کتاب بررسی تطبیقی جایگاه شاهد در قانون آیین دادرسی کیفری ایران و نظام حقوقی کامن لا

کتاب بررسی تطبیقی جایگاه شاهد در قانون آیین دادرسی کیفری ایران و نظام حقوقی کامن لا نوشته‌ سیدسجاد حسینیان به مقایسه‌ی دقیق نهاد شهادت در دو منظومه‌ی حقوقی متفاوت می‌پردازد. نویسنده در این اثر جایگاه شاهد، شرایط و حقوق او را در قانون آیین دادرسی کیفری ایران و نظام‌های کامن لا مانند انگلستان و آمریکا بررسی کرده است. انتشارات پرپروک این کتاب را منتشر کرده است. محتوای کتاب بر مبنای مباحث نظری، تحلیل مواد قانونی و تطبیق با اسناد و رویه‌های بین‌المللی تنظیم شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بررسی تطبیقی جایگاه شاهد در قانون آیین دادرسی کیفری ایران و نظام حقوقی کامن لا

کتاب بررسی تطبیقی جایگاه شاهد در قانون آیین دادرسی کیفری ایران و نظام حقوقی کامن لا با طرح این پرسش آغاز می‌شود که شاهد در فرایند کیفری چه جایگاهی دارد و نظام‌های مختلف حقوقی چگونه از او حمایت می‌کنند. سیدسجاد حسینیان با تکیه‌ بر قانون آیین دادرسی کیفری ایران، قانون مجازات اسلامی، آیین‌نامه‌ی حمایت از شهود و مطلعان و نیز اسناد و رویه‌های نظام کامن لا به‌ویژه در انگلستان تلاش کرده است تصویری منسجم از وضعیت شهود ارائه کند. 

فصل اول کتاب به کلیات اختصاص یافته است؛ تعریف شهادت در لغت، فقه و حقوق، اهمیت شهادت برای عدالت و برای اصحاب دعوا، مفهوم شاهد و اقسام آن (شاهد ـ مخبر، شاهد ـ بزه‌دیده، شاهد ـ بزهکار، شاهد ـ مطلع) و سپس شرایط و اعتبار شاهد در حقوق ایران و کامن لا. در این بخش به‌تفصیل درباره‌ی بلوغ، عقل، ایمان، عدالت، طهارت مولد، متکدی و ولگرد نبودن، ذینفع‌نبودن و وضعیت‌های خاص مانند شهادت زنان، لال، کر، کور و خنثی بحث شده است. 

در ادامه‌ی کتاب توان اثباتی شهادت و نسبت آن با نظام مکتوب و سند، تعارض سند و شهادت و دیدگاه حقوق‌دانان ایرانی و شورای نگهبان درباره‌ی مواد قانون مدنی بررسی شده است. فصل دوم به حقوق و حمایت‌های شهود در دو نظام می‌پردازد؛ حقوق شاهد پیش از محاکمه، در جریان محاکمه، حق سکوت، منع اجبار به سوگند، جبران ضرر و زیان، حمایت‌های جسمانی، مالی و روانی، مخفی‌ماندن هویت، تدابیر حفاظتی و تسهیلات ویژه برای شهود آسیب‌پذیر. در پایان نیز نقاط اشتراک و افتراق ایران و کامن لا جمع‌بندی شده است.

خلاصه کتاب بررسی تطبیقی جایگاه شاهد در قانون آیین دادرسی کیفری ایرانی و نظام حقوقی کامن لا

این کتاب جایگاه شاهد را به‌عنوان پاسبان عدالت کیفری محور قرار داده و نشان داده است که بدون امنیت و حمایت از شاهد کشف حقیقت و مبارزه با جرایم سازمان‌یافته و خشونت‌بار با اختلال جدی روبه‌رو می‌شود. نویسنده ابتدا مفهوم شهادت و شاهد را در قرآن، فقه امامیه و حقوق موضوعه‌ی ایران توضیح می‌دهد و سپس شرایط قانونی شاهد را با معیارهای نظام کامن لا مقایسه می‌کند. 

کتاب در بخش بعدی به توان اثباتی شهادت، نسبت آن با اسناد رسمی و تحولات قانون مدنی پرداخته است؛ سپس حقوق شهود در مراحل مختلف دادرسی از احضار و تحقیق تا ادای شهادت در دادگاه و نیز سازوکارهای حمایتی مانند مخفی‌کردن هویت، حمایت مالی و روانی و منشور شهود در انگلستان تحلیل شده است. در نهایت نویسنده با مقایسه‌ی دو نظام خلأها و ظرفیت‌های حقوق ایران را در زمینه‌ی حمایت از شهود برجسته کرده است.

چرا باید کتاب بررسی تطبیقی جایگاه شاهد در قانون آیین دادرسی کیفری ایرانی و نظام حقوقی کامن لا را بخوانیم؟

این کتاب تصویری جزئی‌نگر از نهاد شهادت در حقوق ایران و کامن لا ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه قواعد ظاهراً پراکنده درباره‌ی شهود به امنیت، کشف حقیقت و تعادل میان حقوق متهم و حمایت از شاهد پیوند می‌خورند. مطالعه‌ی این کتاب برای فهم عمیق‌تر ادله‌ی اثبات، تعارض سند و شهادت و سیاست‌های حمایتی از شهود در پرونده‌های کیفری سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران حقوق کیفری و آیین دادرسی کیفری، وکلا، قضات، کارآموزان وکالت و دادیاری و نیز کسانی که در حوزه‌ی سیاست‌گذاری کیفری و حمایت از شهود و بزه‌دیدگان فعالیت می‌کنند پیشنهاد می‌شود.