کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه

کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه نوشته فاطمه کریمی دردشتی، کنشگری زنان در اینستاگرام را از منظر ارتباط میان مطالبات زنان، اقناع رسانه‌ای و اعتراض اجتماعی بررسی می‌کند. نویسنده می‌پرسد محتواهای منتشرشده در صفحات زنان کنشگر چگونه مخاطبان را به همراهی با یک جریان دعوت می‌کنند و چه موضوعاتی محور این همراهی قرار می‌گیرند. این پژوهش، موضعی انتقادی نسبت به جریان‌های فمینیستی و فعالیت‌های مخالف قوانین جمهوری اسلامی دارد و شناخت شیوه‌های فعالیت این جریان‌ها را مقدمه‌ی مواجهه با آن‌ها می‌داند. انتشارات دانشگاه باقرالعلوم این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه

کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه حاصل پژوهش فاطمه کریمی دردشتی درباره‌ی فعالیت زنان کنشگر در شبکه‌های اجتماعی است. نویسنده، اینستاگرام را بستری برای انتشار پیام، اعتمادسازی، شکل‌دادن به ارتباطات و دعوت به مشارکت اجتماعی در نظر گرفته است. سؤال اصلی پژوهش، شناخت راهبردها و تکنیک‌های ترویج نافرمانی مدنی زنان و یافتن شیوه‌های مقابله با آن‌هاست. چارچوب ارزشی پژوهش بر دفاع از احکام اسلامی و قوانین جمهوری اسلامی استوار است؛ بنابراین دسته‌بندی‌ها و تفسیرهای نویسنده نیز در همین چارچوب معنا پیدا می‌کنند. نویسنده ابتدا تعریف‌های مختلف نافرمانی مدنی را مرور کرده است؛ تعریف‌هایی که مسالمت‌آمیزبودن، علنی‌بودن و اعتراض به قانونی مشخص در آن‌ها اهمیت دارند. سپس تعریف مورد استفاده‌ی پژوهش را توضیح می‌دهد که مخالفت‌های تضعیف‌کننده‌ی نظام، احکام اسلامی و نظم جامعه را دربرمی‌گیرد. این تفاوت میان تعریف‌های نظری و تعریف منتخب پژوهش، برای فهم دامنه‌ی بررسی اهمیت دارد. نویسنده، پست‌های مرتبط صفحات منتخب را داده‌ی پژوهش قرار داده است و از تحلیل مضمون برای استخراج الگوهای مشترک استفاده می‌کند.
کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه سه فصل دارد. فصل نخست، «کلیات»، شامل پیشینه، اهداف، سؤالات، روش تحقیق و توضیح جامعه‌ی آماری است. فصل دوم مفاهیمی مانند نافرمانی مدنی، شبکه‌های اجتماعی، راهبرد، اقناع و عملیات روانی را شرح می‌دهد. فصل سوم، «یافته‌ها»، شبکه‌ی مضامین استخراج‌شده را عرضه می‌کند. موضوعاتی مانند مخالفت با حجاب اجباری، خشونت علیه زنان، ازدواج، مادری، حق حضانت و تبعیض جنسیتی در این دسته‌بندی حضور دارند. نویسنده برخی فعالیت‌ها و مطالبات را ذیل عنوان‌هایی ارزشی مانند مقابله با الگوی ایرانی‌اسلامی خانواده تفسیر کرده است؛ این عنوان‌ها بیانگر موضع تحلیلی پژوهشگرند. روش شناسایی صفحات، نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی است؛ یعنی ارتباط میان صفحات، دنبال‌کنندگان و محتواهای مشترک به شناسایی نمونه‌های بعدی کمک می‌کند. نویسنده تعداد دنبال‌کنندگان را به‌تنهایی معیار اثرگذاری نمی‌داند و احتمال غیرواقعی‌بودن شاخص‌های ظاهری را مطرح کرده است. توضیح روش نمونه‌گیری نیز روشن می‌کند که هدف، شناخت عمیق نمونه‌های منتخب است، نه تعمیم یافته‌ها به همه‌ی زنان یا کاربران اینستاگرام.

خلاصه کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه

کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه بر این ایده بنا شده است که بررسی یک مطالبه‌ی زنانه، بدون توجه به شبکه‌ی انتشار پیام و شیوه‌های اقناع مخاطبان، تصویر کافی از کنشگری اجتماعی به دست نمی‌دهد. نویسنده فرایندی را توصیف می‌کند که طی آن، انتشار محتوا و جلب اعتماد می‌تواند به همراهی با پویش‌ها و اعتراض‌ها منجر شود. پژوهش، موضوعات متنوع مربوط به زنان را دسته‌بندی می‌کند تا ارتباط میان مضمون پیام‌ها، راهبردهای کنشگران و هدف‌های مورد نظرشان را نشان دهد. نویسنده این فعالیت‌ها را از موضع دفاع از نظم دینی و سیاسی موجود ارزیابی کرده است. پیام محوری پژوهش برای فعالان همسو با این موضع، ضرورت شناخت پیش از مواجهه است: واکنش به یک جریان بدون فهم مفاهیم، مطالبات و ابزارهای ارتباطی آن جریان ممکن است به انتخاب پاسخ‌هایی نامتناسب بینجامد. مسئله‌ی بازنشر محتوا نیز بخشی از همین بحث است؛ کاربران می‌توانند بدون آگاهی از هدف تولیدکننده، دامنه‌ی انتشار پیام را افزایش دهند.

چرا باید کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• پژوهش، ارتباط میان محتوای صفحات اینستاگرامی و دعوت به مشارکت اعتراضی را بررسی می‌کند.
• توضیحات روش‌شناختی، نمونه‌ای از کاربرد تحلیل مضمون در مطالعه‌ی کنشگری زنان ارائه می‌دهد.
• بحث تعریف‌ها، تفاوت نافرمانی مدنی، مقاومت و تغییر نظم سیاسی را مطرح می‌کند.
• خواننده با صورت‌بندی انتقادی نویسنده از مطالبات زنان در چارچوب دفاع از نظم دینی آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب از نافرمانی مدنی تا انقلاب زنانه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• پژوهشگران مطالعات زنان که کنشگری دیجیتال را بررسی می‌کنند.
• دانشجویان ارتباطات که به اقناع رسانه‌ای علاقه دارند.
• علاقه‌مندان به مطالعه‌ی نافرمانی مدنی و اعتراض اجتماعی.
• فعالان فرهنگی که می‌خواهند صورت‌بندی دینی‌سیاسی این پژوهش از مطالبات زنان را بشناسند.