کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران

کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو است و نشر دومینو آن را منتشر کرده است. این کتاب بخشی از یک مجموعه با محوریت نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت به‌ویژه صنعت فولاد است و تلاش می‌کند نشان دهد مدیریت دانش زمانی معنا و کارایی واقعی پیدا می‌کند که در بستر یک صنعت مشخص و در پیوند با مسائل عینی آن تعریف شود. نویسندگان با تکیه بر تجربه‌ی پژوهشی و رصد وضعیت آموزش، پژوهش و صنعت در ایران، از بحران پراکندگی دانش و جزیره‌ای‌شدن رشته‌ها سخن گفته‌اند و صنعت فولاد را به‌عنوان یک نمونه‌ی راهبردی برای بازطراحی رابطه‌ی علم، فناوری، اقتصاد و حکمرانی انتخاب کرده‌اند. در این اثر، هم مبانی نظری مدیریت دانش و علوم میان‌رشته‌ای تشریح شده و هم ساختار صنعت فولاد، زنجیره‌ی تولید، نقش‌آفرینان، موانع و فرصت‌ها و در نهایت مراحل و فرایندهای مدیریت دانش در این صنعت به‌صورت گام‌به‌گام بررسی شده است. کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران علاوه‌بر معرفی نظریه‌ی تلفیق و لایه‌های آن، به‌دنبال آن است که نشان دهد چگونه می‌توان از وضعیت دانش پراکنده و کم‌اثر به سمت یک چرخه‌ی علمی کامل، هدفمند و مسئله‌محور حرکت کرد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران

کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران با تمرکز بر نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت نوشته شده و واحد پژوهش انتشارات دومینو در آن تلاش کرده است بحران پراکندگی دانش و گسست میان دانشگاه، پژوهش و صنعت را در قالب یک چارچوب نظری منسجم توضیح دهد. در بخش‌های آغازین، بیان مسئله و پیشگفتار، وضعیت کنونی نظام آموزش و پژوهش و انباشت دانش بی‌هدف تشریح شده و این پرسش طرح شده که چگونه می‌توان دانش را از حالت جزیره‌ای خارج کرد. سپس نظریه‌ی تلفیق معرفی می‌شود؛ نظریه‌ای که بر محوریت صنعت به‌عنوان میدان واقعی تلاقی نیازهای جامعه، فناوری، اقتصاد و مدیریت تأکید دارد. در ادامه، لایه‌های این نظریه در هفت سطح از زیرساخت‌های پژوهشی تا آینده‌پژوهی و چشم‌انداز تشریح شده است؛ لایه‌هایی مانند مباحث علمی و نظری، مدیریت دانش، علم‌سنجی، مدیریت فناوری، هوش مصنوعی، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی، اقتصاد کلان، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی. کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران در این بخش نشان می‌دهد که چگونه می‌توان مفاهیم میان‌رشته‌ای را نه به‌صورت انتزاعی، بلکه در پیوند با یک صنعت مشخص بازتعریف کرد. کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران در بخش‌های بعدی به‌طور خاص به صنعت فولاد ایران می‌پردازد و آن را نمونه‌ای از وضعیتی می‌داند که در آن دانش مرتبط با یک صنعت در رشته‌های مختلفی مانند شیمی، مهندسی مواد، زمین‌شناسی، مهندسی معدن، مدیریت صنعتی، کارآفرینی، آینده‌پژوهی، مدیریت فناوری و بازاریابی پراکنده شده است. در فصل‌های «نگاه تلفیقی به صنعت فولاد» و «رشته صنعت فولاد با رویکرد تلفیقی در نظام آموزشی» توضیح داده شده که چگونه می‌توان این دانش‌های پراکنده را در قالب یک رشته یا گرایش تلفیقی با محوریت صنعت فولاد بازسازمان‌دهی کرد. کتاب در قالب چند بخش اصلی تنظیم شده است: بخش نظریه‌ی تلفیق، بخش مباحث علمی و مقدماتی فولاد (شامل فصل‌هایی درباره‌ی مبانی نظری فولاد، طبقه‌بندی فولادها، کاربردها، مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید، فرایندهای تولید و روندهای پژوهشی)، بخش چیستی و چارچوب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران (تعاریف، مبانی فلسفی، نظریه‌ها، اهداف، سطوح، روش‌ها، اشتباهات رایج، نقش‌آفرینان، فرهنگ و فناوری‌ها)، بخش مراحل و فرایند مدیریت دانش (از شناسایی و خلق تا ثبت، سازماندهی، تسهیم، به‌کارگیری، ارزیابی، حفاظت و به‌روزرسانی) و در نهایت بخش ارتباط مدیریت دانش با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق. در سراسر کتاب، مثال‌ها، پرسش‌ها و ارجاع به ادبیات میان‌رشته‌ای و تجربه‌ی صنعت فولاد ایران به‌عنوان شواهد و زمینه‌های بحث به‌کار رفته است.

