کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران نوشته‌ی واحد پژوهش انتشارات دومینو است که نشر دومینو آن را منتشر کرده است. این کتاب بخشی از یک مجموعه درباره‌ی «نظام آموزش و پژوهش تلفیقی با محوریت صنعت» است و در این جلد، صنعت فولاد ایران به‌عنوان میدان اصلی بحث انتخاب شده است. نویسندگان ابتدا بحران پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش را طرح کرده‌اند و سپس نظریه‌ای با عنوان «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» را توضیح داده‌اند؛ نظریه‌ای که تلاش می‌کند علوم مختلف را حول یک صنعت مشخص، منسجم و مسئله‌محور کند. در ادامه، فولاد به‌عنوان یک صنعت راهبردی انتخاب شده و مفهوم اقتصاد مردمی در بستر این صنعت بازتعریف می‌شود؛ از مبانی فلسفی و نظری تا مدل‌ها، شاخص‌ها، موانع و مراحل تحقق آن. ساختار کتاب چندبخشی است و از مباحث نظری تلفیق، اقتصاد مردمی، مبانی علمی فولاد، اقتصاد صنعت فولاد و در نهایت چگونگی پیاده‌سازی اقتصاد مردمی در این صنعت تشکیل شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران با طرح نظریه‌ی «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» آغاز می‌شود و تلاش کرده است نشان دهد چرا صنعت می‌تواند محور انسجام دانش و سیاست‌گذاری قرار گیرد. واحد پژوهش انتشارات دومینو در فصل‌های ابتدایی، بحران جزیره‌ای‌شدن علوم در نظام آموزش و پژوهش را توضیح داده و با مثال‌های متعدد از شیمی، مهندسی مواد، معدن، مدیریت، اقتصاد و فناوری نشان داده است که چگونه دانش مرتبط با یک صنعت در رشته‌های مختلف پراکنده شده است. در این چارچوب، صنعت به‌عنوان نقطه‌ای معرفی شده که در آن نیازهای جامعه، فناوری، اقتصاد و مدیریت به هم می‌رسند و می‌توانند معیار واقعی بهره‌وری علم باشند. نظریه‌ی تلفیق در هفت لایه تشریح شده است: از زیرساخت‌های پژوهشی، توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و کسب‌وکار، اقتصاد کلان و ثبات ساختاری، سرمایه‌ی انسانی و حکمرانی تا چشم‌انداز، قانون و آینده‌پژوهی. هر لایه با مثال‌ها و زیرمولفه‌های مشخص در پیوند با صنعت فولاد توضیح داده شده است؛ از علم‌سنجی و مدیریت دانش تا هوش مصنوعی، اقتصاد مقاومتی، عدالت اقتصادی و جایگاه فولاد در نظام حقوقی و آموزشی. در ادامه‌ی کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران، تمرکز از نظریه‌ی کلی تلفیق به خود صنعت فولاد و سپس به مفهوم اقتصاد مردمی در این صنعت منتقل شده است. ابتدا پراکندگی دانش مربوط به فولاد در رشته‌های مختلف و پیامدهای آن برای بهره‌وری و نوآوری بررسی شده و نشان داده شده است که چرا فولاد ظرفیت تبدیل‌شدن به یک «رشته‌ی صنعت‌محور» در نظام آموزشی را دارد. سپس مباحث علمی و مقدماتی فولاد، روش‌های طبقه‌بندی فولادها، کاربردها، روندهای پژوهشی جدید، مواد و انرژی در زنجیره‌ی تولید، مراحل تولید و مسئله‌های اصلی صنعت فولاد ایران در فصل‌های جداگانه آمده است. پس از این بستر علمی، کتاب به سراغ اقتصاد صنعت فولاد و اقتصاد مردمی می‌رود: چیستی و تعاریف اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی آن، نظریه‌های مهم، مولفه‌ها و ارکان بنیادین، این‌که اقتصاد مردمی در فولاد چه نیست، دلایل و اهداف تحقق آن، روش‌شناسی نظری، انواع و مدل‌ها، حدود و شرایط امکان‌پذیری، ابعاد و سطوح تحقق، نقش‌آفرینان، فناوری‌ها و زیرساخت‌ها، فرایند و مراحل اجرا، اشتباهات رایج، موانع و شاخص‌های سنجش. در فصل‌های پایانی نیز ارتباط اقتصاد مردمی با دیگر مفاهیم نظریه‌ی تلفیق و جایگاه آن به‌عنوان یکی از قطعات پازل پیشرفت صنعت فولاد توضیح داده شده است.

