کتاب سیاست و دینداری در اسلام

«سیاست و دینداری در اسلام» به گردآوری محمد کریمی پرویز، باز خوانی آراء و اندیشه‌های مصطفی ملکیان درباره‌ی «حکومت دینی»، «سکولاریزم» و رابطه‌ی این دو است. مصطفی ملکیان، اندیشمند، نویسنده،‌ مترجم و ویراستار متون اخلاقی و دینی سال ۱۳۳۵ در شهرضای استان اصفهان متولد شد. ملکیان تحصیل در رشته مهندسی مکانیک را در دانشگاه تبریز به سال ۱۳۵۲ آغاز کرد،‌ اما دغدغه‌های فلسفی و کلامی وی را رها نکرد و سبب شد تا وی رشته فنی را رها و به سراغ فلسفه برود. او تحصیل در حوزه و دانشگاه را هم‌زمان پی گرفت. ملکیان در سال ۱۳۶۵ در رشته فلسفه موفق به اخذ مدرک لیسانس شد و سپس به قم رفت و سالیانی نیز به تحصیل در حوزه علمیه قم پرداخت. اما آنچه که در چند سال اخیر به وجه ممیزه ملکیان از دیگر روشنفکران و اهل اندیشه تبدیل شده است، پی‌گیری مباحث معنوی در حوزه اخلاق و دین است که برخی از دیدگاه‌هایش را در کتاب‌هایی چون معرفت و معنویت و یا راهی به رهایی و مهر ماندگار می‌توان جست‌وجو کرد. در بخشی از این اثر می‌خوانید: به اعتقاد ملکیان نوع خاصی از دین‌داری و تلقی خاصی از دین با مدرنیته تمام‌عیار ناسازگار است و یک فرد در آن واحد نمی‌تواند به این معنای خاص، هم کاملاً دین‌دار باشد و هم کاملاً مدرن؛‌ اما آن معنای خاص دین‌داری و آن تلقی خاص از دین که با مدرنیته نمی‌سازد، چیست؟ آن معنی عبارت است از دین نهادینه‌شده تاریخی و آن تلقی عبارت است از فهم سنتی از دین. افزون بر این ملکیان بارها تصریح کرده معنویت با عقلانیت سازگار است و اساساً طرح او می‌کوشد بین این دو فضیلت بزرگ جمع کند. وی در مواضع مختلف تصریح کرده معنویت همان «دین عقلانی شده» یا «دیانت خردورزانه» و «گوهر دیانت» یا «گوهر مشترک ادیان» است از جمله عنوان سخنرانی‌های او که در کتاب «سنت و سکولاریسم» چاپ‌شده، این است؛ معنویت گوهر ادیان؛ بنابراین از نظر ملکیان، معنویت (=دین غیر تاریخی) و تلقی معنوی از دین و دین ورزی با مدرنیته سازگار است.