خلاصه کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران

کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران از یک مسئله‌ی محوری آغاز می‌کند: نظام آموزش و پژوهش با بحران پراکندگی دانش روبه‌رو است و مفاهیم میان‌رشته‌ای، هرچند در ظاهر نوآورانه‌اند، به‌دلیل نداشتن محور مشخص و پیوند ضعیف با واقعیت‌های صنعتی، اغلب به انباشت دانشی بی‌هدف منجر شده‌اند. نویسندگان با طرح پرسش‌هایی درباره‌ی مرزبندی علوم و امکان تعریف یک محور انسجام‌بخش، صنعت را به‌عنوان بهترین گزینه معرفی کرده‌اند؛ جایی که محصول، فناوری، اقتصاد، مدیریت و نیازهای واقعی جامعه به هم می‌رسند و می‌توان بهره‌وری علم را به‌طور عینی سنجید. بر این اساس، نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت شکل گرفته است؛ نظریه‌ای که می‌خواهد جزیره‌های دانش را به یک منظومه‌ی واحد تبدیل کند. در ادامه، کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران این نظریه را در قالب چند لایه توضیح می‌دهد: از زیرساخت‌های پژوهشی (مباحث علمی و نظری، روندهای پژوهشی، مدیریت دانش، علم‌سنجی، روش تحقیق، علم نافع، بهره‌وری علمی و تعامل صنعت و دانشگاه) تا توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند (مدیریت فناوری، تولید فناوری، نوآوری، هوش مصنوعی، نرم‌افزارها، سنجش فناوری و ثبت اختراع)، مهندسی و زیرساخت فیزیکی (علم مواد و انرژی، روش‌ها و مراحل تولید، معادن، طراحی کارخانه و زیرساخت‌ها)، تجاری‌سازی و توسعه‌ی کسب‌وکار، اقتصاد کلان و ثبات ساختاری، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی و در نهایت چشم‌انداز، قانون و آینده‌پژوهی. سپس این چارچوب به‌طور خاص بر صنعت فولاد ایران تطبیق داده شده است. کتاب نشان داده است که دانش مربوط به فولاد در رشته‌های مختلف پراکنده است و برای بهره‌وری حداکثری باید در بستر خود صنعت تلفیق شود؛ هم در سطح تولید ماده (شیمی، زمین‌شناسی، معدن، مهندسی مواد، فناوری‌های تولید) و هم در سطح مدیریت تولید (مدیریت دانش، کارآفرینی، آینده‌پژوهی، مدیریت فناوری، بازاریابی و غیره). در بخش‌های میانی، کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران به‌صورت نظام‌مند به چیستی و چارچوب مدیریت دانش در این صنعت می‌پردازد: تعاریف و ماهیت مدیریت دانش در فولاد، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی، نظریه‌های مرتبط، این‌که مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران چه نیست، اهداف و سطوح و مقیاس‌ها، روش‌ها و الگوها، اشتباهات رایج، نقش‌آفرینان، فرهنگ و انگیزش، فناوری‌ها و زیرساخت‌ها، اقتصاد، سیاست‌گذاری و حکمرانی، خروجی‌ها و ارزش‌آفرینی و موانع. سپس مراحل و فرایند مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران در قالب چرخه‌ای از شناسایی و نیازسنجی، اکتساب و خلق، ثبت و مستندسازی، سازماندهی و طبقه‌بندی، ذخیره‌سازی و نگهداشت، تسهیم و انتقال، به‌کارگیری و بهره‌برداری، ارزیابی و سنجش اثربخشی، حفاظت و صیانت از دانش‌های راهبردی و به‌روزرسانی و بهبود مستمر تشریح شده است. در پایان، ارتباط مدیریت دانش با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق و بحث رشته‌شدن صنعت فولاد در نظام آموزشی مطرح شده تا نشان داده شود چگونه می‌توان از طریق آموزش تلفیقی، شاخص‌های رشته‌شدن و بازطراحی سرفصل‌ها، پیوند پایدار میان دانشگاه و صنعت فولاد ایجاد کرد.

