کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران نوشته‌ واحد پژوهش انتشارات دومینو توسط نشر دومینو منتشر شده است. این کتاب بخشی از یک مجموعه درباره‌ی نظام آموزش و پژوهش تلفیقی با محوریت صنعت است و در این جلد، صنعت فولاد ایران به‌عنوان میدان اصلی بحث انتخاب شده است. نویسندگان ابتدا بحران پراکندگی دانش در نظام آموزش و پژوهش را طرح کرده‌اند و سپس نظریه‌ای با عنوان تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت را توضیح داده‌اند، نظریه‌ای که تلاش می‌کند علوم مختلف را حول یک صنعت مشخص، منسجم و مسئله‌محور کند. در ادامه، فولاد به‌عنوان یک صنعت راهبردی انتخاب شده و مفهوم اقتصاد مردمی در بستر این صنعت بازتعریف می‌شود، از مبانی فلسفی و نظری تا مدل‌ها، شاخص‌ها، موانع و مراحل تحقق آن. ساختار کتاب چندبخشی است و از مباحث نظری تلفیق، اقتصاد مردمی، مبانی علمی فولاد، اقتصاد صنعت فولاد و در نهایت چگونگی پیاده‌سازی اقتصاد مردمی در این صنعت تشکیل شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران اثری از واحد پژوهش انتشارات دومینو با طرح نظریه‌ی تلفیق آغاز می‌شود و توضیح می‌دهد که چرا صنعت می‌تواند محور انسجام دانش و سیاست‌گذاری باشد و چگونه پراکندگی علوم مرتبط با صنعت در رشته‌های مختلف، مانع بهره‌وری و نوآوری شده است. در فصل‌های ابتدایی، بحران جزیره‌ای‌شدن دانش در حوزه‌هایی مانند شیمی، مهندسی مواد، معدن، مدیریت و اقتصاد بررسی می‌شود و صنعت به‌عنوان نقطه‌ی اتصال نیازهای جامعه، فناوری و اقتصاد معرفی می‌گردد.

هسته‌ی نظری کتاب، نظریه‌ی تلفیق در هفت لایه است: زیرساخت‌های پژوهشی، توسعه‌ی فناوری و ابزارهای هوشمند، مهندسی و زیرساخت فیزیکی، تجاری‌سازی و کسب‌وکار، اقتصاد کلان و حکمرانی، سرمایه‌ی انسانی و در نهایت آینده‌پژوهی و قانون‌گذاری. هر لایه با مثال‌هایی از صنعت فولاد و مفاهیمی مانند علم‌سنجی، هوش مصنوعی، اقتصاد مقاومتی و عدالت اقتصادی توضیح داده شده است.

در ادامه، کتاب به خود صنعت فولاد و جایگاه آن در اقتصاد مردمی می‌پردازد، از پراکندگی دانش فولاد در رشته‌های مختلف تا طبقه‌بندی فولادها، کاربردها، روندهای پژوهشی، زنجیره‌ی تولید و مسائل اصلی صنعت فولاد ایران، سپس اقتصاد مردمی در این صنعت تعریف می‌شود و مباحثی مانند مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی، مؤلفه‌ها و ارکان، مدل‌ها و سطوح تحقق، نقش‌آفرینان، فناوری‌ها، مراحل اجرا، شاخص‌های سنجش، موانع و اشتباهات رایج بررسی می‌گردد. در فصل‌های پایانی نیز ارتباط اقتصاد مردمی با سایر اجزای نظریه‌ی تلفیق و جایگاه آن به‌عنوان بخشی از الگوی توسعه‌ی صنعت فولاد ایران جمع‌بندی شده است.

خلاصه کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران از یک مسئله‌ی محوری شروع می‌کند: پراکندگی دانش و فاصله‌ی آن از واقعیت‌های صنعت و زندگی مردم. نویسندگان توضیح داده‌اند که مفاهیم میان‌رشته‌ای مانند اقتصاد مردمی، تجاری‌سازی، مدیریت فناوری یا آینده‌پژوهی وقتی بدون موضوع و صنعت مشخص آموزش داده شوند، در سطح نظری باقی می‌مانند و به فناوری، رفاه و پیشرفت تبدیل نمی‌شوند. براین‌اساس، نظریه‌ای با عنوان تلفیق مفاهیم میان‌رشته‌ای با محوریت صنعت پیشنهاد شده است، نظریه‌ای که می‌گوید برای هر مفهوم میان‌رشته‌ای باید ابتدا صنعت یا موضوع مشخص شود و سپس آن مفهوم در بستر همان صنعت تعریف، آموزش و ارزیابی شود. صنعت در این نگاه، محور انسجام دانش و میدان واقعی سنجش بهره‌وری علم است. 

