کتاب گوهر

کتاب گوهر نوشته‌ زهرا موسوی که توسط نشر نیکایش منتشر شده، روایتی از سال‌های جنگ ایران و عراق و زندگی مادران چشم‌به‌راه است. این کتاب با نگاهی شخصی و درعین‌حال جمعی، از خاطرات یک دختر نوجوان در سال‌های جنگ آغاز می‌شود و با زندگی حسن، سرباز مفقودالاثر کردستان، و مادرش گوهرخانم گره می‌خورد و فرازونشیب‌های انتظار، شهادت و ادامه‌ی زندگی را روایت می‌کند. نویسنده در این اثر از تجربه‌های زیسته‌ی خود، فضای خانه، مدرسه، مسجد و محله بهره گرفته است تا چهره‌ای انسانی از جنگ و اثر آن بر خانواده‌ها را نشان دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گوهر

کتاب گوهر بر روایت زهرا موسوی استوار است، دختری که از کودکی و نوجوانی خود در سال‌های جنگ می‌گوید و در دل این خاطرات، زندگی حسن، سرباز مفقودالاثر کردستان، و مادرش گوهرخانم را روایت می‌کند. کتاب گوهر از همان پیشگفتار با تأملی درباره‌ی قلم و مسئولیت نوشتن آغاز می‌شود و نشان می‌دهد نویسنده چگونه مفاهیمی مثل فراق، انتظار، اضطراب و صلح را با تجربه‌های زیسته‌ی خود پیوند می‌دهد.

کتاب گوهر اثر زهرا موسوی در هفت فصل تنظیم شده است: از پیشگفتار و فصل‌هایی مثل یوسف گم‌گشته، هوای بارانی آن شب، بخت دختر شاه‌ پریون، آنجا و کوچه‌باغ‌هایش، دانه‌های تسبیح و کاغذهای کاهی و خاطرات روی طاقچه. هر فصل بر بخشی از زندگی راوی و گوهرخانم نور می‌اندازد، از اولین تماس تلفنی مادر راوی با گوهرخانم و شنیدن خبر مفقودشدن حسن تا سال‌های طولانی انتظار، اعلام مفقودالاثری، برگزاری مراسم شهید پس از یک سال و بعدتر پیوند خانوادگی راوی با خانواده‌ی گوهرخانم. 

کتاب گوهر علاوه‌بر روایت سرگذشت یک مادر شهید، تصویری زنده از فضای اجتماعی آن سال‌ها ارائه کرده است: کوچه‌های نزدیک مسجد اعزام نیرو، بدرقه‌ی جوانان، حضور بچه‌های جنگ‌زده در مدرسه، سفره‌های نذری که شکلشان عوض می‌شود، کمک‌های پشت جبهه و تغییر رنگ شادی و عزا در محله‌ها. در این کتاب جنگ از زاویه‌ی خانه‌ها، تلفن‌ها، خواب‌ها، دعاها و تصمیم‌های روزمره دیده می‌شود نه از دل میدان نبرد.

خلاصه داستان گوهر

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

کتاب گوهر روایت درهم‌تنیده‌ی دو خط اصلی است: بزرگ‌شدن راوی در سال‌های جنگ و قصه‌ی حسن و مادرش گوهرخانم. راوی از کودکی عاشق درس و ادبیات است و در فضای خانه‌ای پر از خبرهای جنگ، مجالس ختم، مسجد محله و هم‌کلاسی‌های جنگ‌زده، کم‌کم معنای مرگ، شهادت و انتظار را می‌فهمد. در این میان، تماس‌های تلفنی مادرش با گوهرخانم و خبر مفقودشدن حسن، ذهن او را درگیر سرنوشت این سرباز گم‌شده می‌کند. 

در ادامه‌ی کتاب گوهر، اعلام مفقودالاثری حسن، امید باریک به اسارت، نذرها، دعاها، خواب‌ها و اضطراب‌های شبانه‌ی گوهرخانم روایت شده است، سپس خبر شهادت و برگزاری مراسم پس از یک سال و بعدتر دیدار راوی با گوهرخانم در یک جشن عروسی و شناختن او از نزدیک، فصل تازه‌ای می‌سازد. در بخش‌های بعدی، پیوند خانوادگی راوی با این خانواده، مراسم عقد، تعبیر خوابی که در آن حسن انگشتری به برادرش می‌دهد و تلاش گوهرخانم برای سروسامان‌دادن فرزندان دیگر، نشان می‌دهد زندگی چگونه در کنار داغ و فراق ادامه پیدا می‌کند.

چرا باید کتاب گوهر را بخوانیم؟

کتاب گوهر تصویری نزدیک از جنگ از زاویه‌ی خانه‌ها و مادران چشم‌به‌راه ارائه کرده است، نه از دل گزارش‌ها و آمار. این اثر نشان می‌دهد واژه‌هایی مثل انتظار، شهادت، مفقودالاثر و صلح در زندگی روزمره چه معنایی پیدا می‌کنند و چگونه یک نوجوان، در میان درس، حافظ‌خوانی و انشانویسی، با واقعیت جنگ روبه‌رو می‌شود. خواندن این اثر برای فهم عاطفی و انسانی آن دوره مفید است.

خواندن کتاب گوهر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب گوهر به کسانی پیشنهاد می‌شود که به روایت‌های شخصی از جنگ ایران و عراق، سرگذشت مادران شهید و خاطرات نسل نوجوان آن سال‌ها علاقه‌مند هستند. این اثر همچنین به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های تاریخ شفاهی، مطالعات جنگ و مطالعات فرهنگی که به‌دنبال متن‌هایی از دل تجربه‌ی زیسته هستند، توصیه می‌شود.