چرا باید کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران را بخوانیم؟

کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تری از پیوند میان دانش، صنعت و توسعه هستند یک نمونه‌ی مشخص و پرجزئیات ارائه کرده است. این اثر نشان می‌دهد مدیریت دانش زمانی از سطح شعار فراتر می‌رود که در بستر یک صنعت واقعی و با درنظرگرفتن همه‌ی لایه‌های آن از معدن تا بازار، از آزمایشگاه تا سیاست‌گذاری و از نیروی انسانی تا آینده‌پژوهی طراحی شود. خواننده در این کتاب با نظریه‌ی تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای آشنا می‌شود و می‌بیند چگونه می‌توان مفاهیمی مانند علم‌سنجی، مدیریت فناوری، نوآوری، اقتصاد دانش‌بنیان، حکمرانی و عدالت اقتصادی را در یک چارچوب واحد و صنعت‌محور کنار هم نشاند. کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران علاوه‌بر ارائه‌ی مبانی نظری، ساختار و مسائل صنعت فولاد ایران را نیز به‌صورت لایه‌به‌لایه باز می‌کند؛ از مباحث علمی و نظری فولاد، طبقه‌بندی و کاربردها، مواد و انرژی و فرایندهای تولید تا نقش‌آفرینان، مسئله‌های اصلی، موانع و روندهای پژوهشی. در بخش مدیریت دانش، چرخه‌ی کامل از شناسایی تا به‌روزرسانی دانش در صنعت فولاد ترسیم شده و به اشتباهات رایج، فرهنگ سازمانی، فناوری‌های پشتیبان و ابعاد اقتصادی و حکمرانی پرداخته شده است. این ترکیب نظریه و مصداق، امکان مقایسه و الهام‌گیری برای سایر صنایع را نیز فراهم کرده است. همچنین بحث رشته‌شدن صنعت فولاد در نظام آموزشی و شاخص‌های آن، زاویه‌ی تازه‌ای برای نگاه به اصلاح آموزش عالی و پیوند آن با نیازهای واقعی اقتصاد و صنعت ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مدیریت دانش در صنعت فولاد ایران به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های مدیریت دانش، مدیریت فناوری، مهندسی صنایع، مهندسی مواد و متالورژی و مطالعات میان‌رشته‌ای پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال نمونه‌ای عینی از پیاده‌سازی مفاهیم خود در یک صنعت مشخص هستند. همچنین به مدیران، کارشناسان و برنامه‌ریزان صنعت فولاد، سیاست‌گذاران علم و فناوری، طراحان برنامه‌های آموزشی و افرادی که بر روی پیوند دانشگاه و صنعت، اقتصاد دانش‌بنیان و نظریه‌های تلفیقی کار می‌کنند توصیه می‌شود؛ به‌ویژه کسانی که دغدغه‌ی عبور از دانش پراکنده به سمت نظام‌های دانشی منسجم و مسئله‌محور دارند.