کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه

کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه (تاریخ و سیاست شرق‌شناسی)، با عنوان اصلی Contending visions of the Middle East: the history and politics of Orientalism، نوشته زکری لاکمن و ترجمه دامون افضلی، اثری است که به تاریخ شکل‌گیری و دگرگونی دانش مربوط به اسلام و خاورمیانه در غرب می‌پردازد. نویسنده که استاد تاریخ خاورمیانه‌ی مدرن در دانشگاه نیویورک است، از یونان و روم باستان آغاز می‌کند و تا مباحث معاصر درباره‌ی جنگ علیه ترور، اشغال عراق و سیاست خارجی ایالات متحده پیش می‌آید. نشر نی در سال ۱۴۰۴ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه اثر زکری لاکمن

کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه اثری تحلیلی از زکری لاکمن است که تاریخ شکل‌گیری دانش درباره‌ی اسلام، اعراب و خاورمیانه را در پیوند با قدرت سیاسی و امپراتوری بررسی می‌کند. نویسنده در مقدمه تأکید می‌کند که هدفش نوشتن تاریخ جامع شرق‌شناسی نیست، بلکه می‌خواهد روندهای اصلی، پارادایم‌های تفسیری و زمینه‌های سیاسی‌ـ‌اجتماعی تولید دانش درباره‌ی خاورمیانه را نشان دهد، به‌ویژه در ایالات متحده از میانه‌ی قرن بیستم به بعد. کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه با مرور یونان و روم باستان، شکل‌گیری دوگانه‌ی شرق/ غرب، مفهوم استبداد شرقی و اسطوره‌ی گهواره‌ی تمدن غرب آغاز می‌شود و سپس به سده‌های میانه، مواجهه‌ی مسیحیت لاتین با اسلام، جنگ‌های صلیبی و تداوم کلیشه‌ها می‌رسد.

در ادامه، زکری لاکمن به پیدایش شرق‌شناسی اروپایی، امپریالیسم و سپس شکل‌گیری مطالعات خاورمیانه در آمریکا در بستر جنگ سرد می‌پردازد. کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه در فصل‌های میانی و پایانی، بحث‌های پرچالش پیرامون کتاب شرق‌شناسی ادوارد سعید، نقدها و بازخوانی‌های آن، حملات سیاسی به پژوهشگران خاورمیانه در دانشگاه‌های آمریکا و پیوند میان پروژه‌های دانشگاهی و نهادهای نظامی و امنیتی را دنبال می‌کند. لاکمن در ویراست دوم، تحولات پس از ۱۱ سپتامبر، اشغال عراق، جنگ جهانی علیه ترور و برنامه‌هایی مانند نظام بستر انسانی و پروژه‌ی مینِروا را نیز وارد تحلیل کرده و نشان داده است که چگونه دانش دانشگاهی می‌تواند در خدمت سیاست قدرت قرار گیرد یا در برابر آن بایستد.

خلاصه کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه

کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه نشان می‌دهد که دانش درباره‌ی اسلام و خاورمیانه هرگز خنثی و جدا از قدرت نبوده است. زکری لاکمن از یونان باستان و تصویر بربر آسیایی آغاز می‌کند، به مسیحیت سده‌های میانه و تلقی مسلمانان به‌عنوان ساراسن و هاجری می‌رسد و سپس به شرق‌شناسی مدرن و پیوند آن با امپراتوری‌های اروپایی می‌پردازد.

کتاب در بخش اصلی، تحول مطالعات خاورمیانه در آمریکا را در بستر جنگ سرد، سیاست مهار، مداخله‌های نظامی و نیازهای اطلاعاتی دولت دنبال می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه پارادایم‌های نظری، پرسش‌های پژوهشی و حتی تعریف خاورمیانه تحت‌تأثیر منافع سیاسی شکل گرفته‌اند. لاکمن در عین نقد، بر ضرورت تمایز میان تعصب و چهارچوب‌های نظری و نیز بر امکان پایبندی به استانداردهای حقیقتِ اجتماع تأکید می‌کند.