خلاصه کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران از یک مسئله‌ی محوری شروع می‌کند: پراکندگی دانش و فاصله‌ی آن از واقعیت‌های صنعت و زندگی مردم. نویسندگان توضیح داده‌اند که مفاهیم میان‌رشته‌ای مانند اقتصاد مردمی، تجاری‌سازی، مدیریت فناوری یا آینده‌پژوهی وقتی بدون موضوع و صنعت مشخص آموزش داده شوند، در سطح نظری باقی می‌مانند و به فناوری، رفاه و پیشرفت تبدیل نمی‌شوند. بر این اساس، نظریه‌ای با عنوان «تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت» پیشنهاد شده است؛ نظریه‌ای که می‌گوید برای هر مفهوم میان‌رشته‌ای باید ابتدا صنعت یا موضوع مشخص شود و سپس آن مفهوم در بستر همان صنعت تعریف، آموزش و ارزیابی شود. صنعت در این نگاه، محور انسجام دانش و میدان واقعی سنجش بهره‌وری علم است. در گام بعد، کتاب این نظریه را روی صنعت فولاد ایران پیاده کرده است. ابتدا لایه‌های مختلف نظریه‌ی تلفیق (از پژوهش و فناوری تا اقتصاد کلان و حکمرانی) برای صنعت فولاد بازخوانی شده و نشان داده شده است که چگونه مباحثی مانند علم مواد، انرژی، روش‌های تولید، مدیریت صنعتی، اقتصاد دانش‌بنیان، ثبات اقتصادی، عدالت، اشتغال، قانون و آینده‌پژوهی در یک منظومه‌ی واحد به هم متصل می‌شوند. سپس مفهوم اقتصاد مردمی به‌عنوان یکی از مفاهیم میان‌رشته‌ای کلیدی وارد بحث شده است. کتاب توضیح داده است که اقتصاد مردمی یک مفهوم کلی و انتزاعی نیست بلکه در هر صنعت، با توجه به اقتضائات همان صنعت، معنای مشخصی پیدا می‌کند. بنابراین اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران، علاوه‌بر مبانی و اصول مشترک، شرایط ویژه‌ی این صنعت را نیز در نظر می‌گیرد: ساختار زنجیره‌ی تولید، نقش معادن، مصرف انرژی، بازار داخلی و صادراتی، نقش دولت، حضور مردم در مالکیت و سرمایه‌گذاری، اشتغال منطقه‌ای و حساسیت‌های محیط‌زیستی. در فصل‌های میانی، کتاب به چیستی و تعاریف اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی آن، نظریه‌های مهم مرتبط، مولفه‌ها و ارکان بنیادین و نیز این‌که اقتصاد مردمی در فولاد چه نیست پرداخته است. سپس دلایل و اهداف تحقق اقتصاد مردمی در این صنعت، روش‌شناسی نظری، انواع و مدل‌های ممکن، حدود و شرایط امکان‌پذیری، ابعاد و سطوح تحقق (از سطح کارخانه تا سطح ملی)، نقش‌آفرینان اصلی (دولت، بخش خصوصی، نخبگان، نیروی کار، مردم و نهادهای مالی)، فناوری‌ها و زیرساخت‌های مورد نیاز، فرایند و مراحل تحقق، اشتباهات رایج در مسیر، موانع ساختاری و نهادی و در نهایت شاخص‌های سنجش اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران به‌تفصیل توضیح داده شده است. پیام اصلی کتاب این است که اقتصاد مردمی در فولاد زمانی معنا دارد که دانش، فناوری، مدیریت، قانون، سرمایه و مشارکت اجتماعی در یک چارچوب تلفیقی و صنعت‌محور کنار هم قرار گیرند و از سطح شعار به سطح طراحی، اجرا و ارزیابی قابل‌اندازه‌گیری برسند.

چرا باید کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران را بخوانیم؟

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران تصویری منسجم از پیوند میان دانش، صنعت و اقتصاد ارائه کرده است و نشان داده است که چگونه می‌توان از یک مفهوم کلی مانند اقتصاد مردمی، به یک الگوی مشخص برای یک صنعت راهبردی رسید. این کتاب برای کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تری از رابطه‌ی میان آموزش، پژوهش، سیاست‌گذاری و تولید هستند، نمونه‌ای عینی از پیاده‌سازی یک نظریه‌ی میان‌رشته‌ای در بستر صنعت فولاد فراهم کرده است. ساختار هفت‌لایه‌ی نظریه‌ی تلفیق، امکان می‌دهد که خواننده جایگاه مباحثی مانند علم‌سنجی، هوش مصنوعی، مهندسی زیرساخت، تجاری‌سازی، اقتصاد مقاومتی، عدالت اقتصادی و آینده‌پژوهی را در یک زنجیره‌ی واحد ببیند و نسبت آن‌ها را با اقتصاد مردمی درک کند. این کتاب همچنین برای فهم اقتصاد صنعت فولاد ایران، از سطح فنی و علمی تا سطح کلان اقتصادی و حکمرانی، یک نقشه‌ی مفهومی گسترده ارائه کرده است. توضیح دقیق مباحث علمی فولاد، روندهای پژوهشی، مواد و انرژی، مراحل تولید و مسئله‌های اصلی این صنعت در کنار بحث‌های نظری اقتصاد مردمی، به خواننده کمک می‌کند که اقتصاد را نه جدا از ماده و فناوری، بلکه در دل زنجیره‌ی تولید ببیند. از سوی دیگر، طرح شاخص‌های سنجش، موانع، اشتباهات رایج و مدل‌های مختلف تحقق اقتصاد مردمی در فولاد، این امکان را فراهم کرده است که بحث از سطح کلی‌گویی فراتر رود و به زبان طراحی سیاست و برنامه نزدیک شود. برای کسانی که به دنبال الگوهای بومی برای پیوند علم، صنعت و مشارکت مردمی هستند، این کتاب یک نمونه‌ی تحلیلی و ساختارمند ارائه کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های اقتصاد، مدیریت صنعتی، مهندسی مواد و متالورژی، سیاست‌گذاری علم و فناوری و مطالعات میان‌رشته‌ای پیشنهاد می‌شود. همچنین به مدیران و کارشناسان صنعت فولاد، برنامه‌ریزان آموزشی، طراحان رشته‌ها و سرفصل‌های دانشگاهی و تصمیم‌گیران حوزه‌ی صنعت و اقتصاد که به‌دنبال درک عمیق‌تری از اقتصاد مردمی در پیوند با یک صنعت مشخص هستند توصیه می‌شود.