کتاب موبی دیک (نهنگ سفید)

کتاب موبی دیک (نهنگ سفید) (Moby-Dick) نوشته هرمان ملویل، داستان سفر طولانی یک کشتی شکار نهنگ و وسواس مرگبار ناخدای آن است. اسماعیل، جوانی که از خشکی و روزمرگی خسته شده، به‌ عنوان ملوانی ساده سوار کشتی پکود می‌شود؛ کشتی‌ای که قرار است زیر فرمان ناخدای یک‌پا، اهاب، به شکار نهنگ‌ها برود. در پسِ ماجراهای پرهیاهوی صید نهنگ، داستان به ترس، شجاعت، خشم، ایمان، خرافه، دوستی و جنون تعقیب یک دشمن می‌پردازد و از خلال گفت‌وگوها، خطابه‌ها و صحنه‌های دریایی، جهانی پر از خطر و هیجان می‌سازد. نشر ویکتور هوگو این رمان را با ترجمه علی اصغر محمدزاده منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب موبی دیک (نهنگ سفید)

کتاب موبی دیک (نهنگ سفید)، داستان حماسی هرمان ملویل است که در سال ۱۸۵۱ منتشر شد و امروزه به عنوان یکی از بزرگ‌ترین رمان‌های تاریخ ادبیات جهان شناخته می‌شود. داستان کتاب از زبان جوانی به نام اسماعیل روایت می‌شود که برای فرار از افسردگی و تجربه دنیای دریاها، به خدمه‌ی کشتی پیکود می‌پیوندد. 

فرماندهی این کشتی بر عهده ناخدا اهاب، پیرمردی مرموز و ترسناک است که پایی چوبی از جنس استخوان فک نهنگ دارد. داستان زمانی وارد مرحله‌ی بحرانی می‌شود که اهاب به خدمه اعلام می‌کند هدف اصلی این سفر نه کسب درآمد، بلکه یافتن و نابود کردن نهنگی سفید است.

مضمون و محتوای کتاب موبی دیک (نهنگ سفید) فراتر از یک داستان ماجراجویانه دریایی، بر محور تقابل جنون‌آمیز انسان با نیروهای قاهر طبیعت، ماهیت خیر و شر و خودویرانگری ناشی از وسواس فکری استوار است. هرمان ملویل در این اثر، موبی دیک را نه فقط به عنوان یک جاندار، بلکه به عنوان نمادی از امر ناشناخته، تقدیر، بی‌پایانی جهان یا حتی جلوه‌ای غضبناک از امر قدسی تصویر می‌کند که در برابر اراده‌ی سرکش انسان ایستاده است. ناخدا اهاب در این میان، تجسم عصیان و کبر انسانی است که می‌خواهد با تکیه بر خشم خود، بر کائنات پیروز شود. 

ملویل با تلفیق دقیق توصیفات فنی صید نهنگ، مباحث فلسفی، اسطوره‌شناسی و کتاب مقدس، رمانی چندلایه خلق کرده که تنهایی مفرط انسان، نسبی بودن اخلاقیات و سقوط حتمی در صورت تسلیم شدن به جنون انتقام را کالبدشکافی می‌کند.

خلاصه داستان موبی دیک (نهنگ سفید)

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

داستان با معرفی شخصیت اسماعیل آغاز می‌شود؛ آموزگاری جوان که برای رهایی از ملال و افسردگی زندگی زمینی، تصمیم می‌گیرد به دریا بزند. او به بندر نانتاکت می‌رود و در آن‌جا با کوئیکوئگ، نیزه‌اندازی بومی و خالکوبی‌شده از جزایر اقیانوس آرام، آشنا و دوست می‌شود. این دو با هم به خدمه‌ی کشتی شکار نهنگ پیکود می‌پیوندند. 

کشتی به راه می‌افتد، اما ناخدا اهاب، فرمانده‌ی مرموز کشتی، تا روزها خود را از چشم خدمه پنهان می‌کند. وقتی او بالاخره روی عرشه ظاهر می‌شود، با نشان دادن یک سکه‌ی طلا به خدمه، مأموریت واقعی سفر را فاش می‌کند: یافتن و کشتن موبی دیک، نهنگ سفید عظیمی که در گذشته پای او را قطع کرده است. با وجود مخالفت‌های استاربک (معاون منطقی کشتی)، اشتیاق جنون‌آمیز اهاب برای انتقام، به‌تدریج کل خدمه را جادو و با او هم‌مسیر می‌کند.

پس از ماه‌ها درنوردیدن اقیانوس‌ها و مواجهه با کشتی‌های دیگر، که برخی درباره‌ی خشم موبی دیک به آن‌ها هشدار می‌دهند، پیکود سرانجام نهنگ سفید را در اقیانوس آرام پیدا می‌کند. نبرد نهایی میان انسان و نهنگ روزها به طول می‌انجامد. موبی دیک به‌راحتی قایق‌های صید را در هم می‌شکند، اما اهابِ خشمگین دست‌بردار نیست.

چرا باید کتاب موبی دیک (نهنگ سفید) را بخوانیم؟

این داستان از یک‌سو ماجرای پرتنش و پرحادثه‌ی سفر یک کشتی شکار نهنگ را روایت کرده و از سوی دیگر، لایه‌های عمیقی از ترس، شجاعت، ایمان، خرافه و وسواس انسانی را در دل این ماجرا نشان می‌دهد. خواندن این اثر به‌ خاطر ترکیب توصیف‌های دقیق دریایی، صحنه‌های پرهیجان صید نهنگ و گفت‌وگوهای پرمعنا میان شخصیت‌ها، تجربه‌ای چندوجهی فراهم می‌کند؛ هم می‌توان آن را به عنوان داستانی ماجراجویانه دنبال کرد و هم به‌ عنوان متنی که درباره‌ی سرنوشت، اختیار، ترس از مرگ و کشمکش انسان با نیروهایی بزرگ‌تر از خود تأمل کرده است.

