کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول)

کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول) (مرور نظام‌مند پژوهش‌های دوره‌ی نوجوانی) نوشته عباس جواهری، مطهره وکیلی و مجید مجیدی، به‌ کمک مرور نظام‌مند مقالات فارسی، تصویری پژوهش‌محور از وضعیت نوجوانان ایرانی در حوزه‌هایی مثل خانواده، مدرسه، جامعه، آسیب‌های اجتماعی و سلامت روان ارائه می‌دهد. ساختار این پروژه بر پایه‌ی دسته‌بندی موضوعی پژوهش‌ها شکل گرفته و تلاش شده نتایج مطالعات مختلف کنار هم قرار گیرد تا روندها و خلأهای دانشی بهتر دیده شود. اندیشکده‌ی امید اجرای این طرح را بر عهده داشته و نشر سوره مهر آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول)

کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول) با رویکرد مرور نظام‌مند به سراغ پژوهش‌های انجام‌شده درباره‌ی دوره‌ی نوجوانی در ایران رفته است و عباس جواهری به‌ همراه مطهره وکیلی و مجید مجیدی کوشیده‌اند تصویری منسجم از وضعیت روانی، اجتماعی و خانوادگی نوجوانان ایرانی ارائه کنند. در این کتاب ابتدا ضرورت مطالعه‌ی نوجوانی به‌ عنوان دوره‌ای پر از تغییرات جسمی، عاطفی و شناختی توضیح داده شده و سپس فرایند جست‌وجو و انتخاب مقالات تشریح شده است؛ از جست‌وجوی کلیدواژه‌ی «نوجوان» در پایگاه‌های فارسی تا پالایش حدود ۲۰۰۰ مقاله و انتخاب ۷۰ مقاله برای تحلیل نهایی. 

کتاب، پژوهش‌ها را در چند محور دسته‌بندی کرده است: نوجوان و جامعه، نوجوان و خانواده، نوجوان و مدرسه، آسیب‌شناسی روانی نوجوان، توانمندسازی نوجوان، بهزیستی دیجیتال، نوجوان و تربیت جنسی، سلامت جسمانی نوجوان و بحران کرونا و نوجوان. در فصل اول، محور نوجوان و جامعه با تمرکز بر آسیب‌های اجتماعی، سرمایه‌های اجتماعی و مسائل بین‌فرهنگی بررسی شده است. بخش «فرار از خانه» نمونه‌ای از این رویکرد است که در آن، مقالات مختلف درباره‌ی عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی فرار نوجوانان کنار هم قرار گرفته‌اند. 

در ادامه‌ی کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول) محور «بزه‌کاری» و رفتارهای پرخطر نوجوانان به‌تفصیل مرور شده است؛ از نقش خانواده، سبک‌های فرزندپروری و دلبستگی گرفته تا متغیرهایی مانند هوش هیجانی، طرحواره‌های ناسازگار، تاب‌آوری، حمایت اجتماعی، کارکردهای اجرایی و حتی صفات تاریک شخصیت. عباس جواهری، مطهره وکیلی و مجید مجیدی در هر مقاله، سؤال اصلی پژوهش، جامعه‌ی مورد مطالعه و خلاصه‌ی یافته‌ها را آورده‌اند تا خواننده بتواند بدون رجوع به متن کامل مقالات، به جمع‌بندی روشنی از نتایج دست پیدا کند و در عین حال، تصویر کلی‌تری از وضعیت نوجوانان ایرانی و مسیرهای مداخله‌ی آموزشی، درمانی و خانوادگی به دست آورد.

خلاصه کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول)

کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول) بر پایه‌ی مرور نظام‌مند پژوهش‌های فارسی، تصویری چندبعدی از دوره‌ی نوجوانی در ایران ترسیم کرده است. نویسندگان ابتدا نشان داده‌اند که نوجوانی مرحله‌ای سرشار از تغییرات جسمی، عاطفی و اجتماعی است که در آن تصمیم‌ها و انتخاب‌ها می‌توانند آینده‌ی فرد را شکل دهند. 

سپس با دسته‌بندی مقالات در محورهای مختلف، نشان داده‌اند که چگونه عواملی مثل هوش هیجانی، سبک‌های مقابله‌ای، طرحواره‌های ناسازگار، سبک دلبستگی، وضعیت اقتصادی خانواده، سبک فرزندپروری، حمایت اجتماعی و کیفیت مدرسه با رفتارهایی مانند فرار از خانه، رفتارهای ضد اجتماعی، مصرف مواد، خشونت و سایر رفتارهای پرخطر پیوند می‌خورند. در کنار توصیف وضعیت، انواع مداخلات آموزشی، درمانی و خانوادگی که در پژوهش‌ها آزموده شده‌اند نیز مرور شده است.

چرا باید کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول) را بخوانیم؟

این کتاب امکان دسترسی یک‌جا به نتایج ده‌ها پژوهش درباره‌ی نوجوانان ایرانی را فراهم کرده و کمک می‌کند تصویر پراکنده‌ی مطالعات، به نقشه‌ای منظم از مسائل و ظرفیت‌های این دوره تبدیل شود. خواننده می‌تواند هم عوامل خطر و هم عوامل محافظت‌کننده را در حوزه‌هایی مثل خانواده، مدرسه و جامعه بشناسد و با نمونه‌هایی از مداخلات آموزشی و درمانی آزموده‌شده در ایران آشنا شود.

خواندن کتاب نوجوان ایرانی (جلد اول) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی نوجوان ایرانی (جلد اول) به پژوهشگران و دانشجویان روان‌شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی، مشاوران مدرسه، روان‌شناسان بالینی، برنامه‌ریزان آموزشی، فعالان حوزه‌ی نوجوان و سیاستگذاران اجتماعی پیشنهاد می‌شود که به‌ دنبال تصویری مبتنی‌ بر پژوهش از وضعیت نوجوانان ایرانی و مسیرهای مداخله هستند.