در گام بعد، کتاب این نظریه را روی صنعت فولاد ایران پیاده کرده است. ابتدا لایه‌های مختلف نظریه‌ی تلفیق (از پژوهش و فناوری تا اقتصاد کلان و حکمرانی) برای صنعت فولاد بازخوانی شده و نشان داده شده است که چگونه مباحثی مانند علم مواد، انرژی، روش‌های تولید، مدیریت صنعتی، اقتصاد دانش‌بنیان، ثبات اقتصادی، عدالت، اشتغال، قانون و آینده‌پژوهی در یک منظومه‌ی واحد به هم متصل می‌شوند، سپس مفهوم اقتصاد مردمی به‌عنوان یکی از مفاهیم میان‌رشته‌ای کلیدی وارد بحث شده است. 

کتاب حاضر توضیح داده است که اقتصاد مردمی یک مفهوم کلی و انتزاعی نیست بلکه در هر صنعت، باتوجه‌به اقتضائات همان صنعت، معنای مشخصی پیدا می‌کند؛ بنابراین اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران، علاوه‌بر مبانی و اصول مشترک، شرایط ویژه‌ی این صنعت را نیز در نظر می‌گیرد: ساختار زنجیره‌ی تولید، نقش معادن، مصرف انرژی، بازار داخلی و صادراتی، نقش دولت، حضور مردم در مالکیت و سرمایه‌گذاری، اشتغال منطقه‌ای و حساسیت‌های محیط‌زیستی. 

در فصل‌های میانی، کتاب به چیستی و تعاریف اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران، مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی آن، نظریه‌های مهم مرتبط، مؤلفه‌ها و ارکان بنیادین و نیز اینکه اقتصاد مردمی در فولاد چه نیست پرداخته است، سپس دلایل و اهداف تحقق اقتصاد مردمی در این صنعت، روش‌شناسی نظری، انواع و مدل‌های ممکن، حدود و شرایط امکان‌پذیری، ابعاد و سطوح تحقق (از سطح کارخانه تا سطح ملی)، نقش‌آفرینان اصلی (دولت، بخش خصوصی، نخبگان، نیروی کار، مردم و نهادهای مالی)، فناوری‌ها و زیرساخت‌های موردنیاز، فرایند و مراحل تحقق، اشتباهات رایج در مسیر، موانع ساختاری و نهادی و در نهایت شاخص‌های سنجش اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران به‌تفصیل توضیح داده شده است.

چرا باید کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران را بخوانیم؟

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران تصویری منسجم از پیوند میان دانش، صنعت و اقتصاد ارائه می‌کند و نشان می‌دهد چگونه می‌توان مفهوم اقتصاد مردمی را به یک الگوی عملی در صنعت فولاد تبدیل کرد. این کتاب برای درک رابطه‌ی آموزش، پژوهش، سیاست‌گذاری و تولید، نمونه‌ای از اجرای یک رویکرد میان‌رشته‌ای در صنعت فراهم کرده است. ساختار هفت‌لایه‌ی نظریه‌ی تلفیق، جایگاه مفاهیمی مانند علم‌سنجی، هوش مصنوعی، مهندسی زیرساخت، تجاری‌سازی، اقتصاد مقاومتی، عدالت اقتصادی و آینده‌پژوهی را در یک زنجیره‌ی واحد نشان می‌دهد.

این کتاب همچنین اقتصاد فولاد را از سطح فنی تا حکمرانی اقتصادی در قالب یک نقشه‌ی مفهومی گسترده بررسی می‌کند و در کنار توضیح فرایندهای تولید فولاد و مسائل علمی و صنعتی آن، به شاخص‌های سنجش، موانع و مدل‌های تحقق اقتصاد مردمی نیز می‌پردازد. در مجموع، این اثر بحث را از کلی‌گویی به سطح طراحی سیاست و برنامه نزدیک می‌کند و الگویی تحلیلی برای پیوند علم، صنعت و مشارکت مردمی ارائه می‌دهد.

خواندن کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب اقتصاد مردمی در صنعت فولاد ایران به پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌های اقتصاد، مدیریت صنعتی، مهندسی مواد و متالورژی، سیاست‌گذاری علم و فناوری و مطالعات میان‌رشته‌ای پیشنهاد می‌شود. این اثر همچنین به مدیران و کارشناسان صنعت فولاد، برنامه‌ریزان آموزشی، طراحان رشته‌ها و سرفصل‌های دانشگاهی و تصمیم‌گیران حوزه‌ی صنعت و اقتصاد که به‌دنبال درک عمیق‌تری از اقتصاد مردمی در پیوند با یک صنعت مشخص هستند، توصیه می‌شود.