خواندن کتاب موبی دیک (نهنگ سفید) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

موبی دیک (نهنگ سفید) به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های ماجراجویانه‌ی دریایی، فضای کشتی‌ها و سفرهای طولانی در اقیانوس علاقه دارند. همچنین به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که دوست دارند در کنار تعقیب یک خط داستانی پرحادثه، درباره‌ی ترس، ایمان، خرافه، دوستی و وسواس انسان در تعقیب هدفی دور از دسترس تأمل کنند.

درباره هرمان ملویل

هرمان ملویل (Herman Melville) (۱۸۱۹-۱۸۹۱)، نویسنده و شاعر آمریکایی و از ارکان دوره‌ی رنسانس ادبی آمریکا بود. او که در خانواده‌ای مرفه در نیویورک متولد شده بود، پس از مرگ پدر و ورشکستگی مالی خانواده، ناچار به تجربه‌ی مشاغل گوناگونی چون کارمندی و معلمی شد؛ اما نقطه‌ی عطف زندگی او زمانی بود که به عنوان ملوانی عادی در کشتی‌های بازرگانی و صید نهنگ قدم به اقیانوس‌ها گذاشت. این تجربیات دریایی و هم‌زیستی با بومیان جزایر مارکیز، به ماده‌ی خام نخستین رمان‌های رمانتیزه و موفق او همچون «تایپی» و «اومو» بدل شد. با این حال، بلندپروازی‌های بعدی او در آثاری چون «ماردی»، «ردبرن» و «وایت‌ـ‌جکت» نتوانست موفقیت‌های تجاری پیشین را تکرار کند.

اوج خلاقیت ادبی ملویل در رمان «موبی دیک» تجلی یافت؛ اثری که نگارش آن ۱۸ ماه به طول انجامید، اما در زمان انتشار با بی‌اقبالی مطلق مخاطبان و منتقدان مواجه شد. این شکست تجاری با نقدهای تند بر رمان روان‌شناختی «پیر؛ یا ابهام‌ها» تشدید شد و او را به سمت نگارش داستان‌های کوتاهی چون «بارتلبی محرر» و اشتغال به عنوان بازرس گمرک نیویورک سوق داد. ملویل در اواخر عمر، تحت تأثیر فجایع خانوادگی، از جمله مرگ دو فرزندش، بیشتر بر سرودن شعر تمرکز کرد و در سال ۱۸۹۱ در گمنامی درگذشت، در حالی که رمان کوتاه «بیلی باد ملوان» پس از مرگش منتشر شد.

اقتباس‌ها از کتاب موبی دیک (نهنگ سفید) 

این کتاب بارها به شکل‌های مختلف، از سینما تا تئاتر مورد اقتباس قرار گرفته، اما معروف‌ترین آن‌ها فیلمی است که جان هیوستن در سال ۱۹۵۶ ساخت. فیلم‌نامه‌ای این اثر از ری بردبری بوده و در آن گریگوری پک نقش ناخدا اهاب را بازی می‌کرد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب موبی دیک (نهنگ سفید) منتشر شده است؟

• کتاب نهنگ سفید، ترجمه‌ی محمدرضا جعفری، نشر نو
• کتاب موبی دیک، ترجمه‌ی نوشین ابراهیمی، نشر افق
• کتاب موبی دیک یا نهنگ بحر، ترجمه‌ی صالح حسینی، نشر نیلوفر
• کتاب موبی دیک، ترجمه‌ی پرویز داریوش، نشر امیرکبیر
• کتاب موبی دیک، ترجمه‌ی راضیه ابراهیمی، نشر قدیانی
• و...

بخشی از کتاب موبی دیک (نهنگ سفید)

«نامم "اسماعیل" است. سال‌ها پیش وقتی که اشخاص و اشیایی که در خشکی بودند به نظرم خسته کننده می‌آمدند، تصمیم گرفتم به دریا بروم.

از دو سال پیش در قسمت حمل و نقل کالا کار می‌کردم و شاید به همین دلیل هیچ چیز در ساحل جلب توجهم را نمی‌کرد. اشتیاق فراوانی برای رفتن به دریاهای دوردست در خود حس می‌کردم و با این عشق حقیقی می‌خواستم به دریا بروم؛ اما نه به عنوان مسافر، بلکه فقط به صورت یک ملوان ساده. 

به این طریق می‌توانستم تمام قسمت‌های کشتی را از زیر و رو ببینم. البته در این شغل می‌بایستی مطیع و فرمانبردار نیز باشم و این خود کمی ناخوشایند است؛ اما با وجود این، هرگاه ناخدای خشنی به من دستور می‌داد که روی کف کشتی بخوابم، بی‌درنگ اجرا می‌کردم؛ زیرا همگی ما به طریقی از کسی فرمانبرداری می‌کنیم و اگر مرا می‌زدند و یا اذیت می‌کردند، جای گله‌ای نبود؛ زیرا بالاخره همه در زندگی از این لگدها خورده‌اند.

یکی از دلایل اینکه من به عنوان مسافر به سفر دریا نرفتم، موضوع پول بود؛ زیرا به این طریق نه فقط پولی نمی‌دادم، بلکه مبلغی هم دریافت می‌کردم و این خود برای من خیلی ارزش داشت. به علاوه ملوان از هوای آزاد استفاده بیشتری می‌برد و سلامتی او تأمین است.»