کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا)

کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا) تدوین حکیمه امیری روایتی مفصل از زندگی و مبارزات بهجت افراز است؛ زنی فرهنگی، معلم، مدیر مدرسه و فعال در عرصه‌ی اسرا و مفقودان جنگ. مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است. این کتاب از کودکی راوی در جهرم تا سال‌های تدریس، حضور در مدرسه‌ی رفاه، مواجهه با سازمان مجاهدین خلق، روزهای انقلاب، جنگ و فعالیت در جمعیت هلال‌احمر و اداره‌ی امور اسرا را دنبال می‌کند و تصویری نزدیک از یک زندگی در متن تحولات سیاسی و اجتماعی ایران به دست می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا)

کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا) با تکیه بر گفت‌وگوهای ضبط‌شده در مرکز اسناد انقلاب اسلامی شکل گرفته و حکیمه امیری آن را تدوین کرده است. متن با یک مقدمه از مرکز اسناد شروع می‌شود که جایگاه خاطره در تاریخ‌نگاری انقلاب را توضیح داده و موقعیت راوی را در میان صدها شاهد وقایع برجسته می‌کند. سپس پیشگفتار، زندگی بهجت افراز را در بستر اوضاع فرهنگی و سیاسی جهرم، شیراز و تهران معرفی کرده است. در کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا) شش فصل اصلی دیده می‌شود. فصل اول با عنوان «زندگی در جهرم» به خانواده‌ی مذهبی راوی، مکتب‌خانه، دبستان، معلمی در دوازده‌سالگی و مسیر دشوار گرفتن دیپلم دانشسرا می‌پردازد. فصل دوم «اقامت در تهران» است و انتقال از جهرم به شیراز و بعد تهران، تدریس در مدارس مختلف، ورود به مدرسه‌ی رفاه و آشنایی با چهره‌هایی مانند شهید رجایی و شهید باهنر را دنبال کرده است. کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا) در فصل سوم با عنوان «سازمان مجاهدین خلق ایران (منافقان)» به ماجرای جذب خواهران راوی، رفعت و محبوبه، به سازمان، ارتباط آن‌ها با چهره‌هایی چون حنیف‌نژاد، بهرام آرام و تقی شهرام و نیز اختلافات ایدئولوژیک درون سازمان می‌پردازد. فصل چهارم «انقلاب تا جنگ» است و از مدرسه‌ی رفاه، استقبال از امام، پیروزی انقلاب، مدیریت مجتمع آموزشی زینب(س) در کرج، تبلیغات گروهک‌ها در مدارس و کمک‌های مردمی به جبهه‌ها روایت می‌کند. در ادامه، کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا) در فصل پنجم با عنوان «جمعیت هلال احمر» به تأسیس اداره‌ی امور اسرا و مفقودان در هلال‌احمر، مراجعه‌ی خانواده‌های بی‌خبر از عزیزانشان و تجربه‌های راوی در این حوزه می‌پردازد. فصل ششم به ارتباط با اسرای ایرانی در عراق، نامه‌های تکان‌دهنده‌ی آنان، برنامه‌های معنوی در اردوگاه‌ها، بازگشت آزادگان و تشکیل ستاد آزادگان اختصاص یافته است. ساختار کتاب از جزئیات روزمره‌ی زندگی خانوادگی تا لایه‌های پیچیده‌ی مبارزه‌ی سیاسی و مدیریت بحران را در کنار هم نشان می‌دهد.

خلاصه کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا)

این کتاب مسیر زندگی بهجت افراز را از کودکی در خانواده‌ای مذهبی در جهرم تا نقش‌آفرینی در مهم‌ترین رویدادهای معاصر ایران دنبال می‌کند. او از مکتب‌خانه و دبستان به معلمی در دوازده‌سالگی می‌رسد، با تلاش بسیار دیپلم دانشسرا می‌گیرد، در شیراز و تهران تدریس می‌کند و مدیر دبستان می‌شود. سپس وارد فضای مدرسه‌ی رفاه می‌شود؛ جایی که آموزش، دین و سیاست در هم تنیده است. در ادامه، خاطرات به ماجرای جذب خواهرانش به سازمان مجاهدین خلق، جلسات مخفی، سفرهای آموزشی، تغییر ایدئولوژی سازمان و سرنوشت تلخ محبوبه و رفعت می‌رسد. سپس سال‌های انقلاب، حضور مدرسه‌ی رفاه در متن حوادث، مدیریت مجتمع زینب(س) در کرج، مواجهه با گروهک‌های ضدانقلاب در مدارس و سازمان‌دهی کمک‌های مردمی به جبهه‌ها روایت شده است. بخش پایانی کتاب به تأسیس اداره‌ی امور اسرا و مفقودان در جمعیت هلال‌احمر، ارتباط با خانواده‌ها، پیگیری وضعیت اسرا، تماس با اردوگاه‌های عراق و شکل‌گیری ستاد آزادگان اختصاص دارد.

چرا باید کتاب خاطرات خانم بهجت افراز (ام الاسرا) را بخوانیم؟

این کتاب تصویری از انقلاب و جنگ از زاویه‌ی یک زن معلم و مدیر مدرسه ارائه می‌دهد که هم در متن تحولات سیاسی بوده و هم درگیر جزئیات زندگی روزمره و مسئولیت‌های خانوادگی. خواننده با لایه‌های کمتر دیده‌شده‌ای از مدرسه‌ی رفاه، سازمان مجاهدین خلق، نقش زنان در آموزش و نیز پشت‌صحنه‌ی پیگیری اسرا و مفقودان آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشگران حوزه‌ی زنان و آموزش، کسانی که درباره‌ی سازمان مجاهدین خلق و مدرسه‌ی رفاه تحقیق می‌کنند و همچنین خانواده‌هایی که با مسئله‌ی اسرا و مفقودان درگیر بوده‌اند پیشنهاد می‌شود. برای دانشجویان تاریخ و علوم اجتماعی نیز منبعی میدانی و روایی است.