کتاب نهضت ترجمه

کتاب نهضت ترجمه (در عصر عباسی و تأثیر آن بر تمدن اسلامی) نوشته‌ی سلیمان عباس البیاضی با ترجمه‌ی سیدحسین سیدی تصویری منسجم از یکی از مهم‌ترین دوره‌های تبادل علمی و فرهنگی در تاریخ اسلام ارائه می‌دهد. انتشارات آناپل آن را منتشر کرده است و متن حاضر بر پایه‌ی پژوهش‌های تاریخی و منابع متعدد عربی و غربی شکل گرفته است. در این کتاب روند شکل‌گیری جنبش ترجمه، نقش خلفای عباسی، مراکز علمی مانند جندی‌شاپور و بیت‌الحکمه و چهره‌های برجسته‌ای چون حنین بن اسحاق و ثابت بن قره بررسی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نهضت ترجمه

کتاب نهضت ترجمه (در عصر عباسی و تأثیر آن بر تمدن اسلامی) با رویکردی تحلیلی به بررسی خاستگاه‌ها، مراحل و پیامدهای جنبش ترجمه در سده‌های نخستین اسلامی پرداخته است. سلیمان عباس البیاضی در این کتاب نشان داده است که چگونه ترجمه‌ی آثار یونانی، ایرانی و هندی به عربی به یکی از ستون‌های اصلی شکل‌گیری تمدن اسلامی بدل شد و چه پیوندی میان سیاست عباسیان، نیازهای علمی جامعه و رشد نهادهای دانشی برقرار بوده است. در کتاب نهضت ترجمه ساختار اثر بر چند فصل استوار است: در فصل اوّل «عوامل پیدایش نهضت ترجمه در نخستین دوره‌های اسلامی» بررسی شده است؛ از اسلام‌آوردن اهل ذمّه و نیاز به زبان عربی تا رقابت فرهنگی عرب‌ها و شعوبیان، انتقال خلافت به بغداد، رفاه اقتصادی و توجه خلفا به ترجمه‌ی کتاب‌های پزشکی، فلسفی و نجومی. نویسنده در این فصل شبکه‌ای از انگیزه‌های دینی، سیاسی، فکری و اقتصادی را کنار هم قرار داده است. کتاب نهضت ترجمه در فصل دوم به «کارکردها و مراحل نهضت ترجمه» می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه ترجمه به گسترش تألیف، غنای زبان عربی، رونق صحافی و نسخه‌پردازی و شکل‌گیری یک جنبش علمی پویا انجامیده است. در ادامه، فصل سوم به مراکز اثرگذار مانند جندی‌شاپور، حرّان، اسکندریه، انطاکیه، رها و نصیبین اختصاص یافته و نقش هرکدام در انتقال میراث یونانی، ایرانی و هندی به بغداد توضیح داده شده است. در کتاب نهضت ترجمه فصل چهارم بر دوران مأمون و تأسیس دارالحکمه تمرکز دارد؛ جایی که ترجمه به سیاست رسمی خلافت تبدیل شد، کتابخانه‌ای بزرگ شکل گرفت و مترجمان در ازای وزن کتاب‌های ترجمه‌شده طلا دریافت می‌کردند. فصل پنجم نیز به معرفی مترجمان نامدار دوره عباسی مانند عبدالله بن مقفع، حنین بن اسحاق، اسحاق بن حنین، یوحنا بن ماسویه، ثابت بن قره، قسطا بن لوقا، سنان بن ثابت، حبیش دمشقی و یحیی بن عدی اختصاص یافته و از زندگی، روش ترجمه و آثار هرکدام تصویری نسبتاً دقیق ارائه شده است.

خلاصه کتاب نهضت ترجمه

کتاب نهضت ترجمه (در عصر عباسی و تأثیر آن بر تمدن اسلامی) نشان می‌دهد که جنبش ترجمه در جهان اسلام صرفاً انتقال مکانیکی متون یونانی و ایرانی نبوده است، بلکه حلقه‌ای از یک فرایند تمدنی گسترده‌تر به‌شمار آمده است. نویسنده ابتدا انگیزه‌های دینی، کلامی، سیاسی و علمی این جنبش را برمی‌شمارد؛ از نیاز به منطق برای مناظره با یهودیان و مسیحیان تا ضرورت تنظیم امور اداری، پزشکی و نجومی در امپراتوری رو به گسترش عباسی. در ادامه کتاب نهضت ترجمه توضیح داده است که چگونه ترجمه به غنای زبان عربی، شکل‌گیری اصطلاحات علمی و فلسفی، رونق حرفه‌هایی مانند صحافی و نسخه‌پردازی و پیدایش سنت تألیف و نقد علمی انجامیده است. سپس سه مرحله‌ی اصلی ترجمه در دوره عباسی، از منصور تا مأمون و پس از آن، به‌همراه مراکز کلیدی مانند جندی‌شاپور و بیت‌الحکمه ترسیم شده است. در پایان، نویسنده با مرور زندگی و آثار مترجمان برجسته و معرفی برخی کتاب‌های مهم ترجمه‌شده، نشان داده است که چگونه این جنبش زمینه‌ی نوآوری‌های بعدی مسلمانان در پزشکی، ریاضیات، نجوم، فلسفه و جغرافیا را فراهم کرده است.

چرا باید کتاب نهضت ترجمه را بخوانیم؟

کتاب نهضت ترجمه تصویری مرحله‌به‌مرحله از این‌که چگونه ترجمه به ابزار ساخت تمدن، تولید دانش و شکل‌گیری زبان علمی عربی تبدیل شده ارائه می‌دهد. خواننده با شبکه‌ای از عوامل سیاسی، دینی و فرهنگی آشنا می‌شود که پشت یک «جنبش ترجمه» قرار داشته و می‌تواند نقش مراکز علمی و مترجمان را در پیوند شرق و غرب بهتر درک کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب نهضت ترجمه به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ اسلام، مطالعات تمدنی، زبان و ترجمه، و نیز علاقه‌مندان به تاریخ علم و فلسفه پیشنهاد می‌شود. کسانی که در پی شناخت ریشه‌های علمی تمدن اسلامی و نقش بغداد و بیت‌الحکمه در انتقال دانش هستند از این اثر بهره می‌برند.