عنوان یک دانش سخن گفت و اگر بله، این دانش چه مبانی، منابع، اهداف و روش‌هایی دارد. کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی در مقدمه و یادداشت تقریظ احد فرامرز قراملکی جایگاه «هویت واسطه‌ای» علوم اسلامی را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد اخلاق، مانند فقه و کلام، می‌تواند واسطه‌ای معرفتی میان وحی و مخاطبان باشد؛ به‌شرط آن‌که موضوع، هدف، روش و ساختار معرفتی آن با وحی هماهنگ شود. کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی در بخش نخست به کلیات و رئوس ثمانیه می‌پردازد: امکان اخلاق کاربردی اسلامی، تبیین قید «اسلامی»، تعریف پیشنهادی، اهداف (توصیفی، توصیه‌ای، معیاری، انتقادی)، روش‌ها (قیاس‌گرایی، استقراگرایی، موازنه‌ی متفکرانه) و بحث معیار اخلاقی در قضاوت و تصمیم. سپس چیستی و گونه‌شناسی اصول اخلاقی، ویژگی‌ها و شیوه‌ی استنباط آن‌ها از منابع اسلامی با شاخص‌های لفظی و محتوایی بررسی شده است. در بخش دوم کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی حوزه‌های مهم اخلاق کاربردی از منظر اسلام طرح شده است: اخلاق خانواده (با بحث تدبیر منزل و نمونه‌ی «شأن مادری و چالش اشتغال زنان»)، اخلاق علمی و دانشگاهی (رابطه‌ی استاد و دانشجو بر پایه‌ی امانت‌انگاری منصب علمی)، اخلاق نظامی و انتظامی (تحلیل اخلاقی اطاعت از مافوق و چالش‌های فرماندهان و مأموران)، اخلاق پزشکی و بهداشت (از میراث اسلامی تا اصول اخلاق بهداشت جهانی) و نیز نمونه‌هایی مانند نقش «جبن» در قضاوت قضات. در هر حوزه، ابتدا پیشینه و قلمرو مسائل ترسیم شده و سپس یک یا چند مسئله‌ی عینی به‌صورت تحلیلی بررسی شده است.

خلاصه کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی

کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی ابتدا جایگاه اخلاق کاربردی را در میان سه حوزه‌ی اخلاق توصیفی، اخلاق هنجاری و فرااخلاق روشن می‌کند و آن را شاخه‌ای از اخلاق هنجاری می‌داند که به حل مسائل دشوار و دوراهی‌های اخلاقی در موقعیت‌های عینی می‌پردازد. سپس با نقد رویکردهای ترجمه‌ای و التقاطی، امکان «اخلاق کاربردی اسلامی» را به بحث می‌گذارد و نشان می‌دهد که با پذیرش حضور حداکثری دین در زندگی و تکیه بر قرآن، سنت، عقل و میراث فقهی و اخلاقی می‌توان تعریفی متمایز ارائه کرد. در ادامه، کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی قید «اسلامی» را توضیح می‌دهد: اخلاقی که بر مبانی الهیاتی، انسان‌شناختی و ارزش‌شناختی اسلام استوار است، چهار حوزه‌ی رابطه‌ی انسان با خود، خدا، دیگران و محیط زیست را دربر می‌گیرد و در آن نقش فاعل اخلاقی، نیت و انگیزه برجسته است. تعریف پیشنهادی نویسنده از اخلاق کاربردی اسلامی «تبیین، تحلیل، قضاوت، تصمیم و اقدام اخلاقی در وضعیت‌های دشوار براساس الگویی استنباط‌شده از مبانی و منابع اسلامی» است که سپس در حوزه‌های خانواده، علم، نظامی‌گری، پزشکی و زیست‌محیطی با نمونه‌های عینی به آزمون گذاشته شده است.

چرا باید کتاب اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نظام‌مند از اخلاق کاربردی بر پایه‌ی منابع اسلامی ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه می‌توان از قرآن، حدیث و میراث فقهی برای حل دوراهی‌های اخلاقی امروز استفاده کرد. خواننده با ساختار مفهومی، اهداف، اصول و روش‌های اخلاق کاربردی اسلامی آشنا می‌شود و نمونه‌های عینی از کاربست این الگو در خانواده، دانشگاه، نظامی‌گری و پزشکی را می‌بیند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران اخلاق، الهیات و علوم انسانی، طلاب علاقه‌مند به پیوند فقه و اخلاق، و نیز مدیران، معلمان، پزشکان و فعالان حوزه‌های اجتماعی که با مسائل پیچیده‌ی اخلاقی در بستر اسلامی روبه‌رو هستند پیشنهاد می‌شود.