چرا باید کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه را بخوانیم؟

خواندن کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه به ما امکان می‌دهد تا ریشه‌های فکری و تاریخی تصاویری را که امروز از اسلام، اعراب و خاورمیانه رواج دارد، درک کنیم. این کتاب نشان می‌دهد چگونه مفاهیم به‌ظاهر بدیهی مثل غرب، شرق، برخورد تمدن‌ها یا جنگ علیه ترور ساخته شده‌اند و چه رابطه‌ای با امپراتوری، استعمار و سیاست خارجی آمریکا دارند. همچنین به خواننده کمک می‌کند به دانش تخصصی و رسانه‌ای درباره‌ی منطقه نگاهی انتقادی‌تر پیدا کند.

خواندن کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، علوم سیاسی، روابط بین‌الملل، مطالعات خاورمیانه و مطالعات اسلامی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند فراتر از روایت‌های رسانه‌ای، منطق فکری پشت سیاست‌های آمریکا در خاورمیانه و بحث‌های پیرامون شرق‌شناسی و ادوارد سعید را بهتر بفهمند.

درباره زکری لاکمن

زکری لاکمن استاد تاریخ خاورمیانه‌ی مدرن در دانشگاه نیویورک است. تمرکز اصلی پژوهش‌ها و تدریس او بر تاریخ اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی خاورمیانه‌ی مدرن، به‌ویژه منطقه‌ی شرق، است. او تحت‌تأثیر جریان‌های تاریخ اجتماعی نوین و تاریخ از پایین در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، رساله‌ی دکتری خود را به شکل‌گیری و تحول طبقه‌ی کارگر و جنبش کارگری در مصر از اواخر قرن نوزدهم تا جنگ جهانی دوم اختصاص داد که این پژوهش در سال ۱۹۸۷ در قالب کتابی مشترک با جوئل بینین منتشر شد.

او پس از آن نیز به‌صورت پراکنده به پژوهش درباره‌ی مصر ادامه داد و به‌طور خاص به جامعه، فرهنگ و سیاست در فاصله‌ی سال‌های ۱۸۸۲ تا ۱۹۱۹ توجه نشان داد. افزون‌بر این، بخش مهمی از فعالیت‌های پژوهشی او به فلسطین اختصاص داشته که از جمله نتایج آن می‌توان به ویراستاری مجموعه‌ای درباره‌ی انتفاضه در سال ۱۹۸۹ و تألیف کتابی در سال ۱۹۹۶ درباره‌ی روابط میان کارگران و جنبش‌های کارگری عرب و یهودی در فلسطین در بازه‌ی ۱۹۰۶ تا ۱۹۴۸ اشاره کرد. او همچنین مقالات، پژوهش‌ها و سخنرانی‌های متعددی در این زمینه ارائه کرده است.

بخشی از کتاب تصورات رقیب از خاورمیانه

«شروع کردن از یونان و روم باستان و بحث کردن دربارهٔ برداشت‌های اروپائیان غربیِ سده‌های میانه از اسلام به معنی نوعی ترسیمِ تصویر یا نگرش غربیِ پیوسته و یکدست از شرق یا اسلام نیست که از دورهٔ باستان تا سده‌های میانه و تا دورهٔ مدرن را در بر گیرد. اما همان‌طور که خواهیم دید در نقاط مختلفِ آن پهنهٔ زمانیِ بسیار طولانی، برخی عالمان و محققان و نویسندگان اروپایی از به زعم آن‌ها گذشتهٔ متمایزِ اروپا تصاویر و تصوّرات مشخصی از شرق و اسلام برگرفتند و آن‌ها را از آنِ خود کردند، مطابق با نگرانی‌ها و دغدغه‌های معاصرشان از نو شکلشان دادند و همچون اموری مرتبط با زمانه‌شان متداول کردند. به سبب همین فرایندِ اخذ گزینشی و بازیابی خلاقانه‌ای که حتی امروز هم جریان دارد، بررسی این تصاویر و نگرش‌های اولیه به کارمان می‌آید تا ببینیم اسلام و خاورمیانه چگونه، حتی در عصر مدرن، فهم و تصویر می‌شدند.»