کتاب چالش های جدید حقوق فرزندپذیری

کتاب چالش‌ های جدید حقوق فرزندپذیری نوشته‌ مریم صیادی است که نشر پرپروک آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی ابعاد مختلف حقوقی، فقهی و تطبیقی نهاد فرزندپذیری در ایران می‌پردازد و از منظر قوانین داخلی، فقه امامیه و اسناد بین‌المللی آن را تحلیل کرده است. نویسنده با تمرکز بر حقوق کودک، سرپرستی کودکان بی‌سرپرست و جایگاه فرزندخوانده در نظام حقوقی ایران تصویری نسبتاً جامع از این نهاد ارائه کرده است. ساختار اثر بر پایه‌ی فصل‌های موضوع‌محور شکل گرفته است و از تعریف مفاهیم پایه تا بررسی آثار نکاح، ارث، حضانت و نفقه‌ی فرزندخوانده را در بر می‌گیرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب چالش های جدید حقوق فرزندپذیری

کتاب چالش‌های جدید حقوق فرزندپذیری اثری از مریم صیادی است که به‌طور منظم از مبانی نظری تا چالش‌های اجرایی نهاد فرزندپذیری را دنبال کرده است. مریم صیادی ابتدا در مقدمه اهمیت تربیت در شکل‌گیری شخصیت کودک و نقش خانواده را توضیح داده و سپس فرزندپذیری را به‌عنوان پاسخی به نیاز عاطفی خانواده‌های فاقد فرزند و کودکان بی‌سرپرست معرفی کرده است. کتاب چالش‌ های جدید حقوق فرزندپذیری در سه بخش اصلی تنظیم شده است. بخش اول به بازشناسی مفهوم فرزندپذیری و پیشینه‌ی آن اختصاص دارد و در آن اصطلاحاتی مانند کودک، فرزندخوانده، فرزند واقعی و یتیم تعریف شده و سپس تاریخچه‌ی فرزندپذیری در ایران باستان، روم قدیم، جوامع مسیحی و کشورهایی مانند فرانسه، آلمان و ایالات متحده بررسی شده است. 

در همین بخش مریم صیادی به فرزندپذیری بین‌المللی و فرزندپذیری مدرن (بر پایه‌ی فناوری‌های نوین مانند اهدای جنین، بانک اسپرم و رحم جایگزین) پرداخته است. در بخش دوم کتاب جایگاه حقوقی فرزندپذیری در فقه امامیه و حقوق ایران بررسی شده است. مریم صیادی ابتدا وضعیت فرزندخواندگی در آستانه‌ی ظهور اسلام و سپس تحولات آن پس از اسلام را توضیح داده و به تفاوت میان تبنّی جاهلی و نهاد حضانت در فقه اشاره کرده است؛ سپس قوانین داخلی ایران از جمله قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست و مقررات پس از انقلاب و نیز اسناد بین‌المللی مانند کنوانسیون حقوق کودک و میثاق‌های حقوق بشری مرور شده است. 

در ادامه تشریفات قانونی سرپرستی، شرایط زوجین متقاضی، وضعیت کودک و روند صدور حکم سرپرستی به‌تفصیل آمده است. بخش سوم کتاب به آثار ناشی از فرزندپذیری می‌پردازد. در این بخش پیامدهای حقوقی فرزندپذیری در حوزه‌ی نکاح (از جمله بحث ازدواج با فرزندخوانده و نقد قانون مربوط به آن)، حضانت، ولایت، نفقه و ارث فرزندخوانده بررسی شده است. آثار قانون جدید مصوب ۱۳۹۲ و آیین‌نامه‌ی اجرایی ۱۳۹۴ نیز تحلیل شده و در پایان دیدگاه فقهای امامیه با مقررات موجود تطبیق داده شده است. مریم صیادی در سراسر کتاب ضمن تکیه بر متون فقهی و قوانین موضوعه به چالش‌های عملی و تعارض‌های احتمالی میان مصلحت کودک، قواعد فقهی و الزامات بین‌المللی پرداخته است.

خلاصه کتاب چالش های جدید حقوق فرزندپذیری

کتاب چالش‌ های جدید حقوق فرزندپذیری به این پرسش اصلی می‌پردازد که نهاد فرزندپذیری در نظام حقوقی ایران چه جایگاهی دارد و چگونه می‌توان میان مصلحت کودک، قواعد فقه امامیه و تعهدات بین‌المللی تعادل برقرار کرد. نویسنده ابتدا نشان می‌دهد که فرزندپذیری پاسخی به دو نیاز هم‌زمان است؛ نیاز عاطفی و روانی کودکان بی‌سرپرست به خانواده و نیاز زوجین فاقد فرزند به تجربه‌ی والدبودن. نویسنده سپس در کتاب مفهوم فرزندخواندگی را از منظر لغوی، حقوقی و فقهی باز می‌کند و آن را از نهادهایی مانند حضانت متمایز می‌سازد. 

در ادامه اثر به بررسی قوانین داخلی از قانون حمایت از کودکان بی‌سرپرست تا مقررات جدید و نیز اسناد بین‌المللی می‌پردازد و موضوعاتی مانند تشریفات سرپرستی، شرایط زوجین، وضعیت حقوقی کودک و آثار فرزندپذیری در نکاح، ارث، ولایت و نفقه را تحلیل می‌کند. در پایان نویسنده با رجوع به آرای فقهای امامیه، نقاط تعارض و امکان‌های اصلاح را برجسته کرده است.

چرا باید کتاب چالش های جدید حقوق فرزندپذیری را بخوانیم؟

کتاب چالش‌ های جدید حقوق فرزندپذیری تصویری نسبتاً دقیق از وضعیت حقوقی فرزندخواندگی در ایران ارائه کرده است و نشان می‌دهد این نهاد چگونه میان سنت فقهی، قوانین داخلی و استانداردهای بین‌المللی در رفت‌وآمد است. مطالعه‌ی این کتاب به درک بهتر مفاهیمی مانند مصلحت کودک، حدود اختیارات والدین سرپرست و پیامدهای نکاح، ارث و ولایت در فرزندپذیری کمک می‌کند.

خواندن کتاب چالش های جدید حقوق فرزندپذیری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب چالش‌ های جدید حقوق فرزندپذیری به دانشجویان و پژوهشگران حقوق به‌ویژه گرایش‌های حقوق خانواده، حقوق کودک و حقوق تطبیقی پیشنهاد می‌شود. مطالعه‌ی این کتاب همچنین به فعالان حوزه‌ی حمایت از کودکان بی‌سرپرست، کارکنان بهزیستی و وکلایی که با پرونده‌های سرپرستی و فرزندخواندگی سروکار دارند توصیه می‌شود.